Yargıtay 9. HD 2023/20000 E. 2024/918 K.

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2018/288 E., 2023/141 K.

KARAR: Davanın reddi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili hakkında Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından uygulanan idari para cezasının iş müfettişi yardımcısı B.T. tarafından düzenlenmiş olan 25.01.2016 tarihli 10051.PRG.13 sayılı teftiş raporunda yer alan tespit, değerlendirme ve hesaplamalara dayandığını, ancak uygulanan idari para cezasının 4857 sayılı İş Kanunu (4857 sayılı Kanun) ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na aykırılıklar içerdiğini, iş müfettiş yardımcısı raporunun müvekkiline 27.06.2016 tarihinde Kurumda imza karşılığı tebliğ edildiğini, raporda müvekkiline uygulanan idari para cezasının bir kısmının müvekkili ile alt işverenleri arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun tespitine dayandırıldığını, müvekkilinin işveren değil alt işveren konumunda bulunduğunu, asıl işverenin ... AVM & Tovver projesini yürüten ... Gayrimenkul Geliştirme İnş. San. ve Tic. AŞ (... AŞ) olduğunu, müvekkili firmanın işverence yürütülen inşaat işinin ayrı uzmanlık gerektiren mekanik tesisat işini alt işveren olarak yürüttüğünü, müfettiş yardımcısı raporunda müvekkili Şirket tarafından hizmet satın alınan .... adlı şahıs firmasının ve ... Mekanik İnş. Makina Turizm Gıda San ve Tic. Ltd. Şti.nin (... Şirketi) müvekkilinin alt işvereni olarak kabul edilmesinin 4857 sayılı Kanun'a ve Alt İşverenlik Yönetmeliği hükümlerine göre mümkün olmadığını, zira alt işverenin alt işvereni şeklinde bir ilişkinin Kanun ve Yönetmelik'te yer almadığını, bu durumun Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarında da görüldüğü, müvekkili Şirketin alt işvereni olarak kabul edilen şirketlerin SGK işyeri tescil kayıtlarında ... AŞ firmasının alt işverenleri olarak tescilli olduğunun, ayrıca müfettiş yardımcısının raporunda yer alan hafta tatili çalışması, işyerinde elden ücret ödemesi yapılması ve fiilî kaydi ücret farkı bulunması, ücret ödeme zamanı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, fazla çalışma ücreti ve aylık ücret bordrolarında tahakkuk eden ücretlerin işçilerin banka hesaplarına eksik veya fazla aktarılmış olması başlıkları altında yapılan değerlendirmelere göre de uygulanan idari para cezalarının yasal dayanaklarının bulunmadığını, bu cezalara esas alınan rapordaki tespit ve görüşler ile uygulanan idari para cezalarının iptalinin gerektiğini belirterek 25.01.2016 tarihli 10051.PRG.13 sayılı teftiş raporunun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıya 29.06.2016 tarihinde tebliğ edilen müfettiş raporuna göre dava açma tarihinin Mahkemece tetkik edilerek süresi içinde dava açılmadığının tespiti hâlinde davanın süre yönünden reddine karar verilmesini, işbu davanın konusu ile İzmir 5. İş Mahkemesi 2016/459 Esas sayılı dava dosyasında da aynı rapor aleyhine muvazaa tespitine itiraz edildiğini, her iki dava dosyasında dava konusu raporun aynı olup müvekkili Kuruma dava açıldığını, davalar arasında fiilî ve hukuki bağlantı bulunması sebebi ile birleştirme kararı verilmesi gerektiğini, dava konusu işlemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından gerçekleştirildiğini, söz konusu davada husumetin yalnızca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğini, müvekkili Kurumun inceleme yapılması konusunda herhangi bir talimat ve müdahalesi bulunmadığı gibi raporun oluşturulmasına, yapılan tespitlere de herhangi bir müdahalesi olmadığını, incelemeyi gerçekleştiren müfettişlerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı talimat ve denetimine tâbi olduğunu, davacı Şirket ile dava dışı .... ve ... Şirketi arasındaki alt işverenlik ilişkisinde muvazaa bulunduğunu, bu hususun davacı Şirket