Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/365 E., 2023/584 K.

KARAR: Asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davanın usuldenreddine

Taraflar arasında görülen ve istinaf incelemesinden geçen tenkis davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece feragat nedeniyle davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin reddine, davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; muris ...'ün vefatından önce Konya ili, ... ilçesi,... Mahallesi 702 ada 10 parseldeki 2/5 hissesinin ve 703 ada 9 parselin intifa hakkını üzerinde tutmak suretiyle Türkiye Diyanet Vakfına bağışladığını, Konya ili, ... ilçesi,... Mahallesi 703 ada 16 parseldeki 1/2 payını, aynı yer ...Mahallesi 26779 ada 35 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan D blok zemin kat 3 numaralı bağımsız bölümü, Ankara ili, ...ilçesi, ... Mahallesi 4304 ada 3 parsel taşınmaz üzerinde bulunan bodrum kat 1 numaralı bağımsız bölümü satarak buradan elde ettiği geliri davalı ... Vakfına bağışladığını, Ankara ili, ...ilçesi, ... Mahallesi 4304 ada 3 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın zemin kat 2 No'lu bağımsız bölümü ise davalı ... Kültür ve Eğitim Vakfına bağışladığını, muristen davacılara intikal eden başkaca menkul ve gayrimenkul olmadığını, murisin yapmış olduğu karşılıksız kazandırmaların mirasçıların mahfuz hissesini ihlal ettiği miktarda tenkise tabi olduğunu, muris ...'ün terekesinin aktif ve pasifi ile sağlığında nerelere kazandırmada bulunduğunun Ankara Batı 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/15 Esas sayılı tereke dosyasında yaptırdıkları tespit ile öğrenmiş bulunduklarını öne sürerek, murisin terekesinin belirlenerek davacı mirasçıların saklı paylarının iadesi ve yapılan bağışlamaların indirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... cevap dilekçesinde, müvekkilinin bir hayır ve hizmet kuruluşu olduğunu, mal varlığını hayırsever vatandaşların nakdi ve ayni bağışları oluşturduğunu, müvekkiline bağışta bulunmak isteyen vatandaşların kendi serbest ve hür iradeleriyle müracaat ederek bağış yaptıklarını, müvekkilinin bağışta bulunulması konusunda telkinde bulunmasının, yönlendirmesinin, inançların sömürülüp kullanılması iddiasının davacı yanın hezeyanlarının bir ürünü olup kabul edilemeyeceğini, tenkis davasının hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini öne sürerek, haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... cevap dilekçesinde; murisin davacılara karşı art niyet taşımadan mal varlığında bulunan gayrimenkulleri yasalar çerçevesinde hakkaniyete uygun ölçüde bağışladığını, söz konusu olay değerlendirilirken murisin dava konusu taşınmazı temlikinde davalıların yapmış olduğu hizmetler murisin yaşamı boyunca davalılar ile ilgili hassas yaklaşımları neticesinde taşınmazın devrini yaptığının kabulü gerektiğini, ayrıcı murisin yapmış olduğu bağışlama neticesinde davanın aksi sonuçlanmasının müvekkilini mağdur edeceğini öne sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. Ankara Batı 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/164 14 E. K. sayılı dosyanın 13.11.2018'de eldeki dosyayla birleştirilmesine karar verilmiştir.

