Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/691 E., 2022/108 K.

KARAR: Davanın reddine

Taraflar arasındaki ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilmiştir.

Davacı vekili tarafından dosyanın Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesi talep edilmiş, Sulh Hukuk Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesince Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli oldukları gerekçesiyle sulh hukuk mahkemesince verilen hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma ilamına sonrasında sulh hukuk mahkemesince Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Direnme kararının yerinde olmadığı ve Özel Dairenin bozma kararının usule ve dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının değişik gerekçe ile bozulmasına karar verilmiştir.

Sulh Hukuk Mahkemesince, Hukuk Genel Kurulunun kararına uyularak dosyanın görevli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Görevli Asliye Hukuk Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili üniversiteye ait Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 3 numaralı girişindeki 297,60 m2 yüzölçümlü kantin/kafeteryanın kiraya verilmesi amacıyla yapılan ihale sonucunda, davalı ile sözleşme imzalanarak kiralama sözleşmesine konu taşınmazın davalıya teslim edildiğini, taşınmaza ilişkin kira sözleşmesinin uzatılamayacağı ve sözleşmenin bitiş tarihinde tahliye edilerek teslim edilmesi hususlarının davalıya Rektörlük yazısıyla bildirildiği hâlde davalının kira süresi biten taşınmazı teslim etmeyerek karşılıksız kullanmaya devam ettiğini, davalının bu haliyle fuzuli şagil olduğunu ileri sürerek; haksız işgal nedeniyle 04.01.2013 03.07.2013 dönemi için 90.000,00 TL, 04.07.2013 03.12.2013 dönemi için 75.000,00 TL olmak üzere toplam 165.000,00 TL tutarındaki ecrimisil alacağının, 90.000,00 TL'lik kısmına 08.08.2013 tarihinden, 75.000,00 TL'lik kısmına ise 13.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili; taraflar arasındaki kiracılık ilişkisinin devam ettiğini, daha önce davalı tarafından açılan el atmanın önlenmesi davasında, taraflar arasında kiracılık ilişkisinin devam etmesi nedeniyle görevsizlik kararı verildiğini, kesinleşmiş tahliye kararı olmadığı gibi ödenmemiş kira borcunun da bulunmadığını, davacının 2886 ... Devlet İhale Kanunu'nun 75 inci maddesine dayalı tahliye isteminin resmi kurumlarca reddedildiğini, müvekkilinin haksız müdahalesinden bahsedilemeyeceğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNCE VERİLEN GÖREVSİZLİK KARARI

Samsun Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.02.2014 tarihli ve 2014/67 Esas, 2014/112 Karar ... kararı ile; "... Taraflar arasındaki ihtilafın kira ilişkisini düzenleyen sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, kira ilişkisinin sona erip ermediğinin ve davacı tarafın alacak talebine konu ettiği dönem itibariyle davalı tarafın sıfatının tespitinin sulh hukuk mahkemesinin görev alanına girdiği..." gerekçesiyle davanın 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/(c) ve 115/2 nci maddeleri gereğince dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Karar taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiş, davacı vekilinin talebi üzerine dosya ilgili sulh hukuk mahkemesine gönderilmiştir.

IV. SULH HUKUK MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Görevsizlik kararı sonrasında yapılan yargılama sonucunda; Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 04.11.2014 tarihli ve 2014/116 Esas, 2014/781 Karar ... kararı ile;

