Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/983 E., 2022/942 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Orhangazi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/80 E., 2020/278 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında derdest ortaklığın giderilmesi davası bulunduğunu, müvekkilinin paydaş olduğu dava konusu 1150 parsel sayılı ana taşınmazda müvekkiline ait 253 kapı numaralı iki katlı konut bulunduğunu, 1999 yılından sonra yapının bizzat müvekkilince yapılarak tüm masraflarının karşılandığını, diğer paydaşlarca muhdesatın müvekkiline ait olduğu kabul edildiği halde bu hususun sadece davalı ... tarafından mahkeme huzurunda kabul edilmemiş olması nedeniyle mahkemece verilen süre içerisinde huzurdaki davanın açıldığını ileri sürerek; 1150 sayılı ana taşınmaz üzerindeki iki katlı konutun müvekkiline ait olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...; süresinde açılmayan davanın reddi gerektiğini, davanın sadece kendisine karşı açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, taşınmaz üzerindeki iki adet ... muris tarafından, bir adet ... ise kendisi tarafından inşa edildiğini, babası tarafından inşa edilen evlerin eskimesi nedeniyle davacının evde iyileştirmeler yaptığını ancak ... bir imalat yapmadığını, davanın açılmasına neden olmadığı için yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının hukuki olmadığını belirterek; davanın reddini savunmuştur.

2. Dahili davalı ...; hazır bulunduğu celsede; "Babam adına kayıtlı 1150 parsel sayılı taşınmazdaki 253 kapı numaralı iki katlı konutu abim ... yapmıştır. Babam sağken ..., ... ve ... ile beraber parselde üç tane ev yaptı ve her birine birer ev verdi, bu evlerin kaba inşaatlarını kardeşlerim yapıp içlerini de kendileri düzenlediler, zeytin ardiyesini, havuzu ve ahırı abim ... yapmıştır, davalı ...'in evi de aynı şekilde yapılmıştır." yönünde beyanda bulunmuştur.

3. Dahili davalı ...; hazır bulunduğu celsede; "1150 parsel sayılı taşınmazda ilk olarak babam, kardeşim ... ile birlikte bir ev yaptı ve ...'i evlendirip o eve yerleştirdi, yine kardeşim ... ve ...'a da kaba inşaatını birlikte yapıp diğer kısımlarını ise kardeşlerimin tamamladığı iki ayrı ev verdi, zeytin ardiyesini, havuzu ve ahırı ... yaptı. ... oturduğu evi babamla birlikte, sıvasını ve kaba inşaatını ise kendisi yaptı, anılan taşınmazdaki muhdesatlar bu şekilde meydana getirilmiştir" yönünde beyanda bulunmuştur.

4. Dahili davalı ...; hazır bulunduğu celsede; "Dahili davalı kardeşlerimin beyanlarına iştirak ediyorum, davacılar ve davalı babamla birlikte oturdukları ... dış iskeletini yaptılar, iç kısımlarının sıvasını ve diğer kısımlarını kendileri yaptılar, ...'ın oturduğu eve bitişik ahır, zeytin ardiyesi ve zeytin havuzunu ise ... bizzat kendi yapmıştır" yönünde beyanda bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Tespit davası açmasında güncel hukuki yarar olup davanın esası yönünden yapılan incelemede davacı tanıklarının, dahili davalıların müşterek beyanları ve özellikle davacı tanığı ...'ın "Davacı ... tadilat yaptırmış ben bizzat görmedim, arkadaşlar söylediler. Kahvede konuşurlarken duydum." şeklindeki beyanlarından, davacının yaptığını iddia ettiği muhdesatın ve 1150 parsel üzerinde bulunan diğer muhdesatın murisin sağlığında oğulları davalı ..., davacı ... ve tefrik edilen dosyadaki davacı ... için muris tarafından yaptırıldığı, daha sonra davacının muhdesata tadilat yaptırdığı; yine 21.09.2020 tarihli bilirkişi raporuyla davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği muhdesatın 16 20 yaş aralığında olduğunun tespit edildiği, 1979 doğumlu davacının 16 20 sene evvelki yaşında muhdesat yapabilecek ekonomik güce sahip olmasının hayatın olağan akışına göre mümkün olmadığı, zaten 16 20 yıl evvel yapılan muhdesata tadilat yapan davacının muhdesatın kendisi tarafından meydana getirildiği iddiasının kabul göremeyeceği..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili ile davalı arasında derdest ortaklığın giderilmesi davası bulunduğunu, 1150 parsel sayılı ana taşınmazda, müvekkilinin 295,37 m² yasal payı üzerinde müvekkiline ait 253 kapı numaralı 2 katlı konut bulunup bu konutun müvekkilince 1999 depreminden sonra bizzat yapılarak tüm masraflarının da müvekkilince karşılandığını, o yıllarda 24 yaşlarında olan ancak çocukluk yaşlarından beri çalışmakta olan müvekkilinin köy yerindeki lüks sayılmayacak bu ... yapıyı yaptırabilmesinin normal olduğunu belirterek; mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Dinlenen taraf ve tanık beyanlarından; dava konusu taşınmaz üzerindeki yapıyı tarafların murisi ve davacının birlikte yaptıkları, kalan ... işlerinin davacı tarafça tamamlandığı, çiftçilikle uğraşan ve başkaca geliri bulunmayan davacının ... yapımına emek ve mesaisi ile yaptığı katkının muhdesatın davacıya aidiyetini kabul etmeye ... başına yeterli olmadığının anlaşıldığı..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1 b.1 ... maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü aynı sebeplerle hükmü temyiz ederek; kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı HMK’nın "İspat yükü" kenar başlıklı 190 ıncı maddesine göre; "İspat yükü, kanunda ... bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir."

4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "İspat yükü" kenar başlıklı 6 ncı maddesine göre; "Kural olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür."

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371inci maddeleri.

6. Bilindiği üzere ve kural olarak tespit davalarında; tespit davası açanın hukuki yararının varlığı gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 106 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında “tespit davası açanın, Kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.” denilmektedir.

7. 6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinin (h) bendine göre davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Aynı Kanun'un 115 ... maddesi uyarınca mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartı noksanlığının tespiti halinde davanın usulden reddine karar verir.

8. Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesat aidiyetinin tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun ilgili maddeleri şöyledir:

“A. Taşınmaz mülkiyetinin içeriği

III. Arazideki yapılar

1. Arazi ve yapı malzemesi

B. Tazminat

Madde 723 Malzeme sökülüp alınmazsa arazi maliki, malzeme sahibine uygun bir tazminat ödemekle yükümlüdür.

Yapıyı yaptıran arazi maliki iyiniyetli değilse hâkim, malzeme sahibinin uğradığı zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebilir.

Yapıyı yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hâkimin hükmedeceği miktar bu malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir.

IV. Araziye dikilen fidanlar

Madde 729 Bir kimse başkasının fidanını kendi arazisine ya da kendisinin veya bir üçüncü kişinin fidanını başkasının arazisine dikerse, başkasının malzemesini kullanarak yapılan yapılara veya taşınır yapılara ilişkin hükümler bunlar hakkında da uygulanır. Ağaçlar ve ormanlar üst hakkına konu olamaz.”

3. Değerlendirme

4. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.11.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.