Karar Detayı

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/168 E., 2022/430 K.

KARAR: İstinaf başvurusunun kabulü ile hükmün kaldırılması, davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ: Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2018/42 E., 2019/735 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile hükmün kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, ... Mah. 106 ada 2 ve 3 parsel ... taşınmazların eşi mütevaffa Vedat ... adına tapuya kayıtlı iken vefat etmesi sonucu kendisine ve evlatları ... ... ile ...'na intikal ettiğini, bilahare tapuda gerekli intikal işlemlerinin yapıldığını, bu arada davalının Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, ... Mah. 106 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazı satın almak için talepte bulunduğunu, söz konusu taşınmazın satışı konusunda anlaştıklarını, müvekkili ile diğer hissedarlar olan evlatları tarafından söz konusu taşınmazın davalıya satıldığını, ancak tapu işlemlerinde hata yapıldığını, resmi evrak düzenlenirken Manisa ili, Şehzadeler İlçesi, ... Mah. 106 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın değil aynı yer 106 ada 3 parsel ... taşınmazın tapu kaydının davalı adına tescil edildiğini, kısa bir süre sonra ise ... ve Nurol Un 2 parsel deki paylarını kendisine devrettiklerini, hata sonucu devredilen dava konusu 106 ada 3 parsel nolu taşınmaz üzerinde iki adet bina mevcut olduğunu, gerek murisinin sağlığında gerekse vefatından sonra bu güne kadar ailenin ortak ikametgahı olarak kullanıldığını, davalının yakın akraba olması sebebi ile kendisininde bildiği bu gerçeğin herkes tarafından bilindiğini, taşınmazın birinde kendisinin ikamet ettiğini, diğerini ise iyi niyetle yeni inşa edip oğlu ...'in kullanımına bıraktığını, davalının kendisinin gerçekte satın aldığı yerin 106 ada 2 parsel olduğunu çok iyi bildiği gibi, yanlışlık ortaya çıkınca uzun bir süre yanlışlığı gidermek için uğraştığını, hatta bu parsele 2 sene süreyle mısır ve sebze ekmek suretiyle kullandığını, dava konusu bina yapılırken de bizzat inşaatın başında durduğunu, hiçbir şekilde yapımına karşı çıkmadığını, tapuyu bazı engelller yüzünden devredemediğini, iyi niyetle kendi arsası olduğunu sanarak yaptırmış olduğu binanın davalı adına kayıtlı Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, ... Mah. 106 ada 3 parsel ... taşınmaz üzerinde olması nedeni ile uygun bir bedel karşılığı davalı adına olan kaydın iptal edilerek tüm takyidatlardan ari bir şekilde adına tapuya kaydına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı; yapıyı yapan kişinin davacının oğlu ... ... olup, oturan kişinin de halihazırda ... ... olduğunu, davacı yanın taraf sıfatının olmadığını, davanın açılmasındaki amacın Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/270 Esas ... dosyasında, binayı inşa edip haksız işgal eden ... ...'na karşı açılmış ve son aşamaya gelmiş olan müdahalenin men'i ve ecrimisil davasını geciktirmek olduğunu, dava konusu taşınmazı 28.05.2013 tarihinde satış işlemi ile iktisap ettiğini ve tam hisseli maliki olduğunu, davacının oğlu davadışı ... ...'nun ... olmaksızın bina inşa ettiğini, bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

2. Mahkemece, 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde davacının dava açmadığı, temliken tescil yönünden taşınmazın çaplı taşınmaz olduğu, bu kapsamda davacının iyi niyetli olduğunun kabul edilemeyeceği, açılan davanın yerinde olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı, yapılan hatayı davalının bildiğini, bu hataya düzeltmek için uğraştığını, soradan kötü niyetle men davası açtığını, kendisine ait olduğunu sanarak iyi niyetle bina inşa ettiğini, taşınmaz köyde olduğu için imar affından faydalanabileceğini belirterek, istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

1. Davacı avukatının istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile,

2. Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.10.2019 gün ve 2018/42 Esas, 2019/735 Karar ... kararının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/(1) b 2 nci maddesi gereğince kaldırılmasına,

3. Davanın reddine karar verilmiştir.

4. Bölge Adliye Mahkemesi yaptığı inceleme sonucu; ''...dosya içeriğinden, dava konusu 106 ada 3 parsel ... taşınmazın 2005 yılında yapılan kadastro tespitiyle çap ve tapu kayıtlarının oluştuğu anlaşılmaktadır. Davacının ise yapıyı 2013 2014 yıllarında yaptığı hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Çap kaydı oluşan taşınmazlar üzerine inşaat yapılması halinde iyiniyetin varlığı kabul edilemeyeceğinden temliken tescil isteminin reddine dair İDM kararının dairemizce usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılmış, 18.09.2019 tarihli makbuz ile alınan 1.797,93 TL tamamlama harcının hükümde davacıya iadesine karar verilmemesi hatalı bulunmuş, HMK'nın 353/(1) b 2 nci maddesi gereğince İDM kararının bu yönden düzeltilmesine'' karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Davacı vekili istinaf talep dilekçesinde belirtilen nedenlerle hükmü temyize getirmiştir.

B. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

TMK’nın 684 ve 718 inci maddeleri hükümleri gereğince yapı, üzerinde bulunduğu taşınmazın mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) haline gelir ve o taşınmazın mülkiyetine tabi olur. Ancak, yasa koyucu somut olaydaki taşınmazların durumunu genel hükümlere bırakmamış, bu konumdaki taşınmazların maliki ile yapıyı yapan kişi arasındaki ilişkiyi TMK’nın 722, 723. ve 724. maddelerinde özel olarak düzenlemiştir. Uyuşmazlığın bu kapsamda değerlendirilmesi gerekecektir.

Bir kimsenin kendi malzemesi ile başkasının tapulu taşınmazına sürekli, esaslı ve mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) niteliğinde yapı yapması halinde malzeme sahibinin iyiniyetli olması yanında diğer bazı koşullar da mevcutsa malzeme sahibi yapının bulunduğu alan ile yapının kullanılması için zorunlu arazi parçasının tescilini mülkiyet ... sahibinden isteyebilir.

TMK’nın 724 üncü maddesinde yapı sahibine tanınan bu hak, kişisel hak niteliğinde olup, bina sahibi ve onun külli halefleri tarafından, inşaat yapılırken taşınmazın maliki kim ise ona ya da onun külli haleflerine karşı ileri sürülebilir. Hemen belirtmek gerekir ki, taşınmaza sonradan malik olan kişiye karşı da bu kişisel hak ancak yapı sahibini bu haktan mahrum bırakmak amacıyla arsa sahibi ile el ve işbirliği içinde olduğu iddiasıyla ileri sürülebilir.

Malzeme sahibinin TMK’nın 724 üncü maddesine dayanarak tescil talebinde bulunabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır.

TMK’nın 724 üncü maddesi hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, taşınmaz mülkiyetinin yapı sahibine verilebilmesi için öncelikli koşul iyiniyettir. Öngörülen iyiniyetin TMK’nın 3. maddesinde hükme bağlanan sübjektif iyiniyet olduğunda da kuşku yoktur. Bu kural, malzeme sahibinin, elattığı taşınmazın başkasının mülkü olduğunu bilmemesini veya beklenen tüm dikkat ve özeni göstermesine karşılık bilebilecek durumda olmamasını ya da yapıyı yapmakta haklı bir sebebinin bulunmasını ifade eder.

Malzeme sahibinin tescil istemi ile açtığı davada iyiniyetin varlığı iddia ve savunmaya bakılmaksızın mahkemece re’sen araştırılmalıdır. Ne var ki, 14.02.1951 tarihli ve 17/1 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi olay ve karinelerden, durumun özelliklerine göre kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş olduğu açık bulunan malzeme sahibinin temliken tescil talebinde bulunması mümkün değildir. Çünkü bu gibi durumlarda kötüniyet karşı tarafın ispatı gerekmeden belirlenmiş olur. Ayrıca iyiniyet inşaatın başladığı andan tamamlandığı ana kadar devam etmelidir. (Sübjektif koşul)

İyiniyet koşulunun gerçekleşmediği durumlarda diğer koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılmasına gerek bulunmamaktadır.

b) İkinci koşul, yapı kıymetinin taşınmazın değerinden açıkça fazla olmasıdır.

Bu koşul dava tarihine ve objektif esaslara göre saptanmalı, fazlalık ilk bakışta da kolayca anlaşılmalıdır. İnşaatın kapsadığı alanın ifrazı kabil ise arsa değeri yalnız bu kısma göre, aksi halde tamamının değerine göre bulunmalıdır. İnşaatın kaldırılmasının arazi ve malzemeye vereceği zarar, kaldırılmasıyla malzeme sahibinin elde edeceği yarardan daha fazla ise inşaatın kaldırılması fahiş bir zarara yol açacaktır. (Objektif koşul)

c) Üçüncü koşul ise yapıyı yapanın (malzeme sahibinin), taşınmaz malikine uygun bir bedel ödemesidir.

Uygun bedel genellikle yapı için gerekli olan arsa miktarının dava tarihindeki gerçek değeri olarak kabul edilmekte ise de büyük bir taşınmazın bir kısmının devri gerektiğinde geri kalan kısmın bedelinde noksanlıklar meydana gelecekse, bunlar taşınmaza bağlı öteki zararlar da göz önünde bulundurularak hak ve yarar dengesi kurulması suretiyle hesaplattırılmalı, iptale konu zemin bedeli arsa sahibine ödenmek üzere depo ettirilmeli, önceden ödenmiş bedel var ise bu miktar ödenecek bedelden mahsup edilmelidir.

d) Yukarıda değinilen üç koşulun yanısıra, yapının bulunduğu arazi parçası davalıya ait taşınmazın bir kısmını kapsıyor ise tescile konu olacak yer, inşaat alanı ile zorunlu kullanım alanını kapsayacağından mahkemece iptal ve tescile karar verebilmek için bu kısmın ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.

3. Değerlendirme

4. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.