Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/17 E., 2022/680 K.

KARAR: Davacının istinaf talebinin esastan reddine, davacının talebinin kabulüne, kararın kaldırılmasına, el atmanın önlenmesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil yönünden kısmen kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 12. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/169 E., 2020/201 K.

Taraflar arasındaki el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf talebinin esastan reddine, davacının talebinin kabulüne, kararın kaldırılmasına, el atmanın önlenmesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli, davacı vekili tarafından duruşmasız istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 21.11.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davalı vekili Av. ... ile karşı taraftan davacı vekili Av. ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı EÜAŞ vekili; müvekkiline ait dava konusu taşınmazı davalının akdi ve yasal nedene dayalı olmaksızın 2007 yılından beri otopark olarak kullanıldığını belirterek el atmanın önlenmesini ve 5 yıllık ecrimisil fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 8.905.535,99 TL ecrimisil talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; müvekkilinin dava konusu parselde haksız işgalci olmadığını, davaya konu 10 parselin davalının intifa hakkı sahibi olduğu 6, 8 ve 9 parsellere komşu olduğunu, ancak üzerindeki yapılar nedeniyle protokol kapsamı dışında tutulduğunu, taşınmaz üzerindeki trafo ve yönetim birimlerinin taşınması sonrası tahsis yapılması konusunda mutabakata varıldığını, 10 parselin Haliç kıyısında yer alıp yapılaşmanın mümkün olmadığı açık bir arazi olduğunu, ... ... statüsünde olup boş durduğunu, bu nedenle üniversite personeli, öğrenci veya kampüse ve müze alanına gelen üçüncü şahıslar tarafından araçların ... edildiği bir yer haline geldiğini, talep edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen esas ve karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın oto araç çizgileri çizilerek, ... peyzaj düzenlemesi yapılmak suretiyle ve çevresi tamamen davalı Üniversite tarafından tel örgüyle çevrilerek araç parkı yapıldığı, aynı alanın bitişiğinde bulunan Üniversiteye ait otoparkla bir bütünlük arz ettiği, bölgeye geçişin bariyerle güvenlik noktasından yapıldığı, taşınmazın alt tarafında Üniversitenin kullanımında bulunan alana da, dava konusu taşınmazdan geçilerek gidilebildiği, başka bir geçiş alanı bulunmadığı, davalının bilgisi haricinde dışarıdan gelen araçların ya da Üniversite personeli ve öğrencilerin bu alanı kullanamayacağı, zaten dava konusu yerin otopark olarak düzenlendiğinden davalı tarafın bu bölgeyi kullanmadıkları ya da otopark ücreti alınmadığı yönündeki beyanlarının da görülen fiili duruma aykırı olduğu, davacıya ait taşınmazın herhangi bir akdi sözleşme ya da işleme dayanmadan davalı tarafça haksız olarak işgal edildiği, yargılama sırasında davacı tarafın el atmanın önlenmesi isteminin konusuz kaldığını bildirildiği gerekçesiyle bu talepler hakkında karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil talebinin kabulüne, toplam 4.505.529,84 TL’nin her dönem tahakkuk tarihi itibari ile hesaplanacak kademeli yasal faiziyle birlikte davalı taraftan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna yapılan itirazlarının dikkate alınmadığını, ecrimisil bedelinin düşük belirlendiğini, ticari faiz talep etmelerine rağmen yasal faize hükmedildiğini, dava konusu yerin halen davalı tarafından otopark olarak kullanıldığını etrafının çitle çevrili olduğunu, müvekkiline teslim edildiğinden söz edilemeyeceğini, el atmanın önlenmesi yönünden hüküm kurulması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinin içeriğini tekrarla, ecrimisil hesabının yanlış ve fahiş olduğunu, talep edilenden az ecrimisile hükmedilmesine rağmen kısmen değil tam kabul kararı verildiğini, talebin zamanaşımına uğradığını ve harçtan muaf olunmasına rağmen aleyhe harç yükletildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen esas ve karar sayılı kararı ile, somut