Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2022/49 E., 2022/214 K.

KARAR: Davanın aktif husumet yokluğundan reddine

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen el atmanın önlenmesi ve eski hale getirme davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili belediyenin mülkiyetinde bulunan Edincik Köyü Keçili Çiftliği 10940 sayılı parselin davalı tarafça işgal edildiğini, taşınmaz üzerinde davalıya ait fabrikanın atıklarının bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak suretiyle atıkların kaldırılması ve eski hale getirme masrafları olarak 20.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın atıkların kaldırılması ve yerin eski haline getirilmesi masrafı olarak 20.000,00 TL talep edemeyeceğini, yapılmamış masrafın talep edilemeyeceğini, davalı şirketin müdahalesi bulunmadığından müvekkiline husumet düşmediğini, davanın reddedilmemesi halinde taşınmazın dava tarihindeki sürüm değeri karşılığında vekil edeni adına tescilini talep ile davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: **

İlk Derece Mahkemesinin 31.03.2015 tarihli ve 2011/131 Esas, 2015/143 Karar sayılı kararıyla; davacının aktif dava ehliyet bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 31.03.2015 tarihli ve 2011/131 Esas, 2015/143 sayılı Kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 09.03.2021 tarih ve 2018/12725 Esas, 2021/2090 Karar sayılı ilamında; "Dosya kapsamındaki tüm bilgi, belge, eksikten getirtilen tedavüllü tapu kayıtları birlikte değerlendirildiğinde belediye adına kayıtlı dava konusu 10940 parsel sayılı mera vasıflı taşınmazın bir kısmının 22.08.2013 tarihinde ifraz edildiği, 29.01.2014 tarihinde ifraz edilen bu kısmın kamu kurumlarının bedelsiz devri yoluyla Hazine adına tescil edildiği, 17.04.2015 tarihinde ise tashihen devir ile kamu orta malı olarak tapuda işlem gördüğü anlaşılmaktadır. Somut olayda fabrika atıklarının dava konusu 10940 parsel sayılı taşınmazdan ifraz edilen kamu orta malı kısmında kalıp kalmadığı hususu araştırılmaksızın karar verilmiştir. Mahkemece bu husus yöntemince araştırılıp incelendikten sonra sonucuna göre, talebin niteliği dikkate alındığında, fabrika atıklarının kamu orta malı olarak ifraz edilen 10992 parsel sayılı taşınmaz üzerinde kaldığının tespiti halinde davanın aktif husumet yokluğundan reddi gerekeceği, fabrika atıklarının belediye adına tapuda bırakılan kısımda kaldığının tespiti halinde ise tapu maliki belediyenin aktif husumet ehliyeti olduğu gözetilerek davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekeceği gözetilmelidir. Mahkemece, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde davanın usulden reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında;

"...Belediye adına kayıtlı dava konusu 10940 parsel sayılı mera vasıflı taşınmazın dosyaya kazandırılan tedavüllü tüm tapu kayıtlarından Edincik Belediyesinin 03/02/2013 tarih ve 29 sayılı kararı ile 22/08/2013 tarihinde 400.000,57 m2 A nolu alan ve 6.320.357,09 m2 B nolu alan şeklinde iki kısım şeklinde ifraz edildiği, A nolu alanın 10992 parsel numarası, B nolu alanın ise 10993 parsel numarası aldığı, A nolu alanın 29/01/2014 tarihinde kamu kurumlarının bedelsiz devri yoluyla Hazine adına tescil edildiği, 17.04.2015 tarihinde ise tashihen devir ile kamu orta malı olarak 185 ada 2079 parsel ve 396.101,22m2 olarak tapuda işlem gördüğü, B nolu alanın ise, 23/05/2016 tarihinde ana taşınmazın KOM parseline dönüştürüldüğü, 22/11/2016 tarihinde kamu kurumları arasında tashihen devir yoluyla Balıkesir Büyükşehir Belediye adına tescil edildiği, 0807/2019 tarihinde ise Kom parseline dönüştürülmesi ile kamu ortak malı olarak 185 ada 2172 parsel ve 6.320.847,10 m2 olarak tapuda işlem gördüğü anlaşılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu taşınmazın tüm bölümleri yargılama sırasında kamu ortak malı olduğu, mahkememizce Yargıtay bozmasına 12/04/2022 tarihli celsede uyulmasına karar verildiği, her ne kadar somut olayda HMK'nin 125. maddesinin uygulama ihtimali düşünülse de Yargıtay bozmasına kısmı uyulamayacağından Yargıtay ilamı da dikkate alınarak davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir" gerekçesiyle davacının davasının aktif dava ehliyeti bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Dava konusu taşınmazın dava tarihinde davayı açan ve 6360 sayılı yasa ile müvekkil Bandırma Belediye Başkanlığına devredilen mülga Edincik Belediyesine ait olduğunu, tapuda kayden malik olarak gözüken mülga belediyenin taşınmazına yapılan müdahaleye karşı her türlü davayı açabileceğini ve bu noktada aktif husumet ehliyetinin mevcut olduğunu,