2. Mahkemenin 08.10.2020 tarihli ve 2018/199 Esas, 2020/225 Karar sayılı kararıyla; murisin terekesinin belirlendiği, 743 sayılı Medeni Kanun'un 564 ve 565 inci maddeleri uyarınca parasal olarak miktarının tespit edildiği, murisin mirasçılarına sağlığında herhangi bir kazandırım yapmadığı gibi, ölümünden sonra da tüm malvarlığını bağış ve devirler yoluyla elden çıkarmak suretiyle mirasçılarına hiç bir hak bırakmadığı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 564 üncü maddesi uyarınca yapılan oranlama ile davacıların saklı paylarının ihlal edildiği ve saklı payı ihlal etme kastının varlığının kabulü ile bilirkişi Veli Koluaçık tarafından hazırlanan 08/07/2019 tarihli raporda belirlenen miktarlar üzerinden asıl davanın kabulüne, birleştirilen Ankara Batı 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/164 Esas sayılı dosya yönünden Mahkemenin 2018/199 Esas sayılı dosyasının geldiği safahat değerlendirilerek derdestlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kültür ve Eğitim Vakfı vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 11.06.2021 tarihli ve 2021/317 Esas, 2021/1132 Karar sayılı kararıyla; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... Kültür ve Eğitim Vakfı Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 26.01.2023 tarihli 2021/6817 Esas ve 2023/531 Karar sayılı ilamı ile, davalı ... vekili Avukat ...'nün, 23.02.2022 tarihli dilekçesi ile temyizden feragat ettiği ve temyizden feragate yetkili bulunduğu anlaşıldığından, temyiz dilekçesinin reddine, murisin, Konya ili, ... ilçesi,... Mahallesi 703 ada 16 parseldeki 1/2 payını 06.05.2005'te, aynı yer ...Mahallesi 26779 ada 35 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan D blok zemin kat 3 numaralı bağımsız bölümü 27.01.2003'te, Ankara ili, ...ilçesi, ... Mahallesi 4304 ada 3 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan bodrum kat 1 numaralı bağımsız bölümü 07.04.2003'te, dava dışı üçüncü kişilere satarak buradan elde ettiği geliri davalı ...'na bağışladığı iddia edilmişse de, bu iddianın ispatlanamadığı, murisin 702 ada 10 parseldeki 2/5 hissesini ve 703 ada 9 parseli intifa hakkını üzerinde tutmak suretiyle 19.06.2000'de Türkiye Diyanet Vakfına bağışladığı, gerçekleştirilen temliğin tenkise tabi tutulması için, mahfuz hisse kurallarını bertaraf etmek kastıyla yapıldığının aşikar olması gerektiği, dosyada sağlararası tasarrufla yapılan temliğin tenkise tabi nitelikte kazandırma olduğuna ilişkin kanıt bulunmadığı ve bu davalı yönünden davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, oy çokluğuyla hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamındaki gerekçelerle davalı ... yönünden açılan davanın reddine, dava konusu yerlerden 4304 ada 3 parselin 2 numaralı bağımsız bölümün ise, muris tarafından davalı ... Vakfı'na 17/08/1983 tarihinde bağışlandığı, mirasbırakan tarafından bu davalıya hibe suretiyle yapılan temlikin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 565/4 uyarınca saklı payı zedeleme kastıyla yapıldığının davacı tarafça Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 190 uyarınca ispatlandığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığından davalı ... yönünden açılan davanın kabulüne, birleştirilen Ankara Batı 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/164 Esas sayılı dosya yönünden mahkemenin 2018/199 (yeni 2023/365) Esas sayılı dosyasının geldiği safahat değerlendirilerek bu davanın derdestlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde;

1. Muris Havva'nın tüm malvarlığını sağlığında bağışladığını,

2. Murisin bir kısım taşınmazlarını sattığı ve buradan elde dilen gelir ile inşa halindeki camiye yardımda bulunduğunun Türkiye Diyanet Vakfının kabulünde olduğu gibi tanık beyanlarından da anlaşılacağını,

3. Murisin bağış ve satışları açıkça çocuklarını miras hakkından mahrum bırakmak için yaptığını ve mirasçılarına saklı pay kadar olmasa bile bir miktar mal dahi bırakmadığını,

4. Dilekçenin ekinde sunulan murisin kendi el yazısı ile yazılı belgede ''... Vermiş olduğum dairemin içinden çocuklarımın hakkını istiyorum.'' ve yine murisin kendi el yazısı ile ''... Ben öldükten sonra 1/4 hissem vakfın olacak, geri kalan 3 hisse çocuklarıma kalacak.'' dediğinin bu belgelerden de anlaşıldığı gibi, murisin mirasçıların haklarına zarar gelmesini istemediğini ve murisin işlemleri hataen yaptığının anlaşılacağını ileri sürerek, re'sen belirlenecek nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tenkis istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, 565. maddesinde; "Aşağıdaki karşılıksız kazandırmalar, ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkise tâbidir: 1. Mirasbırakanın, mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlararası kazandırmalar, geri verilmemek kaydıyla altsoyuna malvarlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yaptığı kazandırmalar ya da alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi, 2. Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar, 3. Mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar, 4. Mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar. "

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 564. maddesinde; "Değerinde azalma meydana gelmeksizin bölünmesine olanak bulunmayan belirli bir mal vasiyeti tenkise tâbi olursa, vasiyet alacaklısı, dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın verilmesini, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir. Tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunda, malın tenkis sebebiyle vasiyet borçlusuna verilmesi gereken, aksi hâlde tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verilir. Bu kurallar, sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

4. Değerlendirme

5. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

6. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,14.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.