olayda; dava konusu 373 ada 10 parsel sayılı ve 7.500,00 m² ... arsa vasıflı taşınmazın 12.02.2004 tarihli ifraz işlemi edinme sebebi ile davacı EÜAŞ'a ait olduğu, davalı tarafın kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir hakkının bulunmadığı, taraflar arasında akdedilen 01.05.2004 tarihli protokol ile dava konusu 10 parsele komşu 6, 8 ve 9 parsellerin intifa hakkının 20 yıl süre ile davalı Üniversite'ye verildiği, mahallinde icra edilen keşifler, keşif sorası düzenlenen bilirkişi raporları ile davaya konu 10 parselin asfaltla kaplı kısmının otopark kullanımına uygun olarak düzenlendiği, araç ... yerlerinin boya ile belirlendiği, bu alanın 4.822,53 m² olduğu, bakiye alanın yol+kaldırım, ... ..., davacı tarafa ait binaların bulunduğu ... olduğu; komşu 9 No.lu parsele geçişin 10 No.lu parselden sağlandığı, dava konusu parsele davalıya ait turnikelerden girilip çıkılabildiği, bu haliyle davalı tarafın davacıya ait 10 No.lu parsele el attığının ... olduğu, davacı vekilinin 22.10.2019 tarihli duruşmada el atma isteği yönünden davanın konusuz kaldığını bildirdiği, İlk Derece Mahkemesinde 27.04.2017 tarihli keşif ve yapılan keşif sonrası düzenlenen 01.06.2017 tarihli bilirkişi raporu nazara alındığında el atmaya ön inceleme aşamasından sonra tahkikat aşamasında son verildiği, akdi ilişki içine girmeden taşınmazı kullanan davalının fuzuli şagil sayılarak davanın açılmasına sebebiyet verdiğinin kabulü ile el atma isteği yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi ve davalı tarafın yargılama giderleri ve buna dahil olan vekalet ücretinden sorumlu tutulması gerektiği; davacı tarafın ecrimisil isteğine gelince, davacı vekili dava dilekçesinde dava tarihinden geriye dönük beş yıllık 8.905.535,99 TL ecrimisil isteğinde bulunmuşsa da bilahare talebini daraltmak suretiyle 4.505.529,84 TL ecrimisil bedeli üzerinden harç ikmali yaptığı, bilirkişi raporu ve ek rapor yöntemine uygun olarak düzenlenmiş olup denetime uygun olduğu, hal böyle olunca; davacı tarafın istinaf itirazları yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine; davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında hüküm tesisine, el atmanın önlenmesi yönünden konusuz kalan dava hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, ecrimisil davası yönünden davanın kısmen kabulü ile toplam 1.421.434,20 TL ecrimisilin her dönem tahakkuk tarihi itibari ile hesaplanacak kademeli yasal faiziyle birlikte davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin ecrimisil talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili duruşmalı olarak, davacı vekili ise duruşmasız olarak temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın konusuz kalmadığını, halen eski haline getirilmediğini, taşınmaz üzerine yapılan otoparkın sadece asfalt dökülen alandan ibaret olmayıp otopark için ... düzenlemesi de yapıldığını (kaldırım, ... ... vs.), bilirkişinin kullanım alanını belirlerken üniversite tarafından yapılan diğer yapıları görmezden gelerek yanlış hesap yaptığını, taşınmazın tamamı üzerinden ecrimisil hesabı yapılması gerektiğini, bilirkişi raporları arasında farklılık bulunduğunu, taşınmaz üzerinde bulunan yapıların kaldırılıp taşınmazın eski haline getirilmesinde oluşacak hafriyat kaldırma ve bertaraf etme işleminin de ecrimisil bedeline eklenmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin 4.505.529,84 TL üzerinden hesaplandığını ancak harcın 8.905.535,99 TL üzerinden yatırıldığını, yargılama giderlerinde de kabul/ret oranının yanlış değerlendirildiğini, davanın açıldığı tarihin harcın ödendiği tarih olduğunu, davacının üç farklı zamanda harç yatırdığını, elatmanın önlenmesi yönünden harç yatırıldığında davanın konusuz kaldığını, bu nedenle elatmanın önlenmesi talebinin reddinin gerektiğini, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, sunulan emsallerin incelenmediğini, dava konusu yerde işgalci olmadıklarını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, çaplı taşınmaza el atmanın önlenmesi ve ecrimisil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri,

