Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/476 E., 2021/451 K.

KARAR: İstinaf başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2017/141 E., 2021/112 K.

Taraflar arasındaki galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacılar vekili ile davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar Tunçer, Levent, Reha ve Burçin ... vekili dava dilekçesinde; davacıların Mazbut ... ... Paşa Bin ... Ağa Vakfı'nın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespiti istemiştir.

2. Birleşen ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/1096 Esas ... dosyası üzerinden davacılar Hayrettin, Nahittin, Onur, Özgür, Safettin ve ... vekili dava dilekçesinde; davacıların Mazbut ... ... Paşa Bin ... Ağa Vakfı'nın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespitini istemiştir.

3. Birleşen ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/236 Esas ... dosyası üzerinden davacı ..., ... ..., ... Suha ve ... vekili dava dilekçesinde; davacıların Mazbut ... ... Paşa Bin ... Ağa Vakfı'nın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespitini istemiştir.

4. Yargılama sırasında aralarında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğu gerekçesiyle davaların birleştirilmesine karar verilmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; asıl ve birleşen dosyalar yönünden her bir davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl dava dosyası davacılarından ...'nun davanın devamı sırasında vefat ettiği gerekçesi ile adı geçen yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, birleşen ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/236 Esas ... dosyası davacılarından ... yönünden adı geçenin üst batınında sağ evlat olduğu gerekçesi ile davasının tümden reddine, asıl ve birleşen dosyalardaki davaların kısmen kabulü ile davacıların ... ... Paşa Vakfının vakıf evladı olduklarının tespitine, galle fazlasına müstahak oldukları yönündeki davanın ise vakfiyede galle fazlasına yer verilmediği gerekçesi ile reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacılar vekili ile davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; vakıf evlatlarının galle fazlasına hak kazandıklarının tespiti ile ilgili kısmı ile ... hakkında verilen red kararlarının kaldırılması için kararı istinaf ettiklerini, vakfiyede sükna ve tasarruf hakkından bahsedildiğini, iş bu tabirlerin galle fazlalığını da kapsadığını, tüm mal varlığını dilediği gibi tasarruf hakkına (satış kiralama gibi tasarruf haklarına) sahip vakıf evlatlarının daha azı olan galle fazlasından yararlanamayacağından söz etmenin mümkün olmadığını, Vakfedenin soyundan geldiği tespit edildikten sonra üst batında evlat olduğu gerekçesi ile vakıf evladı olamayacağı kabul edilen ... hakkındaki red kararının hatalı olduğunu açıklayarak, izah edilen nedenler ve dosya incelemesinde tespit edilecek durumlar kapsamında mahkeme kararında verilen red kararının kaldırılmasını, kabul kararının onanmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun hiçbir bilgi ve belgeye dayanmadığını, subjektif değerlendirmeler içerdiğini, galle fazlasına müstahaklığa yönelik dava reddedildiğine göre vakıf evladı olduklarına ilişkin talep de davacıların hukuki yararları bulunmadığından bu talep yönünden de davanın reddi gerektiğini, dava kısmen reddedilmiş olmasına rağmen asıl ve birleşen dosyalarda lehlerine vekalet ücreti verilmesi gerektiğini açıklayarak, arz ve izah edilen nedenler ile resen gözetilecek sebeplerle kararın onanmasını, ayrıca mahkeme kararındaki belirttikleri usul ve kanuna aykırı durumların ise düzeltilerek onanmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; red kararı verilen ... ... dışındaki davacılar yönünden soy bağının tespit edildiği ancak galleye müstahak olmadıkları; açıklanan nedenlerle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu; 2762 ... Vakıflar Kanunu'nun 40 ıncı maddesi uyarınca, davalı kanun gereği hasım olduğundan davanın kabulü ve reddi halinde taraflar lehine vekalet ücretine de hükmedilmeyeceği gerekçesi ile taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1) b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacılar vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 5737 ... Vakıflar Kanunu'nun (5737 ... Kanun) 3, 6, 7 ve 75 inci maddeleri, Vakıflar Yönetmeliği'nin 23, 28, 53 ve 55 inci maddeleri, 24.02.1943 tarihli ve 1942/27 Esas, 1943/11 Karar ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar kısmen usul ve kanuna uygun olup, davacılar vekili ile davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Davacılar vekilinin davacı ...'a ilişkin temyizi yönünden;

Mazbut vakıf; 5737 ... Kanun'un 3 üncü maddesinde, bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 ... Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulan ve 2762 ... Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanun'un 6 ve 7 nci maddelerinde ise mazbut vakıfların ... tarafından yönetilip temsil edileceği, Kanunun (5737 ... Kanun) yürürlüğe girmesinden önce mazbut vakıflar arasına alınan vakıflarla, bu Kanuna göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Yönetmeliğine göre, galle fazlası evlada şart kılınan mazbut ve mülhak vakıflarda vakfedenin soyundan gelen ve bu nedenle vakfın gelirinden (gallesinden) yararlanma hakkına sahip olan kişiler için öncelikle dava açılması ve bu haklarının dava ile tespit edilmesi aranmıştır. Uygulamada bu dava, vakıflarda evladiye davaları, vakıf evladı ya da galleye müstehak evlat olduğunun tespiti davası şeklinde isimlendirilmiştir. Belirtmek gerekir ki vakıf evladı kavramı daha çok, vakfedenin çocukları ya da alt soyundan gelenler için kullanılan bir kavram olup, vakfedenin akrabaları ya da vakıftan yararlanan ismi ile belirtilmiş kişileri kapsamamaktadır.

