Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki ortaklığın giderilmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; tek parça taşınmazda ortaklığın öncelikle aynen taksim, mümkün olmadığı takdirde satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, taşınmazların aynen taksimi halinde kuzey kısmının müvekkiline taksimini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.04.2014 tarihli ve 2012/57 Esas, 2014/140 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 04.12.2014 tarih ve 2014/9701 Esas, 2014/13838 Karar sayılı kararı ile; ‘‘...Somut olayda, dava konusu 4301 m2 yüz ölçümündeki, kerpiç ev, mandıra ve arsa vasıflı 4 parsel sayılı taşınmazın aynen taksiminin mümkün olup olmadığına ilişkin olarak kadastro teknisyeni ve inşaat mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda ifrazının mümkün olduğu belirtilmiş ise de ek bilirkişi raporlarında üzerindeki binalar düşünüldüğünde ifrazının mümkün olamayacağı ifade edilmiş, mahkemece bilirkişi ve ek bilirkişi raporları arasındaki bu çelişki giderilmeden hüküm kurulmuştur.

Bu durumda mahkemece, mahallinde uzman harita mühendisi marifetiyle yeniden keşif yapılarak, taşınmazın imar durumu ile pay ve paydaş sayısı ve üzerindeki binalar itibarıyla ifraz edilip edilemeyeceği, ifrazının mümkün görülmesi halinde buna ilişkin kroki düzenlenmesi, birden fazla seçenek olması ve tarafların anlaşamamaları halinde kur’a ile yerlerin belirlenmesi, taşınmaz üzerinde bulunan yapılar nedeniyle diğer taraflara ivaz verilip verilmeyeceği belirlenerek sonucuna göre karar verilmelidir...’’ gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu 1485 ada 3 parsel yönünden ortaklığın satış suretiyle giderilmesine, 1485 ada 2 parsel yönünden taşınmazın kararın eki niteliğindeki 03.03.2020 tarihli encümen kararı, 03.05.2021 tarihli fen bilirkişisi Yasin Ateş'in raporu ve eki haritası ile 24.02.2023 tarihli rapor uyarınca;

A harfi ile gösterilen kısmın ...'a,

B harfi ile gösterilen kısmın ...'a,

C harfi ile gösterilen kısmın ...'a aynen taksim suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Maliye Hazinesi vekili ile davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Hazine vekili; kurumlarının harçtan muaf olduğu halde hükümde satış bedeli üzerinden alınacak harç kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili; aynen taksim kararı ile hatalı yerlerin paylaştırıldığını, muhdesat iddialarının mahkemece reddedilmesi ile davalı ...’ın hak kaybına uğradığını, davalının ödeyeceği ivaz bedeline dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davalarında mahkemece malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verilebilmesi için taşınmazın yüz ölçümü, niteliği, pay ve paydaş sayısı ile imar mevzuatına göre aynen bölüşmenin mümkün olup olmadığının araştırılması gerekir. Taşınmazın önemli ölçüde bir değer kaybına uğraması söz konusu ise aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verilemez. Keza paydaşlar rıza göstermedikleri takdirde taşınmazın bir bölümü paylı bırakılamaz.

4. Aynen bölünerek paylaştırmanın (taksimin) mümkün olması durumunda bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde eksik değerdeki parçaya para (ivaz) eklenerek denkleştirme sağlanır. Davada paydaşlar arasında anlaşma olmadıkça hakim kendiliğinden bazı taşınmazların bir kısım paydaşlara, kalanın diğer paydaşlara verilmesi şeklinde aynen bölünerek paylaştırmaya karar veremez.

5. Aynen bölünerek paylaştırma (taksim) halinde teknik bilirkişiye ifraz (taksim) projesi düzenlettirilerek bu projeye göre taşınmaz Belediye veya mücavir alan hudutları içerisinde ise Belediye Encümeni'nden karar alınmak suretiyle belediyeden, Belediye dışında ise İl İdare Kurulu'ndan İmar Yasa'sı ve Yönetmeliği'ne göre bölüşmenin (taksimin) mümkün olup olmadığı sorulur. İfraz projesinde kimlere nerelerin verileceği konusunda paydaşlar anlaşamazlar ise hakim huzurunda kura çekilerek belirlenir.

6. Onay makamından olumsuz cevap gelmesi halinde paydaşlığın (ortaklığın) satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi gerekir.

7. Değerlendirme

8. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

9. Davalı Maliye Haznesi vekilinin temyiz itirazlarına gelince; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince davalı Maliye Hazinesi harçtan muaf olduğundan mahkemece hükümde adı geçen davalının harç ile yükümlü tutulması doğru değildir.

10. Bunun yanı sıra; 492 sayılı Kanuna göre bir gayrimenkulün hissedarlar arasında satış suretiyle şuyuun izalesine dair kurulan hükümde gayrimenkulün satış bedeli üzerinden binde 11,38 oranında harç alınması, gayrimenkulün hissedarlar arasında taksimine dair kurulan hükümde ise binde 4,55 oranında harç alınması gerekirken aynen taksim suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilen dava konusu 1485 ada 2 parsel sayılı taşınmazın satış bedeli üzerinden binde 4,55 oranında harç alınması hususunun hükümde belirtilmemesi doğru görülmemiş ise de, bu hususlar kararın bozulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK’nın 370/2 nci maddesi gereğince hüküm sonucunun aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Yukarıda 3.1. numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Yukarıda 3.2 ve 3.3 üncü numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı Maliye Hazinesi vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, hüküm sonucunun 3 numaralı bendinin hükümden çıkarılarak yerine ‘‘Dava konusu 1485 ada 3 parselin satış bedeli üzerinden binde 11,38 oranında, 1485 ada 2 parselin satış bedeli üzerinden binde 4,55 oranında harç alınmasına, peşin alınan harcın mahsubuna, davalı Maliye Hazinesi harçtan muaf olduğundan adı geçen davalının harç ile yükümlü tutulmamasına,’’ yazılmak suretiyle düzeltilmesine, hükmün DÜZELTİLMİŞ ve değiştirilmiş bu şekli ile ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Davalı Maliye Hazinesi 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.