Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

KARAR: Davalı Hazine vekilinin istinaf isteminin 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1) b.2 maddesi uyarınca kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına; davanın kısmen kabulüne kısmen reddine

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince Hazine yönünden davanın kabulüne, diğer davalılar yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; davalı Hazine vekilinin istinaf isteminin 6100 ... Kanun'un 353/(1) b.2 maddesi uyarınca kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına; davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile, ... ili Menteşe ilçesi Kıran Mahallesi, 494 ada 1 parsel ... taşınmazın 09.05.2019 tarihli rapor ekindeki krokide “A” harfi ile gösterilen kısmı üzerinde bulunan 24 adet deliceden aşılama zeytin ağacının davacıya ait olduğunun, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 19/2 nci maddesi uyarınca tapu kaydının beyanlar hanesinde gösterilmesine, davacının diğer taleplerinin reddine; diğer davalılar yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Dava konusu taşınmazın bulunduğu yörede 18.05.1990 tarihinde kesinleşen tesis kadastrosu, 15.07.2013 tarihinde yapılan kadastro çalışması, 6831 ... Kanun kapsamında 1967 yılında yapılan Orman Kadastrosu, 1982 yılında 1744 ... Kanun kapsamında yapılan değişik 2 nci madde çalışmaları, 2010 yılında yapılan 3302 ... Kanun)'la değişik 2/B madde uygulama çalışmaları ve 4999 ... Kanun ile değişik 9 uncu maddesi kapsamında fenni hataların düzeltilmesi çalışmaları bulunmaktadır.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde; ... ili Menteşe ilçesi Kıransahili Mevkii, 494 ada 1 parsel ... taşınmazın üzerinde 80 civarında zeytin ağacı bulunan yaklaşık 3.000 m2 yüzölçümündeki kısmının maliki olduğunu, dava konusu bu yerin kadastro çalışmalarında davacı adına tespit edilmesine rağmen, sonuç olarak Hazine adına tescil edildiğini bildirerek; yapılan bu yanlışlığın giderilerek 494 ada 1 parsel ... taşınmazın dava konusu edilen bölümünün davacı adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olduğunu, dava dilekçesinde taşınmazın hudutlarının tam olarak belirtilmediğini, taşınmaz üzerinde zilyetlik bulunmadığını, davacının zilyetliği destekleyen delili olmadığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

2. Dahili davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın mülga Kıran Köy sınırları içinde kaldığını, köylerin tüzelkişiliği kaldırıldığından bağlı bulundukları ilçe belediyelerine katıldıklarını, Kıran Köyünün tüzelkişiliği sona erdiğinden mahalle olarak merkez ilçe olan Menteşe ilçesine bağlandığını, davanın Menteşe Belediyesine yöneltilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/25000 ölçekli Gökova Çevre Düzeni Planı kapsamında doğal sit alanı içerisinde kaldığını, tapuda hazine ya da gerçek ve tüzel kişiler adına kayıtlı taşınmazların imar ve ihya yolu ile kazanılmasının mümkün olmadığını, dava konusu taşınmaz “çalılık ve zeytinlik” niteliğiyle Maliye Hazinesi adına kayıtlı olduğundan bu nedenlerle davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

3. İhbar olunan ... vekili cevap dilekçesinde; 6360 ... Kanun uyarınca Kıran Köyünün tüzel kişiliğinin sona erip Menteşe ilçesinin mahallesi haline geldiğini, 3402 ... Kanun'un 16 ve 17 nci maddeleri uyarınca tapuda Hazine yada gerçek ve tüzel kişiler adına kayıtlı taşınmazların imar ihya yolu ile kazanılmasının mümkün olmadığını, dava konusu taşınmazın çalılık ve zeytinlik niteliğinde Hazine adına kayıtlı olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2017 tarihli ve 2015/836 Esas, 2017/643 Karar ... ilamı ile; ... ili Menteşe ilçesi Kıran Mahallesi, 494 ada 1 parselin bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen kısmının orman alanı olmadığı, üzerindeki zeytin ağaçlarının 1972 yılından beri var olduğu, taşınmazın zeytinlik olarak davacı tarafından kullanıldığı daha öncesinde de davacının babası tarafından yine zeytinlik olarak kullanıldığı, kanunun aradığı zilyetlik ve ihya şartlarının gerçekleştiği gerekçesiyle; davanın kabulü ile, ... ili Menteşe ilçesi Kıran Mahalle, 494 ada 1 parsel ... taşınmazın bilirkişiler Alper Yahşi, İbrahim Güneş, Erdal Kubilay'ın 12.06.2017 tarihli raporlarına ekle krokide A harfi ile gösterilen kısmının tapu kaydının iptali ile son parsel numarası verilmek suretiyle ve zeytinlik vasfıyla davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

1. İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2017 tarihli ve 2015/836 Esas, 2017/643 Karar ... kararına karşı, davalı Hazine vekili, dahili davalı ... İdaresi vekili ve ihbar olunan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2. ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 06.12.2018 tarihli ve 2018/312 Esas, 2018/872 Karar ... ilamı ile; Mahkemece, dava konusu bölümün değeri konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınmadan ve eksik harcın tamamlanması sağlanmadan karar verildiği, Hazine dışındaki Orman İdaresi, ... ve Menteşe Belediye Başkanlığına husumet düşmeyeceği ve bu idarelere husumetin yaygınlaştırılmasında isabet bulunmadığı, mahkemece zilyetlik tanığı dinlenmeden, yerel bilirkişilerin soyut nitelikteki beyanları esas alınarak karar verildiği, alınan uzman ziraatçı bilirkişi raporu ile uzman fen, harita ve orman bilirkişi kurulu raporunun karar vermeye yeterli olmadığı, raporlarda dava konusu taşınmaz bölümünün imar ihyaya konu olup olmadığı ile olmuşsa imar ihyanın tamamlandığı tarih konusunda açıklama bulunmadığı, davanın niteliği itibariyle, karar vermeye yeterli araştırma, inceleme ve uygulama yapılmadan karar verilmiş olmasında isabet bulunmadığı gerekçeleriyle istinaf itirazlarının; 6100 ... Kanun'un 355 inci, 353/(1) a/4 ve 6 ncı maddeleri uyarınca kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen ilamı ile; ... ili Menteşe ilçesi Kıran Mahallesi, 494 ada 1 parselin bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen kısmının orman alanı olmadığı, üzerindeki zeytin ağaçlarının 1972 yılından beri var olduğu, taşınmazın davacının babası tarafından zeytinlik olarak satın alınıldığı, babasının vefatı ile de davacı tarafça yine zeytinlik olarak kullanılmaya devam edildiği, davacıdan başka zilyet bulunmadığının son keşifte dinlenen tanık beyanları ile sabit olduğu, taşınmazın ihyasının 70 yıl kadar önce tamamlandığı, dava konusu taşınmaza komşu parsellerin de benzer şekilde zeytinlik olarak kullanıldığı gerekçesiyle; hazine yönünden davanın kabulü ile; ... ili Menteşe ilçesi Kıran Mahallesi, 494 ada 1 parsel ... taşınmazın 09.05.2019 tarihli rapor ekindeki krokide "A" harfi ile gösterilen kısmın tapu kaydının iptali ile son parsel numarası verilmek suretiyle ve zeytinlik vasfıyla davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, diğer davalıların tapu maliki olmaması nedeniyle kendilerine husumet yöneltilemeyeceğinden Hazine haricindeki davalılar yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

4. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Hazine vekili istinaf başvuru dilekçesinde; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazın Hazineye ait bir yer olup zilyetlikle edinmeye elverişli olmadığını, davacı adına edinme şartlarının oluşmadığını, eksik bilirkişi raporları ile karar verildiğini açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmaza karşı açılacak davada, husumetin tapu kayıt maliki olan Hazine'ye yöneltilerek açılması gerektiği; Hazine dışındaki Orman İdaresi, ... ve Menteşe Belediye Başkanlığına husumet düşmeyeceği ve bu idarelere husumetin yaygınlaştırılmasında isabet bulunmadığı, inceleme ve uygulama, dinlenen yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile alınan uzman bilirkişi raporlarından; dava konusu taşınmaz üzerinde davacı adına 3402 ... Kanun'un 14 ve 17 nci maddeleri ile 4721 ... Türk Medeni Kanunu'nun (4721 ... Kanun) 713/1 inci maddesi uyarınca edinme koşullarının oluştuğunu kabul etme imkanı bulunmadığı, dolayısıyla mahkemece davanın kabulü ile dava konusu bölümün davacı adına tescili yönünde isabet bulunmadığı, ancak 3402 ... Kanun'un 19/2 nci maddesine göre; davacının kadastro tespit günüden önceki hakka dayalı tapu iptali ve tescil talebinin içinde muhdesat talebinin de bulunduğunun kabulü ile dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan 24 adet zeytin ağacının davacıya ait olduğunun tapunun beyanlar hanesinde gösterilmesi gerektiği gerekçesiyle; davalı Hazine vekilinin istinaf itirazlarının; 6100 ... Kanun'un 353/(1) b.2 maddesi uyarınca kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile, ... ili Menteşe ilçesi Kıran Mahallesi, 494 ada 1 parsel ... taşınmazın 09.05.2019 tarihli rapor ekindeki krokide “A” harfi ile gösterilen kısmı üzerinde bulunan 24 adet deliceden aşılama zeytin ağacının davacıya ait olduğunun, 3402 ... Kanun'un 19/2 nci maddesi uyarınca tapu kaydının beyanlar hanesinde gösterilmesine, davacının diğer taleplerinin reddine, diğer davalılar yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili ile davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesi kararının yerinde olmadığından bozulması ve İlk Derece Mahkemsi kararının onanması gerektiğini, kadastro çalışmalarında müvekkili adına tespiti, tescili yapılan dava konusu yerin arazi yapısı, eğimi, su olmaması, ulaşım zorluğu gereği müvekkilin babası ve dedesi ve müvekkili tarafından zeytinlik olarak kullanılan işlenen yer olduğunu, zilyetlikte kopukluk olmadığını, müvekkil tarafından da işlendiğini, hava fotoğraflarından da görüldüğü gibi hiçbir zaman orman sınırları içinde kalmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; 24 adet zeytin ağacının davacıya ait olduğu ve tapunun beyanlar hanesinde gösterilmesini gerektirecek bir durumun bulunmadığını, davanın tamamen reddi gerektiğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, zilyetlikle kazanım koşulları kapsamında tapu iptali ve tescil şartlarının davalı lehine oluşup oluşmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun'un 14 ve 17 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Bölge Adliye Mahkemesince davanın reddine karar verilmişse de, zilyetlik süresinin belirlenmesinde esaslı unsur olan hava fotoğraflarından yöntemine uygun şekilde faydalanılmamış, hava fotoğraflarının jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi tarafından stereoskopik aletle incelenmesi gerektiği halde, bu konuda uzman olup olmadıkları anlaşılamayan ziraat ve orman mühendisi ile fen bilirkişileri tarafından stereoskopik alet kullanılmadan hava fotoğrafı incelemesi yapılmış, taşınmaza bulunan ağaçların rumuzlarının ne olduğu hususunda herhangi bir açıklama yapılmamış ve taşınmaz bölümünün evveliyatı, kullanım süresi, niteliği ve üzerindeki imar ihya işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarına ilişkin açıklama içermeyen, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulmuştur.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için, Bölge Adliye Mahkemesince öncelikle, yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi bilirkişi, üç ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Dava konusu taşınmazın orman tahdit dışında bırakılmış olması, kadastro komisyonunun 494 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37 no.lu parsellerin tahdit ve tespitinin iptali ile tüm parsellerin 494 ada 1 parsel nosu altında birleştirilmesi kararı sonrası tahdit ve tespitlerinin iptaline karar verilen parsellere yönelik dava açılıp açılmadığı hususu araştırılarak bu parsellere yönelik davaların birleştirilmesi hususu da değerlendirilerek; keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 ... Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net Cad veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın üzerindeki zeytin ağaçlarının aşı yaşları da değerlendirilerek taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazın 6831 ... Kanun'un 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını, gerçek eğime göre taşınmazın öncesinin orman veya 6831 ... Kanun'un 1/J maddesi kapsamında eğimi % 12'yi aşan, bunun yanı sıra orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan çalılık niteliğinde orman sayılan yerlerden olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, zeytin ağaçlarının sayısı itibariyle taşınmazın kapama zeytin bahçesi niteliğinde olup olmadığını komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 ... Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak ve delillerin hatalı değerlendirilmesi suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına ve bozma nedenine göre Hazinenin temyiz isteminin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre Hazinenin temyiz isteminin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

Peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi