Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/265 E., 2023/192 K.

KARAR: Davanın kabulüne

Taraflar arasındaki asıl ve birleştirilen davada vasiyetnamenin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 3. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı asıl ve birleştirilen davada davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde; muris ...'ın Almanya, Donauwörth'de 30.10.1987 tarihinde bir vasiyetname düzenlediğini, söz konusu vasiyetnamenin ... Hukukuna göre şekil şartları yönünden geçerlilik koşullarına uygun olarak yapılmadığını ve esas yönünden de geçerli olmadığını, bu vasiyetnamenin muris tarafından sonraki tarihte düzenlenen başka bir vasiyetname nedeniyle geçersiz kaldığını, bu vasiyetnamenin de 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nce 9135 yevmiye No.lu düzenlenme şeklindeki vasiyetname olduğunu, 03.06.1996 tarihli vasiyetnamenin tamamlayıcı bir vasiyet olarak düşünülemeyeceğini, murisin eşi kendisinden önce vefat ettiğinden vasiyet hükümleri uygulanamayacağından mirasının kanuni mirasçıları arasında yasal payları oranında bölüştürülmesi gerektiğini ileri sürerek, 30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin iptaline karar verilmesini talep etmişlerdir.

2. Birleştirilen davada davacı vekili; 30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin ... Hukukuna göre düzenlenmediğinden hükümsüz olduğunu, yine murisin bu vasiyeti dışında Bursa 15. Noterliği'nden düzenlediği 03.06.1996 tarihli bir vasiyeti daha bulunduğunu, 1987 tarihli vasiyetnamenin 1996 tarihli vasiyetnamenin bulunması nedeniyle geçersiz hale geldiğini, kaldı ki Gemlik Sulh Hukuk Mahkemesinde açılan 1996 tarihli vasiyetin, vasiyet alacaklısı olan murisin eşi ...'nın muristen önce ölümü nedeniyle geçersiz hale geldiğini, nitekim murisin eşi ...'nın 2001 yılında vefat ettiğini, murisin ise 2009 yılında vefat ettiğini ileri sürerek, 30.10.1987 tarihli vasiyetin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleştirilen dosya davalı vekili cevap dilekçesinde; 1987 tarihli vasiyetnamenin 02.01.1988 tarihli Münih Ünv. Uluslararası Hukuk Enstitüsü raporu ile yapıldığını, vasiyetin geçerliliği konusunda rapor verildiğini, bu rapora göre ise Almanya'da yapılan vasiyetin geçerli olduğunu, yine söz konusu bu vasiyet ortak vasiyet olarak yorumlanır ise de, Alman Medeni Kanunu madde 2269'da eşler arasında yapılan bu tarz vasiyetlerin geçerli olduğunun belirtildiğini, bu durumda MÖHUK 20/4 yollaması ile madde 7'ye göre işlemlerin yapıldıkları yer hukukuna göre geçerli ise geçerli hale geleceğini, 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nde düzenlenen vasiyetnamenin murisçe yapılma amacının 1987 tarihli vasiyeti geçersiz kılmak değil aksine tamamlamak olduğunu, 1996 tarihli vasiyetin yapılış amacının 1987 tarihli vasiyetin geçerliliğini korumak olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.06.2016 tarihli ve 2012/991 Esas, 2016/222 ... Kararıyla; murisin Bursa 15. Noterliği'nde düzenlediği ikinci vasiyetname ile yurtdışında düzenlediği ilk vasiyetnamesinden döndüğü kabul edilerek asıl ve birleştirilen davanın ayrı ayrı kabulü ile 30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin iptaline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen dosya davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 01.07.2019 tarih ve 2018/7547 Esas, 2019/6014 Karar ... ilamında; “Mahkeme gerekçesi bir bütün olarak incelendiğinde, gerekçede murisin 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nde düzenlediği vasiyetname ile tüm malvarlığını eşi olan ... ...'a vasiyet ettiği belirtilmiş ise de, 30.10.1987 tarihli Almanya Donauwörth'de düzenlenen vasiyetname incelendiğinde muris ve eşi ...'nın vefat etmeleri halinde karşılıklı olarak tek başına birbirlerini mirasçı tayin ettikleri,her ikisinin vefatı halinde ise murisin (kocanın) erkek kardeşi olan davalı ...'ı tek başına mirasçı olarak belirledikleri;murisin 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nde düzenlettirdiği düzenleme şeklindeki vasiyetnamesi incelendiğinde ise,Türkiye'de bulunan ve tek tek saydığı taşınmazlar ile Türkiye Cumhuriyeti hudutlarında bulunan bilumum resmi ve hususi bankalardaki vadeli vadesiz hesaplarında bulunan paralarının tamamını eşi olan ... ...'a vasiyet ettiği görülmektedir. Her ne kadar mahkemece murisin 03.06.1996 tarihinde yaptığı vasiyet ile tüm malvarlığını eşi ...'ya vasiyet ettiği ve bu şekilde ilk vasiyeti olan 30.10.1987 tarihli Almanya Donauwörth'de düzenlediği vasiyetinden döndüğü gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın ayrı ayrı kabullerine karar verilmiş ise de, öncelikle murisin ikinci vasiyetinde tüm malvarlığını eşi ...'ya vasiyet etmediğinin 1996 tarihli vasiyetname metni ile sabit olduğu, kaldı ki murisin eşi olan ve 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nde düzenlenen vasiyet alacaklısı ... ...'