Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

KARAR: Davalı Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu Başkanlığı yönünden davanın kabulü, taraf olmaktan çıkarılan ... ... Araştırma Enstitüsü yönünden karar verilmesine yer olmadığı

Taraflar arasında görülen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince 18.10.2016 tarihli karar ile; Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; davalı ... Enstitüsü temyizi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi tarafından 05.07.2018 tarihli karar ile Mahkeme kararının ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiş; davacı temyizi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 07.02.2019 tarihli kararı ile Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Kesinleşen karara karşı, davacı taraf Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Anayasa Mahkemesinin 21.12.2022 tarihli ve 2019/10081 başvuru numaralı kararı ile; silahların eşitliği, çelişmeli yargılama ilkeleri ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmiş ve kararın bir örneği yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkemeye gönderilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı üzerine, Mahkeme tarafından yeniden yargılama yapılarak davanın davalı Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu Başkanlığı (...) yönünden kabulüne, davalı ... Enstitüsü yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 08.12.2004 tarihinde davalı Kurumda çalışmaya başladığını, birer yıl ara ile yedi defa sözleşmesinin yenilendiğini, son olarak projesi tamamlanmadan davalı tarafından neden bildirilmeden 31.12.2010 tarihinde sözleşmesinin yenilenmeden feshedildiğini, açmış olduğu işe iade davasında işe iadesine karar verildiğini, davacının atandığı proje kaynaklı tarafına dizüstü ve masaüstü bilgisayar yazıcı ve video kamera gibi cihazlar verildiğini, işyerindeki çalışma disiplini ve prensiplerine onay vermediği ve hatalı uygulamalara göz yummadığından hakkında tarafına verilen cihazları "sürekli olarak projenin yürütüldüğü kurumun dışına çıkardığı, özel işlerinde kullandığı veya kullandırdığı" gerekçesiyle hakkında soruşturma açıldığını, bu nedenle soruşturma raporunun geçersizliğine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Enstitüsü vekili 03.05.2012 tarihli cevap dilekçesinde; davacının 08.12.2004 31.12.2010 tarihleri arasında hizmet sözleşmeleri ile çalıştırıldığını, 31.12.2010 tarihinden sonra davacının uzmanlığına ihtiyaçlarının kalmadığını, personel hizmet sözleşmesinin 6/b maddesine göre bir ay önceden 29.11.2010 tarihinde bildirim yapılarak sözleşmesinin feshedildiğini, davalı ile ... Üniversitesi arasında "... Esaslı Alaşımların Üretimi, Sentezi, Manyetik Karakterizasyonu ve Teknolojik Uygulamalar İçin Kalıcı Mıknatıs ve Prototip Kablo Yapımı" başlıklı proje sözleşmesi imzalandığını, bunun üzerine davacının eş yürütücü olarak projeye görevlendirildiğini, Kurum yetkililerince ... projeleri kapsamında satın alınan cihazların yerinde kontrolü amacıyla yapılan planlı ziyaretler kapsamında ... Üniversitesinin ziyaret edildiği, laboratuara yapılan ziyarette; proje kapsamında kullanılmak üzere Kurum tarafından satın alınmış ve Kuruma ait olan dizüstü bilgisayar, masaüstü bilgisayar, yazıcı ve kameranın laboratuvarda olmadığının tespit edildiğini, proje yürütücüsünden bilgi istenildiğinde ilgili cihazların davacı tarafından teslim alındığının bildirildiğini, davacının cihazları 12.10.2010 tarihinde Kuruma teslim ettiğini, Kurum tarafından konuya ilişkin muhakkik tayin edildiğini, hazırlanan raporda davacının kusurlu bulunduğunu, davacının proje tamamlanma tarihinden 6 ay sonra cihazları teslim ettiğini, öncelikle alınan kararın idari bir karar olması göz önüne alınarak görevsizlik kararı verilmesini aksi hâlde davanın reddini istemiştir.