4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, “İyiniyetli olmayan zilyet bakımından” başlıklı 995. maddesi ve “Mülkiyet hakkının içeriği” başlıklı 683 üncü maddeleri.

5. Değerlendirme

6. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen ... bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden ... normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan olumlu zarar ile kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir.

6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinde hukuki yarar dava şartı olarak kabul edilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin, her dava açıldığında davacının dava açmakta hukuki yarar bulunup bulunmadığını kendiliğinden incelemesi gerekir. Bir davada hukuki yarar yargılamanın sonuna kadar devam etmelidir.

Somut olayda davacı vekili, dava dilekçesinde el atmanın önlenmesi ve ecrimisil talep etmiş, 22.10.2019 tarihli celsede, dava konusu taşınmaza el atmanın dava açtıklarında son bulduğunu, taleplerinin konusuz kaldığını bu nedenle el atma yönünden harç ikmali yapmadıklarını belirtmiştir. Daha sonra 05.11.2019 tarihli dilekçe ile vekil olarak feragat yetkilerinin bulunmadığını, el atılan parselin davalı tarafından çitle çevrildiğini, bu durumda davacıya teslim edilmediği anlaşıldığından el atmanın önlenmesi taleplerinin devam ettiğini belirtmiş, istinaf ve temyiz dilekçesinde de bu hususu dile getirmiştir. Mahkemece, bu beyandan sonra keşif sırasında elatmanın sona erdiğine dair bir gözlem yapılmamıştır. Bilirkişi raporunda ise, dava konusu taşınmaza ancak davalı üniversitenin giriş çıkış turnikelerinden girilebileceğini, taşınmaz üzerinde bulunan depo, yol ve kaldırım haricinde kalan yerlerin etrafının tel çitle çevrili olduğu belirtilmiştir. Hal böyle olunca, mahkemece bu husuta tereddüt oluşturmayacak şekilde tespit yapılması gerekirken davacı vekilinin beyanıyla yetinilerek elatmanın önlenmesi talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere uygun şekilde HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, ... veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle ... şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve ... özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Somut olaya gelince, dava konusu taşınmaz arsa vasfında olmasına karşın bilirkişiler tarafından taşınmazın bu niteliği gözetilmeksizin davalı tarafından otopark olarak işletilmesi gözönüne alınarak birbirinden farklı ecrimisil miktarları belirlenmiştir.

Bu tür davalarda hâkim, ... ecrimisil miktarını tayin ve tesbit edebilmek için resen hareket etmek zorundadır. Bu doğrultuda, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde; öncelikle taraflardan emsal göstermeleri istenmek suretiyle benzer yerlerin kira sözleşmeleri getirtilmeli, sonrasında bilirkişi kurulu ile birlikte davaya konu taşınmaz ve emsaller incelenmeli, taraflar arasında komşu parsellere yönelik tahsis işlemi de gözetilerek taşınmazın büyüklüğü ve ... özellikleri de nazara alınarak dava konusu ilk dönemde arsa olarak ... koşullarda getirebileceği kira parası rayice göre belirlenmeli, sonraki dönemler için ise, ilk dönem için belirlenen miktara TÜİK tarafından yayımlanan ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak koşuluyla ecrimisil hesabı yapılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine,

21.11.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.