Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1884 E., 2022/955 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2018/312 E., 2021/478 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davalılar vekili ve davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalıların 31.08.1998 tarihinde vefat etmiş bulunan muris ... ...'ın yasal mirasçıları olduğunu, halen muris üzerine kayıtlı bulunan 103 ada 4 parselde bulunan apartmanın ön cephesinde sırasıyla 1, 2, ve 3 üncü katlarda bulunan üç adet bağımsız bölüm ve bunların alt kısmında yer ... dükkânların müvekkili tarafından yaptırıldığını belirterek muhdesatların davacı adına tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu muhdesatın bulunduğu taşınmazın ... muris ... ...'dan taraflara intikal ettiği, miras paylaşımının yapılmadığı, elbirliği mülkiyetin devam ettiği, ortaklığın giderilmesi davasının derdest olduğu, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık anlatımlarından davacının bahsi geçen bağımsız bölümlerin tamamının masrafını ... başına kendisi karşılayarak inşa ettirmediğinin, murise parasal katkıda bulunduğunun anlaşıldığı, yapılan katkının parasal değerinin tam olarak ortaya konulamadığı, parasal katkıların miktar itibariyle yazılı delille ispat edilmesi gerekirken sadece tanık anlatımlarına dayandığı, davacının yapım aşamasında maddi destekte bulunmasının ... başına davacı adına muhdesatın aidiyetine karar verilmesi için hukuken yeterli olmadığı gerekçeleriyle ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili ve davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; davacı yanın davasının ispatlanamadığını ve eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davacı vekili istinaf dilekçesinde;

1.Tanık beyanlarına atıfta bulunarak müvekkilin babasına para verdiğinin, bağışlama amacının olmadığının tanık beyanları ile ispatlandığını,

2. 6100 sayılı HMK'nun 27 nci maddesi hükmü gereği gerekçenin açıklayıcı olması gerektiğini,

3. HMK'nın ilgili maddeleri gereği altsoy üstsoy arasındaki işlemlerde yazılı ispat koşulunun aranmadığının açık olup parasal katkının yazılı olarak ispat edilmesinin yeterli olduğunu,

4. Bilirkişi raporunda da yapının belirli bir tarihte yapılmadığı, farklı tarihlerde yapıldığının izah edilmiş olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaya konu taşınmazda her ne kadar mesken ve iş yeri vasıflı bağımsız bölümler bulunsa da kat irtifak ve kat mülkiyet tapusunun bulunmadığı, davaya konu binanın murisin sağlığında yapımının tamamlanıp bitirildiği, davacının yurt dışında yaşadığı, murisin de yurt dışında yaşayıp emekli olunca Türkiye'ye kesin dönüş yaptığı, davacının binanın yapım sürecinde murise maddi katkısının olduğu hususunun toplanan delillerden anlaşıldığını; ancak dükkan ve mesken vasıflı bağımsız bölüm niteliğindeki muhdesatların davacı tarafından, kendi geliri ile kendi ... ve hesabına yaptırıldığı hususunun duraksamasız ispat edilemediği, davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafın istinaf talebinin HMK'nın 353/1 b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle hüküm temyiz edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki ... ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718). 22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve ... şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

4. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir. (HMK mad.114/1 h, 115).

5. Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

6. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.