Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2015/377 E., 2016/58 K.

SUÇ: Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi

HÜKÜM: Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığının 15.09.2015 tarihli iddianamesi ile sanık hakkında tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 174 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava açılmıştır.

2. Ağrı 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 03.02.2016 tarihli kararı ile sanık hakkında tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçundan 5237 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 52 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2 yıl 6 ay hapis ve 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği;

1. Suç kastının bulunmadığına,

2. Hata hükümlerinin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, sanıktan ele geçen maddelerin tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçunu oluşturup oluşturmadığına ilişkindir.

2. 21.07.2015 tarihli yakalama ve rızaen teslim tutanağı ile sanığın sırt çantasından 32 adet havai fişek ele geçirildiği belirlenmiştir.

3. Ağrı Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri ve Kimlik Tespit Şube Müdürlüğü Bomba İmha ve İnceleme Büro Amirliğinin 12.08.2015 tarihli raporu ile sanıktan ele geçen maddelerin fabrikasyon olarak eğlence amaçlı üretilmiş 16'lık olarak tabir edilen, üzerlerindeki kırmızı etikette ... renkli yazı ile "MINORI 16 SHOTS CAKE" ibaresi yer alan, her bir gözünde bir adet olmak üzere toplamda 16 adet tekli havai fişek kartuşlarından oluşan havai fişek rampaları olduğu, söz konusu havai fişek rampalarının piyasada satılan, fabrikasyon olarak eğlence amaçlı üretilen, içerisinde piroteknik olarak tabir edilen potasyum klorat sodyum benzoat karışımı bir tür patlayıcı madde bulunan havai fişeklerin toplumsal olaylarda güvenlik kuvvetleri üzerine yönlendirmek suretiyle patlatılarak zarar vermek amacıyla kullanılabileceği, bu itibarla incelemesi yapılan söz konusu iki adet 16'lık piroteknik patlayıcı madde içerikli havai fişeklerin yetkili makamlardan gerekli izin alınmaksızın imali, nakli, muhafazası, bulundurulması, satışı veya işlenmesi yasak olduğundan ve kullanım amacı dışında tehlikeli olacak şekilde patlatılması veya kullanılması neticesinde canlılar üzerinde yaralayıcı ve öldürücü, cansızlar üzerinde ise yangın çıkarıcı, yıkıcı ve tahrip edici özellikleri taşıdığının tespit edildiği belirlenmiştir.

4. Sanık savunmasında, bahse konu havai fişeklerin kendisine ait olduğunu ve akrabasının düğününde kullanmak için av bayiinden satın aldığını ifade ettiği belirlenmiştir.

IV. GEREKÇE

Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu İş Sağlığı ve Güvenliği Yönergesinin Genel Hükümler Başlıklı Birinci Bölümü, Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde;

"(i) Piroteknik madde: İnfilak edici olmayan, kendiliğinden ekzotermik reaksiyonların bir sonucu olarak, ısı, ışık, ses, gaz yahut duman ya da bunların kombinasyonu yoluyla bir etki yaratmak amacıyla tasarlanan bir madde ya da maddelerin karışımını, ... ifade eder.”

Şeklinde tanımlanmıştır.

Piroteknik ürün çeşitlerinden biri olan havai fişekler toplumda en yaygın kullanılan piroteknik ürünlerden birisidir. Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlükte havai fişek;

“1. Gece yapılan törenlerde yakılarak havaya uçurulan, renkli ışıklar saçan fişek,

2. Geceleyin düşman bölgelerini aydınlatmak amacıyla kullanılan fişek”

Şeklinde tanımlanmıştır. Havai fişek çeşitleri olarak ise; çeşitli sayıda fişek atabilen kutular şeklindeki bataryalar, volkanlar, konfetiler, bombalar (gök bombaları, renkli yer, gök, sis ve bulut ses bombaları), ateş şelalesi ve ateş yazıları gibi ürünler örneklenmektedir. Havai fişekler tek silindirik namlu (gök bombalarında) veya “batarya” ya da “saksı” adı verilen, içinde birden çok havai fişeği arka arkaya ateşleyerek atacak şekilde, sıkıştırılmış kartondan mamül namluların bir araya getirilmesi ile tasarlanmış, dikdörtgen prizması yapısında kutular şeklinde dizayn edilmektedirler. 16, 32, 100 gibi marka ve modele göre değişen sayılarda fişek atabilen bataryalar bulunmaktadır.

