Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/955 E., 2021/1103 K.

YARGILAMANIN

YENİLENMESİNİ TALEP EDEN: Konya İl Gıda Tarım ve Hayv. Müdürlüğü vekili Avukat ...

DAVALILAR: ... vd.

DAVA TARİHİ: **

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Kulu Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/142 E., 2020/706 K.

Taraflar arasındaki yargılamanın yenilenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın yargılamanın yenilenmesini talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı yargılamanın yenilenmesini talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Hükmün iptalini isteyen Konya İl Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü vekili dilekçesinde; Kulu ilçesi, Köstengil Mahallesi 101 ada 78 parsel sayılı, Karatay ilçesi, ... Köyü 5827 ada 17 parsel sayılı, Karatay ilçesi, ... Köyü 5816 ada 50 parsel sayılı taşınmazların eski malik davalı ... adına kayıtlı iken, dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı biçimde ve muvazaalı olarak 6100 sayılı HMK'nın 375/1 h hilafına hileli davranışlarla diğer davalılar adına hükmen tescilinin sağlandığını, 5403 sayılı ... Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 1 ... maddesine göre amacın toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin ... öncelikle sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemek şeklinde ortaya koyduğunu ve iptali istenen hükmün adı geçen kanuna aykırı şekilde kurulduğunu belirterek, hükmün iptali ile taşınmazların eski malik üzerine tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili; davanın öncelikle usulden, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ‘‘...HMK'nın 376 ncı madde düzenlemesi dikkate alındığında, hükmün iptali talep gerekçelerinin HMK 375 ... maddesinde tahdidi olarak sayılan hiç bir sebebe dayanmadığı, eldeki davada aynı zamanda yargılamanın yenilenmesi ile birlikte tapu iptal ve tescil talep edilmişse de bir mahkeme kararının başka bir mahkeme kararı ile ortadan kaldırılması mümkün olmadığından ve yargılamanın iadesi talebi de yerinde görülmediğinden davanın usulden reddine...’’ karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın yenilenmesini talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Yargılamanın yenilenmesini talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili istinaf başvurusunda özetle; müvekkili idarenin Kanun gereği taraf sıfatını, dolayısıyla da hükmün iptalini isteme yetkisini haiz olduğunu ve müvekkili idarenin görevini yerine getirmesini engelleyen Mahkeme hükmünün iptali gerektiğini, tarım arazisinin bölünmesi sonucunu doğuran iptali istenilen hükmün toprağın korunmasını amaçlayan 5403 sayılı Kanun'a aykırı olduğunu, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunun amacına uygun olmadığını, bölünme her ne şekilde gerçekleşirse gerçekleşsin, tarım arazilerinde paydaş sayısının arttırılmamasını sağlamanın idarenin Kanundan kaynaklanan vazifesi olduğunu, tarım arazilerinin kesinleşmiş mahkeme kararıyla bölünmesinin yaygın bir yöntem haline getirildiğini, söz konusu kararın Anayasaya, 639 sayılı KHK’ya, 3083 ve 5403 sayılı Kanunların ve HMK'nın emredici hükümlerine aykırı olduğunu, asgari tarımsal arazi büyüklüğünden daha ... parsellerin oluşması gerekli olduğu takdirde, iptali istenilen hükmün davacıları ile davalısı ve taşınmaza sonradan malik olanlar arasındaki bağlantılar, bu kişilerin başka dava ve taşınmazlarda da aynı şekilde taraf ve malik olmaları, taşınmazların, el değiştirme aralığı, gösterilen ve ödenen değeri göz önüne alındığında, korunacak bir iyi niyetin bulunmadığını beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılamanın yenilenmesini talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın yenilenmesini talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler ile temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapu iptal ve tescil istemli davada davanın kabulüne dair verilen hükmün yargılamanın iadesi yoluyla iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 03.07.2005 tarihli ve 19.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5403 sayılı Yasanın amacı; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin ... öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemek olup anılan yasada 30.04.2014 tarihli 6537 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi ile yapılan ve 15.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle yeniden bazı düzenlemeler yapılmıştır. (30.4.2014 6537/1. maddesi)