ın dosya kapsamında yer alan ölüm belgesi ile de sabit olduğu üzere murisin ölüm tarihi olan 09.12.2009 tarihinden önce 19.06.2001 tarihinde vefat ettiği,bu şekilde 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nde düzenlenen vasiyetnamenin artık hükümsüz hale geldiği kuşkusuzdur. Bu noktada ise eldeki davada tartışılması gereken husus; asıl ve birleşen davada iptali istenen 30.10.1987 tarihli Almanya Donauwörth'de düzenlenen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. İptali istenen 30.10.1987 tarihli vasiyet Alman Hukukuna uygun düzenlenmesi halinde geçerli olacağı açıktır. Ancak mahkemece dava konusu vasiyetnamenin Alman Kanunlarına uygunluğu yönünden yeterli inceleme ve araştırma yapılmamıştır. Bu itibarla mahkemece; dava konusu 30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin yapıldığı ülke hukukunun muhtevasının araştırılması, bu hususta tarafların yardımının istenmesi, gerekirse vasiyetnamenin yapıldığı ülke hukukunun öngördüğü şekle uygun olarak yapılıp yapılmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması; vasiyetnamenin, yapıldığı ülke hukukuna uygun olarak yapıldığının anlaşılması halinde ise davada ileri sürülen diğer iptal sebepleri de araştırılarak; sonucu dairesinde hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir. Bozmayı gerektirir. Ne var ki, mahkeme kararı bu gerekçe ile bozulacak iken zuhulen onandığı yeniden yapılan inceleme sonucu anlaşıldığından Dairemiz onama kararı kaldırılmalı, mahkeme kararı bozulmalıdır.” şeklindeki gerekçe ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; vasiyetnamenin yapıldığı ülke hukukunun öngördüğü şekle uygun olarak yapılıp yapılmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alındığı, Doç. Dr. ... tarafından düzenlenen 10.10.2021 tarihli raporda, 30.10.1987 tarihli belgenin vasiyetname olma özelliğini içermediği, bunlara rağmen Almanya'da noter huzurunda düzenlenmiş bir vasiyetnamenin bulunduğunun davalı tarafça ileri sürülmesi halinde, Alman hukuku uyarınca noter tarafından düzenlenen vasiyetnameler noter tarafından Alman mahkemesine ve vasiyetname siciline tevdi edilmek zorunda olup bu makamlarca hıfz edildiğinden, milletlerarası istinabe yoluyla Alman makamlarınca hıfz edilen mirasbırakanlarca tanzim edilmiş bir vasiyetnamenin bulunup bulunmadığının belirlenmesinin de mümkün olduğu hususlarında değerlendirme yapıldığı, bilirkişi raporu ile yetinilmeyerek ilgili konsolosluk vasıtasıyla mirasbırakanlarca tanzim edilmiş vasiyetname bulunup bulunmadığının sorulduğu ve gelen cevabi müzekkerede vasiyetnamenin bulunmadığına yönelik bilgi verildiği anlaşıldığından denetime elverişli bilirkişi raporunun benimsendiği belirtilerek ispatlanan asıl ve birleştirilen davanın kabulü ile 30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin iptaline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen dosya davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin Almanya’da Donauwörth Noterliğinde imza altına alındığını, 02.01.1988 tarihli Prof. Dr. Hans Sonneberger raporu ile geçerli olduğunun belirtildiğini, ortak vasiyetname sayılması durumunda Alman Kanunlarına göre geçerli olduğunu, Bursa 15. Noterliği'nde düzenlenen vasiyetnamenin dava konusu vasiyetnamenin devamını sağlamak üzere hazırlandığını, 1987 tarihli vasiyetnamenin yurtdışına istinabe ile gönderilen evraklar arasına itirazlarına rağmen alınmadığını, Lahey Sözleşmesi kapsamında değerlendirilmediğini, davacı tarafından eksik evrak tercümesi yaptırıldığını, çevirinin adliye içindeki bürolardan yaptırılması gerektiğini, vasiyetnamenin Almanya’da geçerli olup olmadığının Adalet Bakanlığına hazırladıkları evrakta sorulmadığını, noter evraklarının noterden sorularak geçerliğinin araştırılmadığını, vasiyetnamenin Alman Kanunlarına uygunluğu hususunun yeterince araştırılmadığını, davacıların mirasçı sıfatı olmadığı halde dava açtığını ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl ve birleştirilen davalarda vasiyetnamenin iptali isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5718 ... Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 7 nci maddesi, 20 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 4 üncü fıkraları, Vasiyet Tasarruflarının Biçimine İlişkin Kanun Uyuşmazlıkları konusundaki 05.10.1961 tarihli La Haye Sözleşmesi, 4721 ... ... Medeni Kanunu’nun 531 inci vd maddeleri ile 557 nci maddesi, 6100 ... HMK’nun 294 üncü ve 297 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

