Yargıtay 9. HD 2023/20137 E. 2024/230 K.

MAHKEMESİ: ... Mahkemesi

SAYISI: 2022/215 E., 2023/171 K.

KARAR: Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi bozma kararına Mahkemece direnilmesi üzerine karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle Dairemizce yapılan inceleme sonucunda bozma kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan incelemede Mahkemece verilen direnme kararının karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere kısmen bozulmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... Elektrik Dağıtım AŞ vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğunu, müvekkilinin davalılardan ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (... Şirketi) ile ... Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (... Mühendislik Şirketi) ortaklığına bağlı olarak diğer davalı ... Elektrik Dağıtım AŞ (...) nezdinde elektrik bakım onarım teknisyeni olarak 24.12.2007 tarihinde çalışmaya başladığını, ... sözleşmesinin davalı ... Şirketi tarafından haksız ve bildirimsiz feshedildiğini, davalılar arasında düzenlene ihale şartnamesinde yer alan ve masrafları yüklenici tarafından karşılanması gereken personele Elektrik Kuvveti Akım Tesislerinde (EKAT) çalışma ile ilgili tüm eğitim giderlerinin şartnameye aykırı olarak geri alındığını, ücretinin yine bu şartnamede asgari ücretin %60 fazlası olarak belirlendiğini, şartnamede belirtilenin aksine yol, yemek ve içecek giderlerinin müvekkili davacı tarafından karşılandığını, yıllık izinlerini kullanmadığını, davalıların işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, yol ve yemek ücreti, 2014 yılı Mart ayı ücret alacağı ile (Elektrik Kuvvetli Akım Tesislerinde Yüksek Gerilim Altında Çalışma İzin Belgesi (EKAT) ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili yargılama aşamasında; davalılardan ... Mühendislik Şirketi yönünden davaya konu tüm taleplerden, diğer davalılar yönünden ise ücret alacak talebi yönünden davadan feragat etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirket çalışan olmayan davacının diğer davalıların işçisi olarak görev yaptığını, işveren sıfatlarının bulunmadığı için talep konusu yapılan işçilik alacaklarından sorumluluğu bulunmayan müvekkili Şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkili Şirket ile diğer davalı şirketler arasında asıl işveren alt işveren işkisinin de bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirketin davalı ... Şirketinden ihale ile hizmet yükümlendiğini ve öngörülen sürenin bitmesi ile işi devrettiğini, davacının ... sözleşmesinin müvekkili Şirket tarafından feshedilmediği için sorumluluklarının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... Ortadoğu İnşaat Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti. (... Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında herhangi bir bağ bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, talep konusu alacakların dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

4. Davalı ... Mühendislik Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, talep konusu alacakların dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.05.2016 tarihli ve 2014/111 Esas, 2016/275 Karar ... kararı ile; davalı ... Mühendislik Şirketi yönünden davanın feragat nedeniyle reddine ve tüm davalılar hakkında ücret alacağına yönelik davanın feragat nedeniyle reddine karar verilerek; davacının alt işveren işçisi olarak asıl işveren ... ait işyerinde 24.04.2009 31.03.2014 tarihleri arasında çalıştığı, asıl işveren ...'ın işçilik alacaklarının ödenmesinden alt işverenlerle birlikte sorumlu olduğu, alt işverenler arasında işyeri devri olduğu ve son alt işveren davalı ... Şirketinin uyuşmazlık konusu alacakların tamamından sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile bilirkişi raporu doğrultusunda hesaplanan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, alacağı, yol ve yemek ücreti ile EKAT ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... Şirketi ile ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 24.....2020 tarihli ve 2017/30395 Esas, 2020/76872 Karar ... kararı ile; hükmü temyiz eden davalıların diğer temyiz itirazlarının reddine, dosya kapsamına ve mevcut delil durumuna göre yol ve yemek alacağı talebinin her türlü şüpheden uzak, tereddüte mahal bıramayacak ve hüküm kurmaya yetecek şekilde ispatlanamadığından reddi ile tazminatı hesabına esas aylık ücretin belirlenmesinde de dikkate alınamayacağı, dava konusu işyerinde teknisyen olarak çalışan davacının EKAT belgesine sahip olmadan çalışması mümkün olmayan davacının eğitim bedelini kendisinin ödendiği kabul edilmişse de; dosyada buna ilişkin belge veya banka kaydına rastlanmadığından eksik araştırma ile karar verildiği, davacı tarafından ödeme yapıldığı iddia edilen N.B. ile ... Şirketi arasındaki bağlantının tespit edilmesi gerektiği, ödeme belgelerinin ... ortadan kaldıran özelliği nedeni ile yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği, davalı ... vekili tarafından temyiz aşamasında "tazminat ödemesi" açıklaması ile ödeme yapıldığına ilişkin ibraz olunan Banka dekontunun değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Direnme Kararı