"... Dava konusu kantin ve kafeteryanın 3 yıl süreyle kiraya verilmesi amacıyla ihalesi yapılıp ihale sonucunda davalı ile kira sözleşmesi imzalanarak taşınmazın davalıya teslim edildiği, sözleşmenin 3 yıl süreli olup belirli süreli kira sözleşmesi olduğu, 6098 ... ... Borçlar Kanunu'nun 347/1 inci fıkrasının 1 inci cümlesi gereğince belirli süreli kira sözleşmelerinin süresinin bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunulmadıkça, sözleşmenin aynı koşullarla 1 yıl için uzatılmış sayılacağı, kiraya verenin sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremeyeceği, söz konusu kira sözleşmesinin, usulüne uygun açılan tahliye davası veya tarafların karşılıklı irade beyanları veya kiralananın tamamen yok olması ile sona erdiğine dair davacı tarafça dosyaya herhangi bir belge sunulmadığı, davacının kendi kiracısı ile düzenlediği kira sözleşmesi usulüne uygun olarak feshedilmediğinden veya kiracının tahliyesi için tahliye davası açılmadığından mevcut kira sözleşmesinin tüm hükümleri ile geçerli olup tarafları bağlayacağı, kiralayan tarafından düzenlenen tek taraflı fesih ihbarı ile kira sözleşmesinin sona erdirilmesi ve buna bağlı olarak davalı kiracının fuzuli şagil olduğundan bahsedilmesinin mümkün olmadığı, aynı zamanda haksız işgal tazminatının, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötü niyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olduğu, bu hâliyle davalı kiracının dava tarihi itibariyle zilyet olduğu ve kullandığı yeri haklı bir sebebe dayalı hukuka uygun olarak kullandığı, yapılan bilirkişi incelemesi ile davalı kiracının kira sözleşmesinden kaynaklanan ve dava konusu edilen 04.01.2013 03.07.2013 ile 04.07.2013 03.12.2013 tarihleri arasında herhangi bir kira borcunun bulunmadığının anlaşıldığı, buna göre davacının ecrimisil talepli davasının yasal şartlarının oluşmadığı..." gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 29.04.2019 tarihli ve 2018/3514 E., 2019/4430 K. ... kararı ile; “Dava, dava dilekçesinde de açıkça belirtildiği üzere ecrimisil talebine ilişkindir. Taraflar arasında 2886 ... Devlet İhale Kanununun 51. maddesi uyarınca, 04.01.2010 başlangıç tarihli 3 yıllık kira sözleşmesi bulunduğu konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Aynı Kanun’un 75. maddesine göre; kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi hâlinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir, aksi hâlde ecrimisil alınır. Taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinin 4 üncü maddesine göre; ihale süresi sona erdiğinde veya idare tarafından süresinden önce iptal edilmesi hâlinde, kiracı herhangi bir şarta bağlı kalmaksızın kiralanan yeri tahliye etmekle yükümlüdür. Davacı 20.11.2012 tarih 4811 ... yazı ile kira sözleşmesinin 03.01.2013 tarihinde sona ereceğini, taşınmazın tahliye edilmesi gerektiğini davalıya bildirmiştir.

Hâl böyle olunca taraflar arasında mevcut bir kira ilişkisinden bahsetmek mümkün değildir. Dava, ecrimisil talebine ilişkin olduğuna göre, 6100 ... HMK’nin 2 nci maddesi gereğince görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.” gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. SULH HUKUK MAHKEMESİNCE VERİLEN DİRENME KARARI

1. Direnme Kararı:

Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 03.10.2019 tarihli ve 2019/1019 Esas, 2019/1414 Karar ... kararı ile;

"...Davaya konu taşınmaz Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre kiraya verilmiş ise de, Devlet İhale Kanunu'nun "ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75 inci maddesinde 21.03.2018 tarihinde yapılan değişiklikle, özel bütçeli idarelerin (somut olayda üniversite) mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların işgali durumunda da söz konusu maddenin uygulanabileceği eklenmiş olup dava konusu edilen dönem 2018 yılı öncesi olduğundan somut davada bu maddenin uygulanma olanağının olmadığı, hazine, belediyeler, il özel idareleri ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olan taşınmazların Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre kiraya verilmesi durumunda uygulanacağından diğer kuruluşların (somut olayda üniversite) taşınmazları Devlet İhale Kanunu’na göre kiraya verilmiş olsa bile bu kanun hükümlerine göre tahliyesinin sağlanamayacağı, dolayısıyla somut davada TBK hükümlerinin uygulanacağı, kira sözleşmesi usulünce sona erdirilmediğinden dava tarihi itibariyle geçerli olup HMK’nın göreve ilişkin maddeleri uyarınca sulh hukuk mahkemelerinin görevli olduğu..." gerekçesiyle direnme kararı verilmiş ve davanın reddi yönündeki hüküm tekrar edilmiştir.