Somut olayda, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim görevlisi Doç. Dr. ... tarafından 10.10.2021 tarihli bilirkişi raporu düzenlenerek mahkemeye sunulmuştur. İlgili raporda, iptali istenen 30.10.1987 tarihli belgenin, murislerin ilerde düzenlemek istedikleri ölüme bağlı tasarrufun geçerli bir şekilde tanzim edilebilmesi için Münih Üniversitesi Milletlerarası Hukuk kürsüsünden mütalaa alınması konusunda Donauwörth Noterliğine verilen bir talimat olduğu, vasiyetname olma özelliğini içermediğinin belirtildiği anlaşılmıştır. Mahkemece gerekçesinde, 10.10.2021 tarihli bu bilirkişi raporunun benimsendiğini belirtmiş olmasına rağmen davanın kabulü ile vasiyetnamenin iptaline karar vermiştir. Dava konusu 30.10.1987 tarihli belge vasiyetname niteliğinde olmadığından hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerekirken, bu nitelikleri taşımayan belgenin vasiyetname kabul edilerek iptaline karar verilmesi suretiyle hüküm fıkrası ile gerekçe arasında çelişki oluşturulması usul ve yasaya aykırı olduğundan hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI.KARAR

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Asıl ve birleştirilen dosya davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin yatırılan harcın istek hâlinde yatırana iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

26.10.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.