yetkilisi ile dava dışı ...'nin, ... Şirketi yetkilisi M.T'nin alınan ifadeleri uyarınca da sabit olduğunu, buna göre müfettiş raporundaki muvazaa tespitinin mevzuata ve uygulamaya uygun olduğunu, müfettiş raporundaki işçi alacaklarına ve diğer aykırılıklara ilişkin tespitlere karşı somut delillerin dosyaya sunulmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.01.2017 tarihli ve 2016/426 Esas, 2017/25 Karar sayılı kararı ile; muvazaa tespitine ilişkin müfettiş raporunun iptali istemine dair davanın 4857 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre hafta tatili olan pazar günleri ile 05 06 07 Temmuz 2016 tarihleri arasındaki Ramazan bayramı günleri çıkarıldıktan sonra en geç 30 iş günü sonu olan 08.08.2016 günü çalışma saati bitimine kadar, işçi alacaklarına ilişkin kısmın iptaline ilişkin davanın ise en geç 29.07.2016 günü çalışma saati bitimine kadar açılmasının gerektiği, davanın ise 11.08.2016 tarihinde yasal süresinden sonra açıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin 21.11.2017 tarihli ve 2017/2339 Esas, 2017/1566 Karar sayılı kararı ile; davaya konu müfettiş raporunun tebliğ mazbatasına göre davacıya 29.06.2016 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafın dava dilekçesinde ise raporun 29.06.2016 tarihinden de önce 27.06.2016 tarihinde Kurumdan imza karşılığı tebliğ alındığının bildirildiği, davanın ise 30 günlük süreden sonra açıldığının sabit olduğu, İlk Derece Mahkemesince 30 iş günlük sürenin hesabında 05 06 07 Temmuz 2016 tarihlerindeki Ramazan bayramı günleri ve bir günlük hafta tatili dışlanarak doğru şekilde hesaplama yapıldığının anlaşıldığı, iş günü tanımının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (6100 sayılı Kanun) ait bir kavram olmayıp 4857 Sayılı Kanun kapsamında olan bir düzenleme olduğunu, 4857 sayılı Kanun uyarınca hafta tatili kavramının 7 günlük bir zaman dilimi içerisinde kesintisiz en az 24 saatlik bir dinlenmeyi ifade ettiği, dosya kapsamı itibarıyla da davacı işyerinin inşaat işi yapılan işyeri olması, dönem bordroları ile müfettiş raporu kapsamına göre işyerinde haftanın sadece 5 günü çalışma olduğunun kabul edilemeyeceği, kaldı ki bu hususun davacı tarafça da iddia ve ispat edilmediği, bu itibarla İlk Derece Mahkemesince haftanın bir günü ile bayram tatilleri dışlanarak 30 iş günü hesabı yapılmak suretiyle davanın yasal süresinden sonra açıldığının kabulünün isabetli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 07.05.2018 tarihli ve 2018/2786 Esas, 2018/10910 Karar sayılı ilâmı ile; davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, İlk Derece Mahkemesince işçilere karşı açılan davanın 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı ve raporun kesinleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, Yargıtayın yerleşmiş uygulamasına göre iş gününün hesabında başvuru yapılacak merciin çalışma günleri göz önünde tutularak cumartesi günlerinin dikkate alınmaması gerektiği, somut olayda itiraz davasının açılacağı mahkeme cumartesi ve pazar günleri açık bulunmadığı için bu günlerin iş günü olarak kabulunün mümkün olmadığı, İlk Derece Mahkemesince işin esasına girilerek hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; toplanan delillerin birlikte değerlendirilmesinde, ... AVM & Tower inşaatının ... AŞ tarafından yaptırıldığı, davacı ... Şirketinin ihale ile bu inşaatın mekanik tesisat işlerini yüklendiği ve dava dilekçesindeki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere asıl işi kapsamında olan uzmanlık gerektiren işin bir bölümünü ...’ye bir bölümünü ... Mekanik İnşaat Makine Turizm Gıda San. Tic. Ltd. Şti.ne verdiği, ... Şirketinin asıl işin uzmanlık gerektiren bir bölümünü vermesi nedeniyle .... ve MT Mekanik Şirketiyle aralarındaki ilişkinin istisna sözleşmesi değil 