Yargıtay 7. HD 2023/5510 E. 2024/443 K.

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2022/170 E., 2023/520 K.

KARAR: Davanın kısmen kabul, kısmen reddine

Taraflar arasında ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkiline ait 17734 ada 7, 1, 2 ve 3 parsel sayılı taşınmazları davalının kamulaştırmadan, fiili el atma suretiyle kullandığını belirterek 01.01.2012 11.06.2013 tarihleri arası için toplam 170.000,00 TL ecrimisilin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulü ile 35.729,16 TL ecrimisil bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesince; “…davacının tam malik olduğu dava konusu 17734 ada 7, 1, 2 ve 3 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak davalı tarafından 06.09.2012 tarihinde açılan kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davası sonucunda 11.06.2013 tarihinde verilen kabul kararıyla bahsedilen taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davalı adına tesciline ve 844.200,00 TL kamulaştırma bedel tespitine karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek 12.06.2014 tarihinde kesinleştiği, davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddine karar verilmesi gerektiği; davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince; bilindiği üzere, kamulaştırma kararı almadan ve kamulaştırma işlemlerini tamamlamadan taşınmaza el koyan idarinin haksız işgalci konumunda olduğu, davalı idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil istekli davanın karar tarihine kadar davalının taşınmaza el atmasının haksız fiil niteliğinde olduğu, Mahkemece, davalı ... tarafından açılan Konya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/346 Esas sayılı kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasının karar tarihi olan 11.06.2013 tarihine kadar belirlenecek ecrimisile hükmedilmesi gerekirken kamulaştırma davasının dava tarihine kadar hesap yapılarak sonuca gidilmesinin doğru olmadığı…” gerekçesiyle karar bozulmuş, davalı vekilinin karar düzeltme başvurusu reddedilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 06.06.2023 tarihli ve 2022/170 Esas ve 2023/520 Karar sayılı kararıyla; bozmaya uygun olarak alınan bilirkişi raporuna göre davalı tarafından otopark ve basketbol sahası olarak fiilen kullanılan dava konusu taşınmazların 01.01.2012 tarihiyle 11.06.2013 tarihi arasında toplamda 82.596,00 TL ecrimisil bedelinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının ... Üniversitesi Yaşatma ve Geliştirme Vakfı iken ... Üniversitesi yazılmasının hatalı olduğunu, kendilerinin harçtan muaf olduklarını, ecrimisil talep edilen dönemlerde taşınmaza el atmadıklarını, sadece otopark olarak kullanılan alan ve basketbol sahası için ecrimisil belirlenmesi gerekirken ağaçlık alan için de ecrimisil belirlenmesinin hatalı olduğunu, ecrimisil talep edilebilmesi için bir zararın oluşması gerektiğini, taşınmazın Meram Tıp Fakültesi tarafından yıllarca ücretsiz kullanıldığını, kendilerine devrinden sonra ecrimisil talep edilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, ecrimisil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1 120 96 sayılı kararı).

4. 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

5. Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 ncı vd. maddelerine uygun olmalıdır.

6. Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

7. Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

8. İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

9. Değerlendirme

10. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı HMK’nın geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı HUMK’nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birisinin varlığı halinde mümkündür.

11. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, bozma ilamında belirtildiği üzere kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasının karar tarihine kadar belirlenen ecrimisile hükmedildiği, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, davacı taraf ... Üniversitesi Yaşatma ve Geliştirme Vakfı iken yanılgılı değerlendirmeyle karar başlığında ... Üniversitesi şeklinde yazılmasının mahallinde düzeltilebilir maddi hata olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.