Mahkemenin 17.12.2020 tarihli ve 2020/208 Esas, 2020/290 Karar ... kararı ile; bozmaya konu edilen yol ve yemek ücretinin temyiz konusu yapılmadığı, davacı tarafından ödeme yapılan N.B'nin alt işveren Şirket muhasebecisi olduğunun dosya kapsamından anlaşıldığı gibi hukuk yargılamasında delillerin taraflarca getirilmesi gerektiğinden davalı ... vekili tarafından temyiz aşamasında, davacının EKAT eğitimi giderinin, davalı alt işverenler muhasebecisinin hesabına yatırıldığına ilişkin dekont sureti sunulmuş ise de; bu hususun davalıların rücu ilişkisinde ileri sürülebileceği, ... yargılaması ve asıl işveren alt işveren ilişkisi kapsamında davacı aleyhine değerlendirilemeyeceği, EKAT eğitim giderine ilişkin davalılarca Mahkeme hükmünün aksi yönde ve eşdeğer delilin temyiz aşamasında da sunulmadığı, ... yargılanma ilkesi kapsamında aynı bölgede benzer mahiyette açılan dosyalarda farklı kararlar verilmesinin yargıda teklik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle bozmaya direnilmesine karar verilmiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. Mahkemece verilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.02.2022 tarihli ve 2021/(22)9 517 Esas, 2022/152 Karar ... kararıyla; davacının “yol ve yemek ücreti ödenmedi” şeklindeki anlatımı dışında bu alacakların hangi sebeple işverence ödenmesinin gerektiği, taraflar arasında yol ve yemek ücretinin ödenmesi gerektiği yönünde bir anlaşmanın varlığı yönünde bir anlatım olmadığından bu yönde işyeri uygulamasının olduğunu da kabul edilemeyeceği, dosyada mübrez ücret bordroların incelenmesinde de, bordrolarda “ek kazanç ve sosyal yardım” ve “sair ödeme” hanesinde tahakkukun bulunmadığı, dosya kapsamına ve mevcut delil durumuna göre söz konusu alacakların varlığı her türlü şüpheden uzak, tereddüte mahal bırakmayacak ve hüküm kurmaya yetecek şekilde ispatlanamadığından yol ve yemek ücreti konusundaki alacak talebinin reddi ile ihbar ve kıdem tazminatlarının bu yardımlar dikkate alınmaksızın yeniden hesaplanması gerektiğinden Özel Daire bozma kararına uyulması gerektiği, EKAT ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; davacı tarafından belge ile ilgili ödemenin davalı alt işveren şirketler muhasebecisi olan N.B'nin posta çeki hesabına havale ile gönderildiği iddia edilerek bu iddiasını destekler mahiyette dava dilekçesi ekine makbuz sunulduğundan, N.B. adlı kişinin hizmet döküm cetveli, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri getirtilerek ödeme yapılan N.B. adlı kişinin ödemenin yapıldığı tarihte davalı işverenlerden herhangi birinin işçisi olup olmadığı belirlenmesi arıca davalı işyerinden, EKAT belgesi ile ilgili eğitimi vermek ile sorumlu olan kurum ve kuruluşlardan, yapıldığı iddia edilen ödeme ile ilgili bilgi ile belge temini yapılarak ödemenin kimin tarafından yapıldığı da araştırılması gerektiğinden bu değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı Mahkemece önceki kararda direnilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, temyiz aşamasında ilk defa sunulan dekont suretinin yargılamanın başından beri davalının elinde bulunduğu, bu durumun davalı vekilinin cevap dilekçesindeki savunmasından anlaşıldığı, bu belgenin temyiz aşamasına kadar sunulamama nedeni açıklanmadığı gibi, bu delilin de aslında yargılama sırasında davalının elinde bulunup sonradan oluşturulmadığı, davalının sonradan delil gösterilebilmesi için 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 145 inci maddesinde belirtilen istisnai hâllerin mevcudiyetinin de ileri sürmediği ve dolayısıyla bu delil davanın en başından beri var olduğu hâlde yargılama aşamasında ileri sürmeyen davalının, kararın temyizi aşamasında yeni delil dosyaya sunarak bu delil doğrultusunda değerlendirme yapılmasını talep edemeyeceğinden direnme kararının bu hususta yerinde olduğu gerekçeleriyle direnme kararının kısmen onanmasına, kısmen bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Hukuk Genel Kurulu Kararı Üzerine Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma doğrultusunda yol ve yemek ücreti dışlanarak kıdem ve ihbar tazminatı alacakları hakkında yeniden değerlendirme yapıldığı, ihbar önelinden asıl işveren ile son işverenin birlikte sorumlu olduğu, ... Mühendislik Şirketi yönünden davadan feragat edildiği, davalı Şirketlerin sorumlu olduğu tutarların ayrı ayrı belirlendiği, EKAT ücreti yönünden ise dava dışı N.B'ye ait posta çeki hesabı dökümlerinin incelenmesinde, EKAT ücretinin posta çeki ile ödendiğinin görüldüğü, posta çekinde hesap dökümünde davacının da isminin bulunduğu, bu nedenle bu alacak talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği, yol ve yemek ücreti talebi yönünden ise Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve bozma kararı doğrultusunda reddine karar verildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili; davacının müvekkilinin ihale ile hizmet alımı yaptığı değişen şirketler nezdinde çalıştığını, müvekkili Şirketin işçisi olmadığı için işçilik alacalarından sorumluluklarının bulunmadığını ve davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, zira müvekkili Şirket ile davalılar arasında anahtar teslim hizmet alım sözleşmesi akdedildiğini, diğer davalılara anahtar teslim ... verildiğini, ihale makamı olan müvekkili Şirketin sorumlu tutulamayacağını, işçinin son işyerindeki çalışma süresi bir yıldan az olduğu için kıdem tazminatı alacağı oluşmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda da davalıların hesaplanan alacakların ne kadarından sorumlu olduğunun açıklanmadığını, bozmada belirtilen hususlarda hiçbir araştırma yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek Mahkeme kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının yol ve yemek ücreti ve EKAT ücreti alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı ile bu alacakların ispatı konularına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6100 ... Kanun'un geçici 4 üncü maddesi.

4. 4857 ... Kanun’un 2, 17 ve 32 nci maddeleri ile aynı Kanun'un 120 nci maddesi yollamasıyla hâlen yürürlükte bulunan mülga 1475 ... ... Kanunu'nun “Kıdem tazminatı” kenar başlıklı 14 üncü maddesi.

5. Değerlendirme

6. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uymakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin davalı ...'a yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

10.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.