Yargıtay 7. HD 2022/6751 E. 2024/1078 K.

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1110 E., 2022/2258 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/270 E., 2021/899 K.

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; Ankara ili, ... ilçesi, ... Yıl Mahallesi, 29308 ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın 11649/531946 hissesinin müvekkili ..., 11649/531946 hissesinin ise müvekkili ... adına kayıtlı olduğunu, dava dışı önceki maliklerin 31.05.2016 ve 26.08.2016 tarihlerinde paylarını toplamda 259,999,99 TL bedelle davalıya sattıklarını, ön alım hakkına sahip müvekkillerinin satışları sonradan öğrenildiğini ileri sürerek; davalı adına olan paya ilişkin tapu kaydının iptali ile müvekkilleri adına tapuya kayıt ve tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin satın aldığı tarihten sonra 21.03.2017 tarihinde davacıların pay edindiklerini, tapu tahsis belgesi kapsamında gecekondu satış sözleşmesine dayalı davacıların pay edinimlerinin geçerli olmayıp resmi nitelik taşımadığını, ön alım hakkını kullanabilmek için gerekli şartların eldeki davada gerçekleşmediğini, tapu tahsis belgesinin zilyetlik belgesi olup tescile hak sağlamadığını, davacıların ön alım haklarının bulunmadığını,11.09.1984 tarihli tapu tahsis belgesinin verilmesiyle hak sahipliğinin gerçekleştiği iddialarının yersiz olduğunu belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Davacıların taşınmazdaki paydaşlıklarının tapu tahsis belgesine dayalı olması nedeniyle önceye dayandığı davacılar tarafından öne sürülmüş ise de tapu tahsis belgesinin mülkiyet hakkı doğurmayacağı, her ne kadar davacılarca ön alım hakkından kaynaklı tapu iptal ve tescil isteminde bulunulmuş ise de tapu kaydından da anlaşılacağı üzere davacıların dava konusu taşınmazdaki paydaşlıklarının ön alım davasına konu satış tarihi sonrasında doğduğu, satış tarihlerinde davacıların taşınmazda paydaş olmadığı..." gerekçesiyle; davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili; müvekkillerinin hak sahipliğinin 21.03.2017 tarihli resmi işleme değil, 11.09.1984 tarihli tapu tahsis belgesine dayandığını, hak sahibi olan müvekkillerinin tapularını ancak otuz yıl sonrasında edinebildiklerini, bu süre zarfında tüm emlak vergilerini ödediklerini, eksik incelemeye dayalı verilen kararın kaldırılması gerektiğini ileri sürerek; hükmü istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"... Davacılar, paydaşlıklarının satış tarihinden önceki tarihli tapu tahsis belgesine dayalı olduğunu savunmuşlarsa da; tapu tahsis belgesi mülkiyet hakkı doğurmayacağından ve adı geçen davacıların satış tarihinde paydaş olmayıp, paydaşlıkları satış tarihinden sonra doğduğundan davada önalım haklarının bulunmadığı, mahkemece aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı..." gerekçesiyle; istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1 b/1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü aynı sebeplerle hükmü temyiz ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, 732 nci maddesi şöyledir:

“Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler.”

Ön alım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

Ön alım davasının davacısı ön alım hakkına ilişkin taşınmazdaki payını satın almadan önce davalı o taşınmazda önceden paydaş ise bu paydaş hakkında önalım hakkı kullanılamaz.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370'inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.