2. Taşınmazın, dava tarihinden sonra yargılama sırasında Hazine adına tescil gördüğünü, aktif husumet ehliyetinin dava sırasında rıza hilafına ve mevzuat gereği yetkili bulunan bir merci kararı ile ortadan kalkmış olması nedeniyle işbu davada müvekkil aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmolunmasının yasaya aykırı olduğunu,

3. Davanın Hazine'ye ihbar edildiğini, kendisine ihbar olunan davayı Hazine'nin sürdürmesinde kamu yararı olduğu halde davaya devam etmemiş olmasının olumsuz neticesinin Hazine'nin selefi olarak müvekkili aleyhine sonuç doğurmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, Hazine vekiline davaya devam edip etmeyeceklerinin sorulmamış olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, el atmanın önlenmesi ve eski hale getirme istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Dava el atmanın önlenmesi, kâl ve eski hale getirme giderlerinin tahsili istemine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden davanın 13.04.2011 tarihinde açıldığı dava tarihinde dava konusu 10940 parsel sayılı taşınmazın mera vasfıyla davacı ... adına kayıtlı olduğu, yargılama sırasında çekişme konusu taşınmazın ifraz işlemine tabi tutularak 10992 ve 10993 sayılı mera parsellerinin oluşturulduğu, bunlardan 10992 sayılı parselin Belediye adına kayıtlı iken 29.01.2014 tarihinde Hazine adına bedelsiz devredildiği, 17.04.2015 tarihinde tashihen devir ile kamu orta malı olduğu, sonrasında 185 ada 2079 sayılı mera parseli olarak 15.02.2019 tarihinde kamu orta malı olarak kayıtlandığı;

10993 parsel sayılı taşınmazın ise; 22.08.2013 tarihinde ifraz işlemi ile tescilli iken 23.05.2016 tarihinde kamu orta malı parseline dönüştüğü, sonrasında Belediye Başkanlığına tahsisler yapılmış ise de, en son 08.07.2019 tarihinde kamu orta malı niteliği ile mera olarak kayıtlı bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; meraların çıplak mülkiyeti Hazine'ye intifa hakkı ise köy tüzel kişiliği ya da Belediyelere aittir.

Davada sadece, eski hale getirme masrafı talep edilmemiş, bunun yanısıra çekişmeli taşınmaza davalı tarafından atıldığı ileri sürülen atıkların kaldırılması talebi ile el atmanın önlenmesi ve kal isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır. O halde; meranın kullanım hakkına dayalı olarak eski hale getirme masrafının ilgili belediye veya köy tüzel kişiliğince istenemeyeceği doğru ise de; el atmanın önlenmesi ve kal talebinde bulunulabileceği açıktır. Bu halde; dava konusu taşınmazda davacının kullanım hakkı bulunduğu merada davacının kullanım hakkına dayalı olarak el atmanın önlenmesi ve kal talebinde bulunulabileceği, bu nedenle davacının kullanım hakkının bulunduğu alanın tespiti ile bu alana davalının el atmasının bulunup bulunmadığının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken anılan hususlar değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Meraların kullanım hakkına sahip yerel yönetimlerin dava açma hakkı olduğu sabittir.

Ancak; Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin bozma ilamı ile, davacı Belediyenin aktif husumet ehliyeti olmayacağına ilişkin hükmüne usulen uyulmakla usuli kazanılmış hak doğmuştur. Kaldı ki; taşınmazda davalı Belediyenin hissesi kalmamıştır. Gelinen aşamada, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak tesis edilen kararın, onanması gerektiği düşüncesinde olduğumdan değerli çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.