Karar Detayı

MAHKEMESİ: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/2127 E., 2022/2363 K.

KARAR: Asıl dava yargılama giderleri yönünden davalı karşı davacının istinafı kısmen kabul ile düzeltilerek yeniden hüküm tesisi

İLK DERECE MAHKEMESİ: Beyşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/99 E., 2022/263 K.

Taraflar arasındaki asıl dava; çaplı taşınmaza el atmanın önlenmesi ve ecrimisil, karşı dava; ... yapı kaynaklı temliken tescil davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen (yargılama giderleri yönünden) kabulü ile hükmün yargılama giderleri yönünden düzeltilerek yeniden hüküm tesisine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, Köyiçi mevkii, 2613 parsel sayılı taşınmazını davalının bir kısmını bina yapmak ve bir kısmını da bahçe olarak kullanmak suretiyle işgal ettiğini, müvekkilinin taşınmazının üzerine ev yapacağını, davalının davaya konu taşınmazı uzun yıllardır kullandığını ve kullanımının karşılığında herhangi bir kira ödemediğini ileri sürerek, müvekkiline ait taşınmaza davalı tarafından yapılan haksız müdahalenin men'ine, geçmişe dönük 5 yıllık ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 500,00 TL ecrimisilin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı karşı davacı vekili, cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; Konya ili, Hüyük ilçesi, ... Mahallesi, 2613 parsel sayılı taşınmazın davacı adına, Konya ili, Hüyük ilçesi, ... Mahallesi, 2614 parsel sayılı taşınmazın kendi adına kayıtlı olduğunu, taşınmazların ilk sahiplerinden olan ... ve davacının babası ...'nin yer göstermesi doğrultusunda taşınmazın üzerine ev yaptığını, dava konusu taşınmazda bulunan bina ve bahçenin bir kısmının davacıya ait taşınmaza ... olduğunu öğrendiğini, iyiniyetli olduğunu, dava konusu taşınmaz hususunda davacı ile anlaşmaya hazır olduğunu, evinin yıkılmasının fahiş derecede zarar doğuracağını, davacı ile anlaşamamaları halinde evin tamamının yıkılacağını, evin değerinin ... olan kısmından daha değerli olduğunu belirterek, asıl davanın reddini, karşı davanın kabulü ile Konya ili, Hüyük ilçesi, ... Mahallesi, 2613 parsel sayılı taşınmazın ... olan kısımda kalan yerin (56 m²) tapu kaydının bedeli karşılığında iptali ile adına tescilini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı karşı davacı tarafından dava konusu edilen taşınmazın belirli bölümlerine el atmanın sabit olduğu gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, bilirkişi raporu ekli krokisinde A harfi ve kırmızı renk ile gösterilen 56,89 m²'lik bölüme yönelik davalı karşı davacının el atmasının önlenmesine, 760,56 TL ecrimisilin tahsiline, davalı karşı davacı tarafından ... yapının, taşınmazlar çapa bağlandıktan sonra yapıldığı anlaşıldığından, davalı karşı davacının iyiniyetli olduğunun kabulünün mümkün olmadığı ve taşınmazının ve komşu taşınmazının sınırlarını bilmesi gerektiği gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahalli bilirkişi ve davacı tanığı beyanlarında da belirtildiği üzere, ... yapı yapmasındaki haklı sebebin evvelki malikin rızası olduğunu, murisin rızası ile yapılan ve murisin rızasını bertaraf edecek bir sebep bulunmayan bina yapımı için müdahalenin men'i talebinin kabulünün iyiniyet kurallarını bertaraf ettiğini, bu durumdaki bir taşınmaz için ecrimisil kararının da verilmemesi gerektiğini, müvekkili aleyhine verilen yargılama gideri ve vekalet ücreti miktarlarının hukuka uygun olmadığını, müvekkilin binasının sadece bir kısmının, davacıya murisinden intikal eden taşınmaz üzerinde olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mülkiyet hakkına müdahale durumunda ileri sürüldüğü andaki hak sahibi tarafından her zaman koruma ve tazminat istenebileceği, davalı karşı davacının maliki olduğu 135 ada 36 (2614) parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın krokide A harfi ile gösterilen bölümün davacı karşı davalıya ait 135 ada 19 (2613) parsel sayılı taşınmaza ... olarak yapıldığı, ... yapının taşınmazın çapa bağlanmasından sonra yapıldığı, çapa bağlı taşınmazda iyiniyet iddiasının dinlenmesinin mümkün olmadığı, Harçlar Yasası'nın 16 ncı maddesi hükmü ve 04.03.1953 tarihli 10/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince, el atmanın önlenmesi, (ve ecrimisil) gibi istekleri içeren gayrimenkulün aynına taalluk eden davalarda, el atılan taşınmazın zemin değerinin ve ecrimisil değeri toplamının davanın değerini teşkil edeceği, karşı davada ise temliken tescil kararı verilmesi istenen alanın değerinin dava değerini teşkil edeceği, davacı tarafın yıkım talebinin olmadığı da dikkate alındığında harç yargılama giderleri ve vekalet ücretinin asıl davada dava konusu alanın zemin değeri ve ecrimisil bedeli toplamı 3.903,96 TL üzerinden ve karşı davada ise 3.413,40 TL zemin değeri üzerinden hesap edilmesi gerekirken bina değeri de katılmak suretiyle asıl davada ve karşı davada davacı karşı davalı yararına fazladan vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, davalı karşı davacı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen (yargılama giderleri yönünden) kabulü ile HMK'nın 353/1 b 2 nci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının asıl davada ve karşı davada hükmedilen karar ilam harcı, vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden düzeltilerek yeniden hüküm tesisine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı karşı davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada el atmanın önlenmesi ve ecrimisil; karşı davada temliken tescil istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hemen belirtilmelidir ki, mülkiyet hakkı gerek Anayasa ve yasalarla gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmiş temel haklardandır.

