Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/274 E., 2022/438 K.

KARAR: Asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davanın kabulüne

Taraflar arasındaki ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen davalarda davacı vekili; davalı tarafın dava konusu taşınmazı herhangi bir bedel ödemeksizin müze olarak işlettiğini ileri sürerek ecrimisile karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davanın ıslahla birlikte kabulü ile birleştirilen dava yönünden 01.08.2010 13.09.2010 tarihleri arası için hesaplanan 817,83 TL; asıl dava yönünden 146.805,51 TL ecrimisilin ihtar tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesince: “…sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığı... davalı vekilinin faize ilişkin temyiz itirazlarının yerinde görülmediği... davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden; dosya kapsamındaki bilirkişi raporu incelendiğinde, Trabzon Ayasofya Müzesi olarak işletilen dava konusu taşınmaza yönelik ecrimisil hesabının, müze gelirleri ve giderlerine göre yapıldığı, Mahkemece de 2010 ve 2011 yıllarına ilişkin zararın 2012 ve 2013 yıllarında elde edilen kardan düşülmek suretiyle ortaya çıkan 146.805,51 TL'ye hükmedildiği, bu hali ile bilirkişi raporundaki hesap şeklinin… Dairemiz ilkelerine aykırı olduğu, bina üzerinden hesap yapılacak şekilde yeniden denetime elverişli bilirkişi raporu alınması gerektiği... kabule göre de hüküm kısmında 146.805,51 TL için ihtar tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesine denmiş ise de ihtar tarihinin hükümde gösterilmemesi sebebi ile infaza elverişli olmayacak şekilde karar verilmesinin de doğru olmadığı…” gerekçeleriyle karar bozulmuş, davalı vekilinin karar düzeltme başvurusu reddedilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 12.12.2022 tarihli ve 2021/274 E., 2022/438 K. sayılı kararıyla; davacı kurum yönetim ve idaresi altında bulunan, kayden ... ... Vakfı adına tescilli dava konusu (yeni 24 ada 48 parsel) sayılı taşınmazın davalı tarafça müze olarak kullanıldığı, kullanımın herhangi bir hukuki ilişkiye dayanmadığı, davacının bu kapsamda ecrimisil talep edebileceği, bilirkişi raporu kapsamında bozma ilamında belirtildiği üzere bina üzerinden değerlendirme yapılarak, davacı vekili tarafından dosyaya sunulmuş olan 04.12.2012 tarih ve 2152 sayılı ihbarname kapsamında yönetimi Trabzon Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nde olan ve Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nce kiralanmış ve turistik amaçlı müze olarak işletilen, 129 ada 2 parselde, 2788,43 metrekare alanlı, niteliği Manastır ve taşınmazları (Sümela Manastırı) olarak kayıtlı olan taşınmazın (01.01.2013 31.12.2013) dönemi için 8.915,00 TL/ay kira talep ettiği ve Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün dosyada mevcut 13.12.2012 tarih ve 4165 sayılı yazılarından bunun uygun görüldüğü, bu emsalin dava konusu taşınmaz ile mukayesesi yapılarak talepte bulunulduğu, 15.11.2022 havale tarihli bilirkişi ek raporu ile asıl ve birleştirilen dosyaya konu talep aralığına göre değerlendirme yapıldığı, sunulan ek raporun somut olay özelliklerine uygun olduğu gerekçeleriyle asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece ecrimisil hesaplanırken olumlu ve olumsuz zarar değerlendirmesi yapılmamış olmasının hatalı olduğunu, kira yöntemiyle hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, ecrimisilin hatalı hesaplandığını, birleştirilen dava için 5.088,33 TL ecrimisil belirlenmesine karşın artırım için süre verilmeden 4.300,00 TL’ye karar verilmiş olmasının da hatalı olduğunu, dönemsel faize karar verilmesi gerekirken ihtar tarihinden ecrimisile karar verilmesinin de hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; izinsiz bir kullanım olmadığını, ecrimisil tespitinin hatalı olduğunu, faize ilişkin kararın da hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, ecrimisil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih ve 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden ... normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nın 25.02.2004 gün ve 2004/1 120 96 sayılı Kararı).

4. 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

5. Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.

6. Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

7. Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

8. İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

9. Değerlendirme

10. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı HMK’nin geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı HUMK’nın 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birisinin varlığı halinde mümkündür.

11. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, bozma ilamı doğrultusunda yapılan araştırma ve inceleme gereğince verilen kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.