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenen asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğu, ancak .... ile ... Mekanik Şirketinin ortağı T.T. ve oğlu işveren vekili konumundaki M.T’nin bundan önce davacı ... Şirketi çalışanları olması nedeniyle Alt İşveren Yönetmeliği'nin 3 üncü maddesinin (g) bendinin ikinci alt bendine muhalefet edildiği, davacının kendisinin de aynı bölümde işçi çalıştırmaya devam ettiği, daha önce bünyesinde çalıştırdığı 12 işçiyi önce kendi işçisi olan ...'ye, 31 işçiyi de ortağı ve işveren vekili olan ... Mekanik İnşaat Makine Turizm Gıda San. Tic. Ltd. Şti.ne devrederek işlerin yürütümüne devam ettiği, denetim aşamasında davacı firma çalışanlarının beyan ettiği üzere ... Mekanik İnşaat Makine Turizm Gıda. San. Tic. Ltd. Şti.nin kullandığı malzemelerin davacı Şirkete ait olduğu; aynı alanda 3 firmaya ait işçilerin de çalıştığı, emir ve talimatların davacı Şirket tarafından verildiği, dolayısıyla davacı Şirket ile .... ve ... Mekanik Şirketi arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu, idari para cezalarının iptali istemiyle görevli İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 2016/2274 Değişik iş sayılı dosyasında yapılan itirazın reddine karar verilerek kesinleştiği, İzmir 2. İdare Mahkemesinin 2017/2024 Esas, 2020/53 Karar sayılı dosyasında açılan davada müfettiş raporunda Aylık Prim ve Hizmet Belgesinde düşük ücret bildirdiği yolunda herhangi bir belirleme bulunmadığından, ek aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süre içinde verilmediğinden bahisle Bornova Naci Şahin Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na göre idari para cezası uygulanmasına ilişkin kurum işleminin iptaline karar verildiği, dolayısıyla bu kararın işbu davaya etkisinin bulunmadığı, sonuç olarak 4857 sayılı Kanun'un 92 nci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında davacı tarafça itiraza konu denetim raporuna emsal başkaca bilgi ve belge ibrazında bulunulmadığı, davacı ile dava dışı .... ve ... Mekanik Şirketi ile bağıtlanmış alt işverenlik sözleşmelerinin geçerli olmayıp muvazaalı olduğu sonucuna varıldığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; 10051.PRG.13 sayılı programlı teftiş raporunun dava dışı ... Gayrimenkul AŞ hakkında düzenlenmiş olup müvekkilinin bu Şirketin ...&Tower projesinde 23 No.lu alt işveren, dava dışı ...’nin 24 No.lu alt işveren ve dava dışı ... Mekanik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 25 No.lu alt işveren olduğunun belirtildiği, söz konusu raporda müvekkili Şirketin ... Gayrimenkul Geliştirme Ticaret AŞ alt işvereni olarak yaptığı iş ile ilgili olarak; .... ile ... Mekanik İnş Ltd. Şti.ne ait işçilerinin müvekkili Şirketin çalışanı olarak kabul edilmesi gerektiğinin belirtildiği, H. T. ve ... Mekanik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili Şirketin birbirinden ayrı çalışan Şirketler olduğu, dava konusu iptali istenen müfettiş raporunun hatalı düzenlendiği, bu konu ile ilgili müvekkili Şirket hakkında vergi incelemesi yapılmış olup, vergi incelemesi sonucu düzenlenen vergi inceleme raporlarında .... ve ... Mekanik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.nin müvekkili Şirketten bağımsız kurulmuş iki ayrı firma oldukları, bu iki firmanın yanında çalıştırdığı işçilerin müvekkili Şirket ile bir bağlantılarının olmadığının tespit edildiği, söz konusu raporlarda sadece müvekkilinin yanında çalıştırılan işçiler sebebiyle bir kısım usulsüzlükler olduğunun iddia edildiği ve bu eksikliklerin .... ve ... Mekanik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, belirtilen bu hususların Mahkemece incelenmediğini savunarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık teftiş raporuna itirazın yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.