2. Direnme Kararının Temyizi:

Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

VI. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.10.2020 tarih ve 2020/8 242 Esas, 2020/713 Karar ... ilamında özetle;

"...Açıklanan tüm bu yasal düzenleme ve ilkeler çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde, davacı vekili dava dilekçesinde, çekişme konusu müvekkili üniversiteye ait Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 3 numaralı girişinde bulunan 297,60 m2 yüzölçümlü kantin/kafeteryanın 2886 ... Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre 3 yıl süreyle davalıya kiraya verildiğini, kira süresi dolmasına rağmen davalının taşınmazı tahliye etmediğini, davalının fuzuli şagil durumunda olduğunu ileri sürülerek haksız işgal nedeniyle 04.01.2013 03.07.2013 tarihleri arasındaki dönem için 90.000,00 TL, 04.07.2013 03.12.2013 tarihleri arasındaki dönem için 75.000,00 TL olmak üzere toplam 165.000,00 TL tutarındaki ecrimisil alacağının tahsili isteminde bulunulduğu, dava dilekçesinde açıklanan maddi vakıalar, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin sona erdiği ve davacı yönünden bağlayıcı olmadığı iddiasını içermekte olup hukuki nitelendirme de davacı tarafından bu iddiaya (maddi vakıaya) uygun olarak yapılmış ve açık bir şekilde ecrimisil istenildiği;

Bu durumda davacı, kira sözleşmesine dayanmamış olduğundan, anılan bu isteğin 4721 ... TMK hükümlerinden kaynaklandığı ve uyuşmazlığın çözümünün 6100 ... HMK'nın 2/1 nci maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesinin görevinde bulunduğu;

Hâl böyle olunca, davanın asliye hukuk mahkemesinde görülerek taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinin davacı üniversite bakımından da geçerli ve bağlayıcı olup olmadığının tartışılması, hukuken geçerli bir kira ilişkisinin varlığının saptanması hâlinde işgal ve kötü niyetli bir kullanım durumu olmayacağından davanın reddedilmesi, aksi hâlde ise ecrimisil isteği yönünden bir karar verilmesi gerekirken, sulh hukuk mahkemesi tarafından davacının isteminin farklı yasa ve koşullara tabi bulunan kira alacağı olarak nitelendirilerek karar verilmesi doğru görülmediği;

Öte yandan, Özel Dairenin bozma kararının dördüncü paragrafında “Dava, dava dilekçesinde de açıkça belirtildiği üzere ecrimisil talebine ilişkindir.” cümlesinden sonra “Taraflar arasında 2886 ... Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesi uyarınca, 04.01.2010 başlangıç tarihli 3 yıllık kira sözleşmesi bulunduğu konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Aynı Kanunun 75 inci maddesine göre; kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi hâlinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir, aksi hâlde ecrimisil alınır. Taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinin 4 üncü maddesine göre; ihale süresi sona erdiğinde veya idare tarafından süresinden önce iptal edilmesi hâlinde, kiracı herhangi bir şarta bağlı kalmaksızın kiralanan yeri tahliye etmekle yükümlüdür. Davacı 20.11.2012 tarih, 4811 ... yazı ile kira sözleşmesinin 03.01.2013 tarihinde sona ereceğini, taşınmazın tahliye edilmesi gerektiğini davalıya bildirmiştir. Hâl böyle olunca taraflar arasında mevcut bir kira ilişkisinden bahsetmek mümkün değildir.” şeklindeki açıklamalara yer verilmiş ise de, taraflar arasında kira ilişkisinin mevcut olup olmadığının Asliye Hukuk Mahkemesince değerlendirilmesi gerektiği belirlendiğinden bu kısımların bozma kararından çıkarılması gerektiği..." gerekçesiyle anılan ibarelerin bozma hükmünden çıkarılarak, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesine göre uygulanmakta olan 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429 uncu maddesi gereğince bozulmasına, oy çokluğu ile karar verilmiştir.