4. Kanun'un “Tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi” başlıklı 8 ... maddesi gereğince tarım arazileri; doğal özellikleri ve ülke tarımındaki önemine göre, nitelikleri mutlak tarım arazileri, ... ürün arazileri, ... tarım arazileri ve marjinal tarım arazileri olarak sınıflandırılmıştır. (31.01.2007 5578/2. maddesi)

5. Yapılan düzenlemelerle, asgari tarımsal arazi büyüklüğüne erişmiş tarımsal arazilerin bölünemez eşya niteliği kazanmış olacağı, asgari tarımsal arazi büyüklüğünün mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve ... ürün arazilerinde 2 hektar, ... tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan ... belirlenemeyeceği, ifraz edilemeyeceği, hisselendirilemeyeceği, Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere pay ve paydaş adedinin artırılamayacağı hüküm altına alınmıştır. (30/4/2014 6537/4.maddesi)

6. Kanun'un 3 üncü maddesinde; mutlak tarım arazisi, ... ürün arazisi, ... tarım arazisi, marjinal tarım arazisi, asgari tarımsal arazi büyüklüğü ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü ayrı ayrı tanımlanmıştır. (30.4.2014 6537/3.maddesi)

7. Asgari tarımsal arazi büyüklüklerinin üzerinde olan tarım arazileri yukarıda belirtilen miktarların altında ifraz edilmemek şartıyla oranına bakılmaksızın hisseli olarak satılabilir.

8. Tarımsal açıdan gelişmiş ülkelerde yıllara göre tarımsal işletmelerin sayısı azalıp büyüklükleri artarken, ülkemizdeki süreç bunun tam tersi bir şekilde işlemekte, tarımsal işletme sayısı artarken büyüklükleri azalmaktadır. Modern ülkelerde olduğu üzere tarımsal işletmelerin büyümesinin sağlanması yolunda düzenleme yapılmasının kamu yararına aykırı bir yönü olmadığı gibi Anayasa'nın 44’üncü maddesiyle Devlete yüklenen ödevle de uyumlu bulunmaktadır.

9. Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 376’ncı maddesi uyarınca "Davanın taraflarından birisinin alacaklıları veya aleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenler, borçluları veya yerine geçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hile yapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilirler". Bu hükümle kanun koyucu, hükmün taraflarının muvazaa yaparak üçüncü kişiler aleyhine kesin hüküm elde etmelerini önlemeyi amaçlamıştır.

10. Değerlendirme

11. Somut olaya gelince; iptali istenen hükme esas dava dosyasında 35 tane davacı; Konya ili, Kulu ilçesi, Köstengil Mahallesi 101 ada 78 parsel sayılı, Konya ili, Karatay ilçesi, ... Köyü 5827 ada 17 parsel sayılı, Konya ili, Karatay ilçesi, ... Köyü 5816 ada 50 parsel sayılı taşınmazları inançlı işlem gereği davalı ...'den satın aldıklarını ancak resmi devrin yapılmadığını belirterek davalı ... adına olan tapu kaydının iptali ile davacılar adına tescilini talep ve dava etmiştir.

12. Dava konusu 5816 ada 50 parsel sayılı taşınmaz tarla vasfında, Köstengil Mahallesi 101 ada 78 parsel sayılı taşınmaz bağ yeri vasfında olup iptali istenen dava tarihinde ... adına tam hisse ile kayıtlıdır. Yine dava konusu 5827 ada 17 parsel sayılı taşınmaz tarla vasfında olup ½ hisse ile ... adına kayıtlıdır. İptali istenen yargılamada, davalı tapu kayıt maliki davayı kabul ettiğini bildirmiş, mahkemece kabul nedeniyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine kesinleşmiştir.