Eşyaya bağlı ayni haklardan olan mülkiyet hakkı herkese karşı ileri sürülebileceği gibi hakka yönelik bir müdahale durumunda ne zaman gerçekleştiğine bakılmaksızın, ileri sürüldüğü andaki hak sahibi tarafından her zaman koruma istenebileceği de kuşkusuzdur. Anılan korumanın istenmesi durumunda da hakkın kötüye kullanıldığından söz edilebilmesine hukuken olanak yoktur.

Diğer yandan; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 683 üncü maddesinde; malikin hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, tasarrufta bulunma, yararlanma yetkilerine sahip olduğu, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı her türlü el atmanın önlenmesi davası açabileceği öngörülmüştür.

Yasal ayrıcalıklar dışında, TMK’nın 684/1 ve 718/2 nci maddeleri hükümlerine göre arazinin mülkiyeti ve buna bağlı olan tasarruf hakkı o arazide kalıcı olmak koşuluyla yapılan şeyleri de kapsar TMK’nın 725 inci maddesinde bu kuralın istisnalarından birisi düzenlenmiş, böylece muhdesatla arasındaki bağlantı kesilmiş bina sahibine bazı koşulların oluşması hâlinde ayrılmaz parça niteliğindeki ... yapı için üzerinde bulunduğu taşınmaza malik olabilme olanağı tanınmıştır. Bunun için tapuya kayıtlı özel mülkiyete konu bir taşınmaz üzerinde, temelli kalması amacıyla yapılan binanın ayrılmaz parçası yine tapuda kayıtlı üçüncü kişiye ait taşınmaza ... yapılmış olmalıdır.... inşaat, ... yapı ile iki komşu taşınmazı fiilen birleştirmekte, ekonomik bir bütünlük oluşturmaktadır. Bu özelliğinden dolayı ... yapıya dayanan temliken tescil isteği taşınmaza bağlı kişisel hak niteliğindedir. Taşılan arazi malikinin devir borcu eşyaya bağlı bir borç olduğundan inşaat maliki hakkını taşılan arazinin her malikine karşı kullanabilir. Yeni malikler de Türk Medeni Kanunu'nun 725 inci maddesinde belirtilen haklardan yararlanabilecekleri gibi borçlardan da sorumlu olur.