Türkiye'de piyasada bulunan “torpil”, “kız kaçıran”, “çatlayan top”, “havai fişek” gibi oyun ve eğlence amaçlı üretilmiş piroteknik ürünlerin oldukça basit tasarımlara sahip oldukları gözlemlenmiş olup, genellikle ateşleme zincirinin başındaki piroteknik maddenin bir alev kaynağı ile tutuşturulması suretiyle fonksiyon göstermektedirler. Piroteknik ürünler, içeriklerindeki ısı, ışık, duman ve ses üretmek üzere tasarlanan kimyasal bileşiklerin temel özellikleri nedeniyle, patlayıcı etkileri bakımından, basınç ve parça tesiri itibariyle yüksek güçlü patlayıcı maddelerle kıyaslandığında oldukça zayıf etkiler göstermektedir. Ancak piroteknik ürünlerin ani ve şiddetli yanma özelliği sergilemeleri ve özellikle havai fişeklerde görülen infilak özelliği nedeniyle çevre ve insan sağlığına olumsuz etkileri bulunmaktadır.

Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmeliğin, 5'inci maddesinde, insan sağlığı ve çevre için tehlikeli olarak kabul edileceği ifade edilen bazı madde ve müstahzarlara ilişkin yapılan tanımlamalarda;

Patlayıcı maddeler,

Oksitleyici maddeler,

Çok kolay alevlenir maddeler,

Kolay alevlenir maddeler,

Alevlenir maddeler,

Çok toksik maddeler,

Toksik maddeler,

Zararlı maddeler,

Çevre için tehlikeli maddeler ve bunların müstahzarları,

Şeklinde kimyasal maddelerin “patlayıcılık”, “alevlenebilirlik”, “toksik” gibi nihai etkilerine göre sınıflandırma ve tanımlamaları yapılmış ve söz konusu kimyasal maddelerin “tehlikeli” olarak kabul edilmesini gerektirecek bazı özellikleri, bu tehlikelerin nitelikleri tanımlanmıştır. Söz konusu yönetmeliğin, tehlikeli maddelerin ambalajlanması, sınıflandırılması ve etiketlenmesine ilişkin amacı göz önüne alındığında, her ne kadar nihai ürün olan veya harp maksatları için üretilmiş bulunan patlayıcı maddeler ile piroteknik maddeler kapsam dışı tutulmuşsa da bu yönetmelikte, özellikle piroteknik madde / bileşiklerin ve çalışmamız kapsamındaki havai fişeklerin, piroteknik bileşiklerde ve ürün tasarımlarında kullanılan yakıt ve oksitleyici kimyasal maddeler itibariyle muhtemel potansiyel tehlikelerine dolaylı olarak işaret edilmektedir.

87/12028 Sayılı Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük'ün 2 nci maddesinde;

''Patlayıcı madde; şiddetli bir kimyasal reaksiyonla parçalanarak, ani yüksek sıcaklıkla birlikte büyük hacimlerde gaz haline dönüşebilen madde''

Şeklinde tanımlanmıştır. Tüzüğün aynı maddesinde “her türlü piroteknik mamül” de patlayıcı madde tanımı içinde sınıflandırılmaktadır.

Aynı maddenin (B) bölümünde ise piroteknik ürünler;

" Maytap çeşitleri (el ve çanak maytapları),

Fişek ve roket çeşitleri (şenlik, işaret, aydınlatma, veri işaret fişekleri, havai fişekler, patlaklı ve yıldızlı roketler, demiryollarında uyarı amacıyla kullanılan kestane fişekleri),

Piroteknik bombalar (sinyal, gök yıldızlı ve kestaneli bombalar, renkli ve renksiz duman ve sis bombaları, hakem bombası ve yer topları)

Döner ürünler (ateş çemberi, rozet güneşi, kayaş güneşi),

Diğer şenlik malzemeleri (altın veya ... yağmuru, romen kandili, serpantin, mızrak, Çin ateşi),

Oyun ve eğlence aracı olarak;

Taneli karabarut ihtiva eden eğlence malzemeleri (kurbağa ve böcek şeklinde vb.),

Klorat ve fosfor karışımıyla üretilen patlayıcı özellikli oyuncaklar (adi fırfır maytapları, çiçek yağmuru saçan maytaplar, ispanyol maytapları, şenlik mumları vb.),

Muhtelif kapsüller (şerit halindeki kağıt kapsüller, mukavva kapsülleri ve oyuncak tabanca mantarları),

Gibi ürünler sayılmıştır.

Açıklanan bilgiler ışığında, dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderilerek, sanığın çantasından ele geçen 16 adet tekli havai fişek kartuşlarından oluşan havai fişek rampalarının 5237 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesi kapsamında patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı madde niteliğinde veya üçüncü fıkrada belirtilen önemsiz tür ve miktarda patlayıcı madde olup olmadığı hususunda görüş alındıktan sonra üçüncü fıkra kapsamında olduğunun tespiti halinde, sanığın havai fişekleri düğünde kullanmak amacıyla satın aldığına dair savunması da göz önünde bulundurularak hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Ağrı 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 03.02.2016 tarihli kararına yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, bozma nedeni yönünden Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.09.2023 tarihinde karar verildi.