III. ANAYASA MAHKEMESİNİN İHLAL KARARINDAN ÖNCEKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkeme Kararı

Mahkemenin 16.11.2012 tarihli kararı ile; davalı tarafından yapılan işlemin idari işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle davanın idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 18.10.2016 tarihli ve 2016/21459 Esas, 2016/23536 Karar sayılı kararı ile; iş sözleşmesinin feshinin haklı sebep olarak kabul edildiği yönündeki soruşturma raporunun iptali talebinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında olduğu nazara alındığında, iş mahkemelerin görevli olduğu anlaşıldığından Mahkemece verilen usulden ret kararının hatalı olduğu, öncelikle davacının bu davayı açmakta hukuki menfaatinin olup olmadığı değerlendirilerek, varsa toplanacak deliller dosya içeriği ile yeniden bir değerlendirmeye tâbi tutularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 15.06.2017 tarihli kararı ile; geçersizliğinin tespitine karar verilmesi istenen raporda proje kapsamında dizüstü bilgisayar, masaüstü bilgisayar, video kamera ve yazıcının piyasa araştırmasının teklif toplanması ve alımının proje eş yürütücüsü davacı tarafından gerçekleştirildiği, davacının bu malzemelerin proje eş yürütücüsü A.G'ye ...'de kullanılacağını söylediği ancak enstitüye ait malzemelerin projenin yürütüldüğü laboratuvara hiç gitmediği, davacının dava açmakta hukuki yararın bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Enstitüsü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 05.07.2018 tarihli ve 2018/6921 Esas, 2018/17211 Karar sayılı kararı ile; davacının proje kapsamında ve davalı Kurum içerisinde kullanılması olağan diz üstü bilgisayarı, masaüstü bilgisayarı, yazıcı ve kamerayı Kurumun dışına çıkardığı, bu hususta yetkililerden izin aldığını yeterli ve inandırıcı delillerle kanıtlayamadığı, dinlenen tanıklardan birinin bu konuda iznin zorunlu olmadığı, diğerinin de diğer eş yürütücünün bilgisi dâhilinde olduğunu belirtmiş olduğu, bu beyanların kendi aralarında çelişkili olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 29.11.2018 tarihli kararı ile; bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiştir.

F. Onama Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 07.02.2019 tarihli kararı ile; Mahkemece verilen kararın onanmasına karar verilmiştir.

IV. ANAYASA MAHKEMESİ KARARI VE İHLAL KARARINDAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bireysel Başvuru

Kesinleşen karara karşı davacı vekili Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Anayasa Mahkemesi Kararı

1. Anayasa Mahkemesinin 21.12.2022 tarihli kararı ile; somut olayda hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine esas tutulan soruşturma raporunun iptali davasında raporun geçersizliğini ortaya koyduğu ileri sürülen Enerji Bakanlığı Teftiş Kurulunca hazırlanan raporun başvurucunun iddiasını ispat edebilmek için önemli olduğu, ancak Mahkemenin raporu dosyaya getirmediği, değerlendirilmesi gereken delillerin değerlendirilmediği, bu nedenle 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 36 ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının güvencelerinden olan silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri ile makul sürede yargılama hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