Vakfın geliri üzerinde hak sahibi olduğuna ilişkin davayı, vakfiye uyarınca galleden yararlanma hakkı olan, yani vakfeden ile soy bağı olan ya da soy bağı olmasa bile galleden kendisine pay özgülenen diğer kişiler açabilir.

Galle fazlası evlada şart kılınan vakıflarda, galle fazlasının alınabilmesi için açılan davada öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Yani bu tür davalarda incelenecek ilk husus; davacı ile vakfeden arasında iddia edildiği üzere kan bağı yolu ile soybağı mevcut olup olmadığı, eğer soybağı kurulabiliyorsa ikinci aşamada vakfiyelerde galle fazlası için öngörülen şartların somut olayda davacı yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması olacaktır.

Davacı ile vakfeden arasında soybağı kuruluyor ise davacının vakfın evladı olduğu, vakfiyede öngörülen galle fazlası için öngörülen şartların davacı yönünden mevcut olması halinde ise galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğuna karar verilmesi gerektiği, başka bir deyişle vakfiyede galle fazlası için öngörülen şartların davacı yönünden mevcut olmaması halinde sadece vakıf evladı olduğunun tespiti ile yetinilmesi gerekecektir.

Bir vakfın evladı olunabilmesi için vakfın kurucusuna kadar soy bağının götürülmesi zorunlu olmayıp, daha önceden kesinleşmiş mahkeme kararı ile evlat olduğuna karar verilen kişilerle veya 1943 tarihli Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararına göre tevliyeti evlada bırakılan vakıflarda mütevellilik yapan kişilerle yöntemince kanbağı ilişkisinin kurulması yeterlidir. Dolayısı ile idarenin (... veya Mülhak Vakıf Yönetiminin) tek taraflı olarak evlat listesine yaptığı dayanaksız bir kayıt yeterli olmayıp, açıkça galle fazlasını almaya hak kazanıldığını gösterir bir mahkeme ilamına dayalı olarak vakıf evlat listesine eklenen kişiler, daha sonra açılacak vakıf evlatlığı davalarında kesin hüküm olmasa da güçlü delil olarak değerlendirilebilecektir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; galle fazlası için vakfiyede öngörülen şartların incelenmesinden önce davacılar ile vakfeden ... ... Paşa arasında kan bağına dayalı olarak soybağı kurulmasının üzerinde durulması gerektiği, birleşen dosya davacılarından ... dışındakilerin tamamı hakkında vakıf evladı olduğunun tespitine karar verildiği, vakıf evladı olduğuna karar verilen davacıladan ... ...'in babası ... ile davacı ...'ın baba yönünden dedesi ... ...'in kardeş oldukları, nitekim hükme esas alınan bilirkişi ... ...'ın 19.10.2020 tarihli ek raporunda da davacı ...'ın vakfedenin soyundan geldiğinin tespit edildiği, mahkemenin de kararında davacı ...'ın vakfedenin soyundan geldiğinin kabul edildiği, ancak batın şartı olduğu ve davacı ...'a göre üst batında evlat olduğu gerekçesi ile adı geçen yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de, galle fazlası için vakfiyede öngörülen şartların davacı yönünden gerçekleşmemesi halinde davacının galle fazlasına müstehak vakıf evladı olamayacağı ancak bu durumun vakfeden ile soybağı kurulan davacının vakıf evladı olduğunun tespiti kararı verilmesine etkisi olmadığı dikkate alınarak davacı ...'ın da diğer davacılar gibi vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmememiştir.

3. Davalı vekilinin temyizi yönünden;

6100 ... Kanun'un 332 nci maddesi gereğince, yargılama giderlerine Mahkemece re’sen hükmedilir. Yargılama gideri tutarının, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hüküm altında gösterilir. Öte yandan vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti de 6100 ... Kanun'un 323/1 ğ maddesi gereği yargılama giderlerinden olup aynı Kanun'un 326/1 inci maddesi gereği Kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.

Bu itibarla; Mahkemece, davalı ... aleyhine açılan asıl ve birleşen davaların kısmen kabul, kısmen reddine karar verildiğine göre, kendisini vekille temsil ettiren davalı idare yararına her bir dosya yönünden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, vekalet ücreti takdir edilmemiş olması doğru değildir.

VI. KARAR

1. Davacılar vekili ile davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının (V.C.3.1) no.lu bentte sayılan nedenlerle REDDİNE,

2. Yukarıda (V.C.3.2) ve (V.C.3.3) no.lu bentlerde yazılı nedenlerle, temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz edenlere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.