VII. SULH HUKUK MAHKEMESİNCE HUKUK GENEL KURULU KARARINA UYULARAK VERİLEN GÖREVSİZLİK KARARI

Sulh Hukuk Mahkemesince 26/05/2021 tarihli ve 2021/462 Esas, 1247 Karar ... karar ile bozma ilamı doğrultusunda görevsizlik kararı verilmiştir.

VIII. GÖREVLİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Gerekçe ve Sonuç

Görevli Asliye Hukuk Mahkemesinin başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Taraflar arasında 2886 ... Devlet İhale Kanunu'nun 51 inci maddesi uyarınca, 04.01.2010 başlangıç tarihli 3 yıl süreli kira sözleşmesi bulunduğu, kiralananın çatılı işyeri vasfında olduğu konusunda ihtilaf bulunmadığı, her ne kadar davacı 20.11.2012 tarih 4811 ... yazı ile kira sözleşmesinin 03.01.2013 tarihinde sona ereceğini, taşınmazın tahliye edilmesi gerektiğini davalıya bildirmiş ve bu gerekçe ile taşınmazı kullanmaya devam eden davalının fuzuli şagil olduğundan bahisle ecrimisil istekli eldeki davayı açmış ise de; davanın, açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirilip çözüme kavuşturulması gerektiği, davaya konu edilen dönemde ve dava tarihinde davacının 2886 ... Kanun'un 75 nci maddesi hükmüne göre süre bitimi nedeniyle tahliye talebinde ayrıcalık tanınmış kurumlardan olmadığı, kiraya veren davacının sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremeyeceği, taşınmazın davacı üniversite tarafından 2886 ... Kanun'daki usulle kiraya verilmesinin bu Kanun'a tabi olduğunu göstermeyeceği, taraflar arasındaki belirli süreli kira sözleşmesinin usulüne uygun olarak açılan tahliye davası veya tarafların karşılıklı irade beyanları veya kiralananın tamamen yok olması ile sona erdiğine dair davacı tarafça dosyaya herhangi bir belge sunulmadığı, bu haliyle taraflar arasındaki kira sözleşmesinin aynı koşullarla 1 yıl için uzatılmış sayılacağı (TBK'nun 347 nci md.), mevcut kira sözleşmesinin tüm hükümleri ile geçerli olup tarafları bağlayacağı, kira sözleşmesine istinaden hukuka uygun şekilde taşınmaza zilyet olan davalının haksız işgalinden söz edilemeyeceği, ecrimisil davasının yasal şartlarının oluşmadığı..." gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.

IX. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; sözleşmedeki üç yıllık sürenin 03.01.2013 tarihinde bittiğini, kira sözleşmesinin uzatılmayacağı ve sözleşmenin bitiş tarihinde tahliye ve teslim edilmesi gerektiği hususları davalıya bildirildiği halde davalının işgalini sürdürdüğünü, kararın gerekçesinde müvekkil Kurumun 2886 ... Kanun'a tâbi olup, 75 nci maddesinde ise süre bitimi nedeniyle tahliye talebinde ayrıcalık tanınmış kurumlardan olmadığı belirtilmiş ise de bu gerekçeye katılmadıklarını, işgal sürecinde kira adı altında ödenen meblağın, kira sözleşmesinin bitmiş olması ve ecrimisil alacağından farklı olması sebebiyle iade edilmek üzere emanet hesabına aktarıldığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava; ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 ... İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden ... normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1 120 96 ... kararı).

4. 25.05.1938 tarih ve 29/10 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tâbi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

5. Değerlendirme

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.10.2020 tarih ve 2020/8 242 Esas, 2020/713 Karar ... ilamında da belirtildiği gibi ihale süresi sona erdiğinden kiracının herhangi bir şarta bağlı kalmaksızın kiralanan yeri tahliye etmekle yükümlü olduğundan kiracının, kira sözleşmesinini hitamından itibaren davalının taşınmazı kullanmasına devam etmesine dair ... ve hukuki bir sebebi kalmamıştır. O halde, haksız işgal tazminatına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

X. KARAR

Yukarıda açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.