2. Anayasa Mahkemesince, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

C. Mahkeme Kararı

Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen ihlal kararı üzerine yeniden yargılama yapan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile, Enerji ve Tâbi Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına davacının 2018 yılında CİMER üzerinden yapmış olduğu müracaat ardından düzenlendiği iddia edilen teftiş kurulu raporunun gönderilmesi için müzekkereler yazıldığı, yazılan müzekkereye Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından verilen cevaplarda yapılan araştırma sonucunda davacı hakkında düzenlenmiş bir rapor bulunmadığının bildirildiği, davalı ... tarafından verilen cevapta mülga Enstitü Başkanlığı veya Kurumları tarafından herhangi bir soruşturma yapılmadığı, teftiş raporu düzenlenmediği, bilgi notu şeklinde bir değerlendirme yapılmadığı, davacı hakkında resen yapılan bir soruşturma veya Teftiş Kurulu raporu bulunmadığının bildirildiği, davacı tarafından ilgili raporun bir örneğinin ...'den talep edildiği, ancak ilgili Kurum tarafından 12.12.2011 tarihli Bilgi Edinme Başvurusuna verilen cevapta Yönetim Kurulu kararının gizli olduğundan kendisine verilmediğine ilişkin yanıt verildiği, 21.12.2023 tarihinde davalı ... tarafından Mahkemeye bildirilen cevapta ise hizmet sözleşmesinin feshi için Yönetim Kurulu kararının alınmadığının bildirildiği, bu hususlar arasında çelişki olduğu, 30.06.2006 tarihli ve "... Tarafından Desteklenen Araştırma Projeleri Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin "Makine ve Teçhizat" başlıklı 8 inci maddesindeki düzenleme gereğince; davacının proje yürütücüsü olarak enstitü çalışma saatleri ile bağlı olmadığı, projeyle ilgili her türlü makine ve teçhizatın proje yürütücüsünün gözetim ve sorumluluğu altında olduğu, davacının savunmasında projenin yürütüldüğü yerde kendisine çalışma alanı ayrılmadığı, cihazların amaca uygun olarak raporlama, makale yazma, çıktı alma vb. şekillerde kullanıldığı ve davacı tarafça akşam ve tatil günleri projeyi tamamlamak amacıyla zaman zaman yanında taşındığı, şehir içi ve şehir dışı çeşitli sempozyumlara götürüldüğü, davacının şahsi işinde kullanılmadığı, üçüncü şahıslara kullandırılmadığı, davacının proje amacına uygun olarak ve kendisine verilen teçhizatın muhafazası ve gözetim sorumluluğunu sağladıktan sonra Kurum dışında kullanmış olmasının davacının sorumluluğunu gerektirmeyeceği, çalışma şekline göre bu durumun normal olduğu, soruşturma raporu içeriğinden davacının enstitüye ait cihazları özel işlerine kullandığına ilişkin durumun somut delillerle kanıtlanmadığı, davacı hakkında düzenlenen soruşturma raporundaki tespitlerin hukuka uygun olmadığı, söz konusu cihazların projenin yürütüldüğü yere hiç götürülmediği şeklindeki tespitin ilgili proje kapsamında 2007 yılında satın alınan cihazlara ilişkin muayene ve kabul formlarının arşive kaldırılmış olması sebebiyle bulunamadığı, söz konusu cihazların projenin yürütüldüğü yere hiç götürülmediğine ilişkin denetimin kayıtlar ile yapılamadığı, yargılama aşamasında tanık olarak dinlenen R.Ç'nin dilekçesi ve tanıklık beyanından proje kapsamında satın alınan teçhizatın eksiksiz olarak bulunduğu ve çalışır olduğu, soruşturmaya konu teçhizatın davacı tarafından 12.10.2010 tarihinde soruşturmadan önce tutanak ile Enstitüye teslim edildiği, bu cihazların hasarlı olduğu ya da zarar gördüğü şeklinde davalının bir savunmasının bulunmadığı, davacı hakkında bu yöne ilişkin bir soruşturma yapılmadığı, cihazların sağlam olarak teslim edildiği gerekçeleriyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre (6100 sayılı Kanun) hasım olmaktan çıkartılan, ... ... Araştırma Enstitüsü hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkında açılan davanın ise kabulüne ve soruşturma raporunun hukuka aykırı olduğunun ve geçersiz olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili; davalı ile ... Üniversitesi arasında 30.06.2006 tarihinde 322 sayılı proje sözleşmesi kapsamında davacının görevlendirildiğini, Kurum yetkililerince ... projeleri kapsamında satın alınan cihazların yerinde kontrolü amacıyla yapılan planlı ziyaretler kapsamında ... Üniversitesinin ziyaret edildiğini, laboratuara yapılan ziyarette; proje kapsamında kullanılmak üzere Kurum tarafından satın alınmış ve Kuruma ait olan 1 adet dizüstü bilgisayar, 1 adet masaüstü bilgisayar, 1 adet kamera, 1 adet yazıcı, 1 adet Innovatime Eldivenli Vakum Sistemi ve 1 adet Sürekli Tüp Katlama ve Doldurma (CTFF) cihazından dizüstü bilgisayarın, masaüstü bilgisayarın, yazıcının ve kameranın laboratuarda olmadığının tespit edildiğini, konuyla ilgili muhakkik incelemesi yaptırıldığını, davacı hakkında yürütülen soruşturmanın Yönetim Kurulu kararına istinaden yapılan genel ziyaretler kapsamında soruşturma konusu projenin yürütüldüğü birimin ziyaret edilmesi sonucunda yapılan tespit doğrultusunda başlatılmış olup sözleşmesinin yenilenmemesi ile bir ilgisinin olmadığını, davacı tarafından anılan tespit üzerine soruşturma konusu cihazların, projenin tamamlandığı 31.03.2010 tarihinden 6 ay sonra 12.10.2010 tarihinde Kuruma teslim edildiğini, davacı hakkında yürütülen soruşturma sonucunda davacının, Kurum adına izleyici olarak görev yaptığı proje kapsamındaki çalışmalarda kullanılmak üzere projeye tahsis edilmiş olan cihazları, proje yürütücüsünün ve müvekkili Kurumun bilgisi dışında ve güvenleri kötüye kullanılmak suretiyle sürekli olarak projenin yürütüldüğü Kurumun dışına çıkardığını ve özel işlerinde kullandığını, 4865 sayılı ... ... Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun'un mülga 12 nci maddesindeki, "Enstitü personelinin nitelikleri ile sözleşme usul ve esasları, Enstitünün önerisi ve Bakanın onayı üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile tespit edilir." hükmüne dayanılarak çıkarılan ve 04.11.2006 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ... ... Araştırma Enstitüsünde Çalıştırılacak Personelin Sözleşme Usul ve Esasları İle Mali Haklarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik'in "Ödev ve sorumluluklar" başlıklı 6 ncı maddesindeki "Enstitü personeli ile yabancı danışman ve uzmanlar Enstitünün menfaatini korumak ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda Devlet memurları için öngörülen ödev ve sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür." ve "Yasaklar" başlıklı 9 uncu maddesindeki "Süreli personel ile yabancı danışman ve uzmanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda Devlet memurları için öngörülen yasaklara uymak mecburiyetindedir." hükümler uyarınca ilgili Mahkeme kararının bozulması gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, soruşturma raporunun geçersizliğinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Davacı, 31.12.2020 tarihinde iş sözleşmesinin feshedildiğini, iş sözleşmesi feshedildikten sonra davalı ... tarafından hakkında soruşturma raporu düzenlendiğini, soruşturma raporunda iddia edilen hususların doğru olmadığını belirterek ilgili raporun iptalini talep etmiştir. Davalı ... ise iş sözleşmesinin, süreli personel hizmet sözleşmesi gereğince bitimine bir ay kala ihbar edilerek feshedildiğini, davacıya sözleşmesinin yenilenmeyeceğinin bildirildiğini, iş sözleşmesinin ilgili soruşturma raporu sonucunda değil davacıya proje kapsamında ihtiyaç kalmadığından feshedildiğini iddia etmiştir. Mahkemece Enerji ve Tâbi Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığınca hazırlandığı iddia edilen teftiş raporu araştırılmış, davalı ile Teftiş Kurulu Başkanlığına yazılan müzekkere cevaplarından bu hususta herhangi bir rapor düzenlenmediği anlaşılmıştır.

6. Bu açıklamalara göre dosya kapsamından dava konusu iddia edilen rapor esas alınarak davacı hakkında herhangi bir işlem tesis edilmediği, diğer taraftan Mahkemece yapılan araştırma sonucunda düzenlendiği iddia edilen Teftiş Kurulu raporunun bulunamadığı, bu aşamada davacının düzenlendiğini iddia ettiği raporun varlığının belli olmadığı anlaşıldığından Mahkemece davanın reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

21.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.