Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/166 E., 2023/360 K.

KARAR: Başvurunun kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bartın 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2016/438 E., 2019/449 K.

Taraflar arasındaki vasiyetnamenin tenfizi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.03.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davalılardan ... , ... ve ... ile karşı taraftan davacılar vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili, 27.04.1994 tarihinde vefat eden tarafların ortak murisi (... Oğlu) ...'a ait Bartın 1. Noterliğinin 26.05.1993 tarih ve 7086 yevmiye sayılı vasiyetnamesinin Bartın Sulh Hukuk Mahkemesinin 11.10.1994 tarih ve 1994/390 Esas, 1994/958 Kararı sayılı kararı ile açılıp okunduğunu, vasiyetnamede Bartın ili, Merkez ilçesinde bulunan arsa vasıflı 1965 parsel sayılı taşınmazın davacılara vasiyet edildiğini, vasiyetnamenin açılmasından sonra davalılardan herhangi birinin yasal süre içinde vasiyetnamenin iptali için dava açmadıklarını, hatta yasal mirasçıların mahkemede vasiyetnameyi aynen kabul ettiklerini, herhangi bir itirazlarının olmadığını, iptali ve tenkisi hususunda herhangi bir dava açmayacaklarını beyan ettiklerini belirterek Bartın ili, Merkez ilçesinde bulunan 1965 parselin vasiyette belirtilen hisselerle davacılar adına tapuya tesciline ve vasiyetnamenin tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesinde; vasiyetnamenin geçersiz olduğunu, murisin 1994 yılında vefat etmesi nedeniyle 743 sayılı Medeni Kanun'un uygulanması gerektiğini, Medeni Kanun'un 580 inci maddesine göre 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek zamanaşımı def'inde bulunmuş, taşınmazın vasiyetnamenin düzenlenmesinden ve dava tarihinden sonra mahkeme kararıyla ve pay devriyle intikal gördüğünü, mahkeme kararının kesin hüküm teşkil ettiğini, taşınmazın miras bırakan adına kayıtlı olmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.10.2019 tarihli ve 2016/438 Esas, 2019/449 Karar sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 23.10.2020 tarih ve 2020/902 Esas, 2020/920 Karar sayılı kararı ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, hükmün kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 13.12.2022 tarihli ve 2021/5397 Esas, 2022/7702 Karar sayılı ilamı ile, mahkemece davalıların cevap süresi içinde ileri sürdükleri zamanaşımı defi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiş olmasının doğru görülmediği gerekçesi ile hükmün bozulması gerekmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 10 yıllık zamanaşımı süresinin başlangıcı noktasında vasiyetnamenin açılması dava dosyasının kesinleşme tarihi olan 02.10.2018 tarihinin dikkate alınması gerektiği, eldeki davada zamanaşımı süresinin henüz dolmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar temyiz dilekçelerinde, davanın zaman aşımından reddi gerektiğini, kesin hüküm itirazında bulunduklarını, tapularda malik değişiklikleri olduğunu, taşınmazın muris adına kayıtlı olmadığını ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, vasiyetnamenin tenfizi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı TMK'nın 514 üncü maddesine (MK'nun 461 inci maddesi) göre; mirasbırakan tasarruf özgürlüğü sınırları içinde malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ile tasarrufta bulunabilir.

Vasiyet, genellikle ivazsız bir tasarruftur. Vasiyet alacaklısı, mirasbırakanın külli halefi olmayıp, cüzi halefi olduğu için vasiyet olunan mal üzerinde doğrudan hak kazanması mümkün değildir. Vasiyet alacaklısının alacak hakkının hukuki sebebi olan vasiyet her ne kadar mirasbırakanın sağlığında yapılıyorsa da, bu bir ölüme bağlı tasarruf olduğundan, vasiyet alacağı ancak mirasbırakanın ölümü ile doğar. Vasiyet alacaklısı, kendisine vasiyet edilen şey üzerindeki mülkiyet hakkını ancak bu malın vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) yoluyla kendisi adına tescili sonucunda kazanır. Vasiyetnamenin tenfizi davası, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı açılır.

Vasiyet alacaklısı, miras bırakanın külli halefi olmayıp, cüz'i halefi olduğu için vasiyet olunan mal üzerinde doğrudan murisin ölümü ile birlikte hak kazanması mümkün değildir. Vasiyet alacaklısı, kendisine vasiyet edilen şey üzerindeki mülkiyet hakkını ancak bu malın vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) yoluyla kendisi adına tescili sonucunda kazanır. Nitekim, gerek murisin ölüm tarihi itibari ile yürürlükte bulunan 743 sayılı Medeni Kanun'un gerek 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun TMK'nın ilgili hükümlerinde, vasiyet alacaklısının kendisine vasiyet edilen şey üzerindeki mülkiyet hakkını kazanabilmesi için açabileceği dava hakkına ilişkin zamanaşımı süreleri, murisin ölüm tarihi esas alınmak sureti ile değil, vasiyet alacaklısının ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinden veya vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa muaccel olma tarihinden itibaren geçerli olmak üzere düzenmiştir.

4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 17 nci maddesinde, mirasçılık ve mirasın geçişinin miras bırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirleneceği öngörülmüştür. Miras bırakan 01.01.2002 tarihinden önce ölmüşse 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi hükümlerinin, 01.01.2002 tarihinden sonra ölmüşse 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

743 sayılı Medeni Kanunun 580 inci maddesine göre, kendisine muayyen birşey vasiyet olunan kimsenin ikame edeceği istihkak davasının müruru zaman müddeti, teberrüden haberdar edildiği günden ve ihbar zamanında henüz ifası lazım olmayan teberrülerde ifanın lüzumu tarihinden itibaren on senedir.

Vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) davasının görülebilmesi için, vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra itiraza uğramaması veya itiraz edilmiş ise buna ilişkin vasiyetnamenin iptali veya tenkisine yönelik davaların kesinleşmesi gerekir.

Vasiyetname usulünce açılıp, okunma kararının kesinleşmesinden sonra vasiyetnamenin iptali için hak düşürücü süre işlemeye başlar. Vasiyetnamenin tenfizi ve buna bağlı olarak tapu iptal ile tescil davası vasiyetnamenin açılıp okunduğu, itiraza uğramadan veya itiraz edilmiş ise itirazların reddedilmesi sonucunda kesinleştiğine dair bir tespit davasıdır.

3. Değerlendirme

Somut olayda, muris ...'un Bartın 1. Noterliğinde düzenlenen 26.05.1993 tarih ve 7086 yev. sayılı vasiyetname ile Bartın ili Merkez Kozcağız Düz mevki 1965 parselde kain arsa vasıflı taşınmazın davacılar ve babaları Şenol Karakuş adına vasiyet edildiği, murisin 27.04.1994 tarihinde öldüğü, Bartın Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.07.1994 tarihli duruşmasına davacılar ve tüm yasal mirasçıların katıldıkları ve vasiyetnameye itirazları olmadığı, iptalini veya tenkisini talep etmeyeceklerini beyan ettikleri, 11.10.1994 tarihli ve 1994/390 Esas, 1994/958 Karar sayılı kararı ile açılıp okunduğu, tarafların vasiyetnameye itirazları olmadığını bildirmelerinin yanında açılmış bir dava da olmadığı, diğer bir anlatımla davacıların vasiyetname ve içeriğini duruşmada öğrendikleri, buna bağlı olarak kanunda öngörülen on yıllık zamanaşımı süresinin bu tarihte işlemeye başladığı, davanın ise zamanaşımı süresi dolduktan sonra 31.10.2016 tarihinde açılmış olduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.03.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.