Bu tür davalarda ... yapıyı yapan kişinin taşınmazı lehine, taşırılan arazi üzerinde bir irtifak hakkı yoksa durum ve koşullar da haklı gösterdiği takdirde ... yapıyı yapan kimse, taşan kısım için uygun bir bedel karşılığında irtifak hakkı kurulmasını veya bu kısmın bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir. TMK’nın 725 inci maddesine dayanılarak tescil talebinde bulunulabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyi niyetli olmasıdır. TMK’nın 725 inci maddesi hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, ... yapının bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin yapı sahibine verilebilmesi için öncelikli koşul iyiniyettir. Öngörülen iyi niyetin TMK’nın 3 üncü maddesinde hükme bağlanan sübjektif iyiniyet olduğunda da kuşku yoktur. Bu kural, ... inşaatı yapan kimsenin, el attığı taşınmazın başkasının mülkü olduğunu bilmemesini veya beklenen tüm dikkat ve özeni göstermesine karşılık bilebilecek durumda olmamasını ya da ... inşaat yapmakta haklı bir sebebinin bulunmasını ifade eder. İyiniyetin varlığı iddia ve savunmaya bakılmaksızın mahkemece re’sen araştırılmalıdır. Ne var ki, 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi olay ve karinelerden, durumun özelliklerine göre kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş olduğu açık bulunan ... inşaat sahibinin temliken tescil talebinde bulunması mümkün değildir. Çünkü bu gibi durumlarda kötü niyet karşı tarafın ispatı gerekmeden belirlenmiş olur. Ayrıca iyi niyet inşaatın başladığı andan tamamlandığı ana kadar devam etmelidir. (Sübjektif koşul)

b) İkinci koşul, yapı kıymetinin taşılan arazi parçasının değerinden açıkça fazla olmasıdır. TMK’nın 725 inci maddesinde “durum ve koşulların haklı kılması” şeklinde ifade edilen husus uygulama ve doktrinde inşaatın yıkılması ile inşaat sahibinin uğrayacağı zarar veya yıkılmaması hâlinde arsa malikinin arsasının uğrayacağı değer kaybının karşılaştırılması şeklinde değerlendirilmektedir. Kastedilen değer sadece taşılan arazinin değerinden ibaret değildir. Bu değerin içinde arazi sahibinin taşılan kısım dışında kalan arazisinin uğrayacağı değer kaybı da vardır. Arsa malikinin arsasının uğrayacağı değer kaybı uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle TMK’nın 4 üncü, TBK’nın 50 nci maddesi uyarınca ve aynı zamanda sebepsiz zenginleşmeyi önleyecek biçimde dava tarihine ve objektif esaslara göre tespit ve takdir edilmelidir. (Objektif koşul)

c) Üçüncü koşul ise ... inşaat yapanın, taşınmaz malikine bu bedeli ödemesidir. ... inşaatın yıkılması gerekmiyorsa, mahkemece yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda belirlenecek bedel arsa sahibine ödenmek üzere depo ettirilmelidir.

d)Yukarıda değinilen üç koşulun yanısıra, mahkemece iptal ve tescile karar verilebilmesi için ... yapının zeminindeki arazi parçasının ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.

3. Değerlendirme

4. Davalı karşı davacı vekilinin karşı dava hakkındaki temyizi yönünden yapılan incelemede;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre davalı karşı davacı tarafından temyize konu edilen ... yapı kaynaklı temliken tescil kararı verilmesi istenen 56 m² zeminin değeri karşı dava değerini teşkil edeceğinden, taşınmazın dava tarihi itibariyle belirlenen ve harçlandırılan değeri 3.413,40 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Açıklanan sebeple karşı dava yönünden davalı karşı davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiştir.

2. Davalı karşı davacı vekilinin asıl dava hakkındaki temyizine gelince;

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı karşı davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Yukarıda V C 3 1 inci paragrafında açıklanan sebeplerle;

Davalı karşı davacı vekilinin karşı dava yönünden temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

2. Yukarıda V C 3 2 nci paragrafında açıklanan sebeplerle;

Davalı karşı davacı vekilinin asıl dava yönünden yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.