13. Hükmün kesinleşmesi üzerine iptali istenen dava konusu 5816 ada 50 parsel sayılı taşınmazda ... adına kayıtlı olan hisse, davacılar adına 1/35’... hisse ile; 5827 ada 17 parsel sayılı taşınmazda ... adına kayıtlı bulunan 1/2 hisse ise 1/70’... hisse ile tapuda iptali istenen dava dosyası davacıları adına intikal etmiş; Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili, bölünemez büyüklük kuralına aykırı olarak dava konusu tarım arazisinin davacılar adına tesciline dair hükmün iptali ile davalı ilk kayıt maliki adına tescilini talep etmiştir.

4.Dava konusu olan ve iptali istenen hükümde tescil kararı verilen 101 ada 78 parsel sayılı taşınmaz yönünden tapuda işbu dava açılmadan önce herhangi bir intikal işleminin yapılmadığı, adı geçen parselin halihazırda davalı ... adına tam hisse ile kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.

5. Anayasa, kanun koyucuya, toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda tarımsal alanlarda düzenleme yapma yetkisi verdiğinden kanun koyucu tarafından tarım alanlarının korunması ve amacına uygun olarak kullanılmasını sağlamak için 5403 sayılı ... Koruma ve Arazi Kullanımı Kanun'u çıkarılmış bulunmaktadır. Mevcut kurallar tarım arazilerinin miras veya diğer sebeplerden dolayı bölünmesinin ve tarımsal yapının bozulmasının önlenmesi, tarım alanlarında meydana gelen kayıpların engellenmesi, parçalı araziler için harcanan emek, zaman ve masrafların azaltılması, tarım yapılmasının kolaylaştırılması ve tarımsal işletmelerin ekonomiye kazandırılması için kamu yararı amacıyla getirilmektedir.

6. Bu amaç doğrultusunda asgari tarımsal arazi büyüklüğüne erişmiş tarım arazilerinin bölünemez eşya niteliği kazanmış olacağı, asgari tarımsal arazi büyüklüğünün mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve ... ürün arazilerinde 2 hektar, ... tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan ... belirlenemeyeceği, ifraz edilemeyeceği, hisselendirilemeyeceği, Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere pay ve paydaş adedinin arttırılamayacağına dair hüküm, kamu düzenine ilişkin olup mahkemelerce res'en dikkate alınması gerekmektedir.

7. Hal böyle olunca mahkemece 5403 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri üzerinde durulmaksızın davalının davayı kabulü hükme esas alınarak tapu iptali ve tescil talebinin kabulü ile davacılar adına tescile karar verilmesi halinde kamu yararı amacıyla getirilen ve kamu düzenine ilişkin olan "bölünemez büyüklük" kuralı ihlal edilmiş olmakta, davacılar ve davalı iyiniyet kuralına aykırı olarak kanun maddesini dolanmak suretiyle tarım arazilerinin bölünmesine sebebiyet vermektedir.

8. Her ne kadar davalının davayı kabulü ve hükmü istinaf etmemesi üzerine tapu iptali ve tescil talebinin kabulüne dair hüküm kesinleştirilmiş olsa da; davacılar ve davalı arasında bu danışıklı durumu yasanın koruması söz konusu olmayacağından Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün yargılamanın yenilenmesini kamu yararı adına talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

9. Bu nedenle İlk Derece Mahkemesinin Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 376’ncı maddesinde yer ... sebepler bulunmadığı ve bir mahkeme kararının başka bir mahkeme kararı ile ortadan kaldırılması mümkün olmadığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesini isteme hakkı bulunmadığından davanın usulden reddine karar vermesi doğru görülmemiş, İlk Derece Mahkemesi hükmünün bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Yargılamanın yenilenmesi talep eden Konya Valiliği Gıda Tarım İl Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.