Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1491 E., 2022/1980 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/598 E., 2020/288 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun HMK.nun 353/1 b 1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; Kırklareli ili, Babaeski ilçesi, ... Mahallesi, 356 parsel sayılı taşınmazda müvekkilinin her ne kadar tapu maliki ve paydaş değil ise de, paydaşlığın giderilmesi için Babaeski Sulh Hukuk Mahkemesinde 2019/474 Esas sayı ile açılmış derdest dava dosyası bulunduğunu, müvekkilinin dava konusu taşınmazı tapu maliklerinin murisinden harici senetle satın aldığını, müvekkilince yapılan muhdesata ait inşaat ve yapı kullanma izni belgesi bulunduğunu, paydaşlığın satış suretiyle giderilmesi halinde müvekkiline ait taşınmazın bedelinin haksız olarak hissedarlara ödeneceğini, bu nedenle dava açmak zorunda kalındığını belirterek; 365 parsel sayılı taşınmazda 80 m2 zemin üzerinde zemin kat ve bir normal kattan oluşan iki katlı binanın, yer evinin ve buna ekli kömürlük ile ahırın müvekkili tarafından yapıldığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; davanın usulden reddi gerektiğini, davacının muhdesat aidiyetinin tespiti davasını maliklere doğrudan yöneltemeyeceğini, öncelikle derdest Babaeski Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/474 Esas sayılı dosyasına müdahil sıfatıyla dahil olması gerektiğini, devamında ise mahkemeden yetki alarak iş bu davayı ikame etmesi gerekirken doğrudan dava açmasının usüle aykırı olduğunu, davacının 2003 yılında da aynı konuda Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/235 E. 2006/168 K. sayılı dosyası üzerinden açtığı tapu iptal ve tescil davasında bu konunun incelenerek davanın reddedildiğini, kararın da kesinleştiğini, kaçak yapıya Belediyece izin verilmesinin müvekkilini bağlamayacağını, kaçak yapı üzerinden sebepsiz zenginleşme sağlamaya çalışan davacının kötü niyetli olduğunu, gerek sebepsiz zenginleşmeye dayalı gerekse aidiyetin tespiti istemleri için zamanaşımının dolduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Davacının, taşınmazın maliki ve/veya paydaşı olmadığı, bu durumda muhdesatın aidiyetinin tespiti talebi yönünden açılan davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı..." gerekçesiyle; davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, taşınmaz üzerinde müvekkili tarafından yapılan binayla ilgili inşaat ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunduğunu, tapu kaydında malik olmayan davacılar adına Babaeski Sulh Hukuk Mahkemesindeki paydaşlığın giderilmesi davasına 27.02.2020 tarihli katılma talepli verdikleri dilekçenin kabul edilerek dahili davalı edildiklerini, eldeki davada ise tapu maliklerinin tamamının davaya katılımı sağlanmadan davanın reddedilmesinin usule aykırı olduğunu, bir kısım paydaşın taşınmaz üzerindeki yapıların müvekkiline ait olduğunu kabul ettiklerini, dava konusu taşınmazın yıllar önce harici senet ile davacıya yada davacının murislerine satıldığını, yaklaşık 30 yıldır kullandığını, taşınmaz üzerindeki binaların değerinin daha fazla olduğunu, satışa karar verilmesi halinde müvekkiline ait yapıların değerinin de tapu maliklerine aitmiş gibi paylaştırılacağını, bunun da müvekkilinin hukuki yararı bulunduğunun en önemli kanıtı olduğunu, mahkemece hukuki yarar yokluğundan dava reddedilirken sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre dava açabilecekleri gerekçesine dayanıldığını, bu gerekçenin usul ekonomisine de aykırı olduğunu, ihaleye girmek zorunda kalacak müvekkilinin kendine ait bina için satış bedeli ödeyip daha sonra bu bedelin kendisine iadesi için dava açmak zorunda kalacağını, başkasına ait arazi üzerine yapı yapan kişilerin taşınmaz maliki olmasalar dahi binanın aidiyeti için muhtesatın tespiti davası açmakta hukuki yararları bulunduğunu, kararın Yargıtay uygulamalarına da aykırı olduğunu ileri sürerek, kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespitinin istenemeyeceği, muhdesatın aidiyeti isteğiyle açılan bu tür davalarda, güncel hukuki yararın mevcut olması ve iddianın kanıtlanması durumunda, muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi gerektiği, somut olaya bakıldığında; dava konusu 356 parsel sayılı taşınmazın davalılar adına kayıtlı olup, davacının taşınmaz üzerinde kayıt maliki ya da paydaş olmadığı, kural olarak bu tür muhdesatın tespiti davalarının, paylı mülkiyet ya da elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabi taşınmazlarda, tapu paydaşları arasında hukuki yararın bulunması durumunda görülen bir dava olduğu, malik olmayan davacıların, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talepte bulunmaları mümkün iken, muhdesatın tespiti davasını açmakta hukuki yararlarının bulunmadığı..." gerekçesiyle; istinaf başvurusunun H.M.K.nun 353/1 b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesindeki başvuru nedenleriyle hükmü temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371inci maddeleri.

4. Bilindiği üzere ve kural olarak tespit davalarında; tespit davası açanın hukuki yararının varlığı gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 106 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında “tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.” denilmektedir.

5. 6100 sayılı Kanunun 114 üncü maddesinin (h) bendine göre, davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Aynı Kanunun 115 inci maddesi uyarınca mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartı noksanlığının tespiti halinde davanın usulden reddine karar verir.

6. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718). 22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez.

7. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

8. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilâmın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hâllerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hâkim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti hâlinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK mad.114/1 h, 115).

9. Değerlendirme

10. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

11. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile bölge adliye mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.