Yargıtay 7. HD 2023/3698 E. 2023/4864 K.

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/124 E., 2021/646 K.

KARAR: El atmanın önlenmesi talebinin kabulü, ecrimisil talebinin reddi

Taraflar arasında görülen el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 1. Hukuk Dairesince, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; el atmanın önlenmesi talebinin kabulüne, ecrimisil talebinin reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 9089 ada 1 parsel ... taşınmazda inşa edilen, çekme kat, 9 No.lu daireyi yüklenici olan dava dışı ... ...’dan satın alarak taşınmazda 3/25 pay sahibi olduğunu, ancak daireye davalının haklı ve geçerli bir hukuki sebebe dayanmaksızın müdahale ettiğini ileri sürerek el atmanın önlenmesine ve ecrimisile karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı; taşınmazın mirasbırakanı ... ...’a ait olduğunu, yüklenicinin açmış olduğu el atmanın önlenmesi davasının reddedildiği ve kararın kesinleştiğini, fuzuli şagil durumunda olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davacının pay satın aldığı yüklenicinin, davalının mirasbırakanı olduğu ve davalı hakkında açmış olduğu davanın reddedilerek kararın kesinleştiği, bu davada verilen kararın davacı için de kesin hüküm niteliğinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesince: “…paydaşlar arasındaki el atmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulması, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiğinin saptanılması, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlığın TMK'nın müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, belirtilen hususlarda araştırma ve soruşturma yapılması, bu arada sözü edilen 04.05.2009 tarihli karşılık yazının da nazara alınarak, yeni imar durumu muvacehesinde değerlendirme yapılmak suretiyle, hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olmasının doğru olmadığı...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Mahkemece bozma kararına karşı direnilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca; “…yüklenicinin, arsa maliki aleyhine açtığı davada çekişmeli bölümün kat karşılığı inşaat sözleşmesi açısından hukuksal durumu ve konumunun tartışıldığı, bu nedenle çekişme konusu 9 No.lu bağımsız bölümün kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca kime ait olacağı yönünden, kararın taraflar açısından kesin hüküm oluşturacağı, ancak davalının satın aldığı payın hangi bağımsız bölüme ait olacağı yönünden anılan ilamda değerlendirme yapılmadığı için davacı payının 9 No.lu bölümü kapsayıp kapsamadığı yönünden kesin hüküm oluşturmayacağı, bu nedenlerle işin esasına girilerek Özel Daire bozma ilamında belirtilen şekilde paydaşlar arası el atmanın önlenmesi yönünden gerekli araştırma ve inceleme yapılması gerekirken, yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan kesin hüküm varlığından bahisle hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu...” gerekçesiyle direnme kararı yukarıda belirtilen değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulmuş, davalı vekilinin karar düzeltme başvurusu reddedilmiştir.

Mahkemece bozma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda; kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesince: “…Şişli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/88 Esas, 2005/242 Karar ... dosyasında; davacısının pay satın aldığı yüklenici ... ... tarafından taşınmazda paydaş bulunan davalının mirasbırakanı ... ... aleyhine açılan el atmanın önlenmesi davasında; Mahkemece, 08.04.2003 tarihli kararla, el atmanın önlenmesi davasının kabulüne karar verildiği, temyiz üzerine Yargıtay l5. Hukuk Dairesinin 08.04.2004 tarihli ilamı ile dava konusu olan çekme katın imara aykırılığı sebebiyle yıkım kararı kapsamında kalan bölümde olduğu, 3194 ... İmar Kanunu uyarınca her türlü inşaatın projesine uygun olarak yapılmasının zorunlu olduğundan yapıdaki çekme katın kaçak olduğu, kaçak oluşu sebebiyle yıkımı gereken bu bölümün ekonomik değeri olduğunun düşünülemeyeceği, mahkemelerce yasaya aykırılığın devamını sağlar biçimde bu gibi yerlerde mülkiyet iddiası dinlenemeyeceğinden davanın reddine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, Mahkemece de usul ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak açılan davanın reddine karar verildiği, kararın Yargıtay 15. Hukuk Dairesince 25.01.2007 tarihinde onanarak kesinleştiği, gerek özel daire kararı gerekse hükmüne eylemli olarak uyulan HGK kararında bahse konu kararın eldeki davada kesin hüküm oluşturmayacağı kabul edilmiş olmasına rağmen, davanın kesin hüküm gerekçesiyle reddine karar verilmesinin doğru olmadığı, yeni imar durumu ve bozma sonrası yapılan tespitlere göre dava konusu taşınmazda öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulması, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiğinin saptanılması, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlığın Medeni Kanun’un müşterek mülkiyet hükümlerine göre davacının payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir yer olup olmadığının saptanması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesinin isabetsiz olduğu…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile Beyoğlu 32. Noterliğinin 09.11.1995 tarih, 30242 yevmiye No.lu rızai taksim sözleşmesi ile tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi düzenlendiği, özel bir parselasyon planının bulunmadığı, davaya konu 9 No.lu bölümün davacıya bölümü satan müteahhit ... ...'a bırakıldığı ancak bu bölümün davalı tarafından kullanıldığı, davacının taşınmazda ayrıca kullanımına bırakılan yer olmadığı gibi, davacının payına karşılık çekişmesiz olarak kullanabileceği boş bir yerin bulunmadığı, davalıların taşınmaza haksız bir el atmalarının bulunduğu gerekçesiyle davalıların dava konusu çekme kata yapmış oldukları el atmanın önlenmesine... kural olarak dava tarihi itibari ile doğmuş ecrimisil tazminatı talep edebilecekken davacının dava tarihinden sonraki dönemlere ait ecrimisil talebinde bulunduğu gerekçesiyle ecrimisil isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava tarihi öncesinde ihtar çekildiğini davalıların murisine, kesin hüküm olan dosyada 9 No.lu dairenin kime ait olacağının belli olduğunu, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; tapuya tescil edilmiş bir sözleşmenin bulunmadığını, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin eki olduğunu, tüm paydaşları bağlayan bir sözleşme olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, paydaşlar arası el atmanın önlenmesi ve ecrimisil istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki el atmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine el atmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı veya kullanabileceği bir kısım yer varsa açacağı el atmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre, payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu el atmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, hak sahibinin, hak sahibi olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarihli ve 22/4 ... İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden ... normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan olumlu zarar ile kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ve malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nin 25.02.2004 tarihli ve 2004/1 120 96 ... kararı).

25.05.1938 tarih ve 29/10 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

Hemen belirtelim ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere uygun şekilde HMK'nin 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, özellikle tarım arazilerin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler getirtilmeli, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için birim fiyatlar getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

18.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.