Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen el atmanın önlenmesi ve kâl davalarında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İstanbul 29. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalılardan ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında açılan davanın pasif husumet nedeniyle reddine, ... ... ve... hakkında açılan davanın reddine, diğer davalılar ve dahili davalılar yönünden davanın kabulüne, merdiven basamakları ve dış duvarı kaldırmak suretiyle davalıların müdahalenin önlenmesine, karşı davanın ise reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı asıl dava davalılarından ... vekili, asıl dava bir kısım davalılar karşı davacılar vekili ve birleştirilen dava davalılarından ... ve ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle; müvekkillerinin maliki olduğu 250 ada 19 parsel numaralı taşınmaza, komşu parsel maliki olan davalıların merdiven inşa etmek suretiyle tecavüz ettiğini belirterek el atmanın önlenmesini ve taşkın yapının yıkılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Bir kısım davalılar ayrı ayrı sundukları cevap dilekçelerinde, kat maliki oldukları iş hanının 65 yıllık olup yasal projeye göre yapıldığını, yıkılmasının can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacağını belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

2. Bir kısım davalılar karşı davacılar vekili ise; dava konusu parsele taşan kısmın tapusunun iptali ile müvekkilleri adına tescilini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2015 tarih ve 2009/111 Esas, 2015/226 Karar sayılı kararıyla; davanın bir kısım davalılar yönünden husumetten reddine, ölü olan davalılar yönünden reddine, bir kısım davalılar yönünden ise kabulüne, merdiven basamakları ve dış duvarı kaldırmak suretiyle davalıların müdahalesinin önlenmesine ve karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalılarından ... vekili ve asıl dava bir kısım davalılar karşı davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 09.03.2020 tarih ve 2018/7227 Esas, 2020/2288 Karar sayılı ilâmıyla; asıl dava davalılarından ... vekili, asıl dava bir kısım davalılar karşı davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, “...2. Yıkıma ilişkin temyiz itirazının incelenmesine gelince;

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 3. maddesi ile “Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, sit....” gibi taşınmazların tanımı yapılmış 6. maddesi hükmü ile de korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının nelerden ibaret olduğu duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirtildikten sonra 2863 Sayılı Yasa’nın 26.05.2004 tarihli ve 5177 Sayılı Yasa’nın 26.maddesiyle değişik 7. maddesinde Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve sit alanlarının ne şekilde tespit edileceği ve belirleneceği hususu açığa kavuşturulmuştur.

Somut olaya gelince; dosya içerisinde bulunan Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 28.02.2013 tarihli yazısına göre; dava konusu taşınmaz, Tarihi Yarımada Kentsel ve Tarihi Sit Alanı içinde ve Kapalıçarşı Protokol sınırı içinde kalan alanda olup, bölgedeki yapıların koruma grubu I olarak belirlendiği bildirilmiş olmasına rağmen, mahkemece keşfe arkeolog bilirkişi götürülmeden ve yıkılması talep edilen yapının az yukarıda belirtilen 2863 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığına ilişkin rapor alınmadan eksik araştırma ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece; dava konusu taşınmazlar üzerinde yıkılmasına karar verilen yapının son durumuna ilişkin ilgili kurumlardan bilgi alınarak, mahallinde fen ve arkeolog bilirkişiler ile tekrar keşif yapılarak yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda rapor alınmak suretiyle, yıkıma konu olan yapının, korunması gereken kültür ve tabiat varlığı olup olmadığının tereddüde yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gereklidir. Müdahalesi bulunan yapının korunması gereken kültür ve tabiat varlığı olmaması durumunda mahkemece yıkım kararı verilebileceği, korunması gereken kültür ve tabiat varlığı olması durumunda ise yıkım kararı verilemeyeceği değerlendirilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir...” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince (özetle), dava konusu merdivenin tarihi eser olmadığı ve yakın dönemlerde imal edildiği, davalı olarak gösterilen ..., ..., ..., ..., ..., ...'nun dava tarihinde taşınmaz maliki olmadığı ve ... ... ve...'in ise dava tarihinde ölü oldukları gerekçesiyle davalılardan ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında açılan davanın pasif husumet nedeniyle reddine, ... ... ve... hakkında açılan davanın reddine, diğer davalılar ve dahili davalılar yönünden davanın kabulüne, merdiven basamakları ve dış duvarı kaldırmak suretiyle davalıların müdahalesinin önlenmesine, karşı davanın ise reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalılarından ... vekili, asıl dava bir kısım davalılar karşı davacılar vekili ve birleştirilen dava davalılarından ... ve ... temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl dava davalılarından ... vekili özetle,

a) Davanın süresinde açılmadığını,

b) Hükme dayanak yapılan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını,

c) Merdivenin yıkılması hâlinde yığma binanın statiğinin çökmesi hususunda bilirkişi heyetinin hukuki ve teknik dayanakta bulunmadığını,

d) Tarihi meydan ve alanda bulunan ana yapının bütünlüğüne zarar verecek şekilde yıkıma karar verilmesinin müktesep haklarını ihlâl ettiğini,

e) Resmî dairelerden gelen yazılar dikkate alınmadan karar verildiğini ileri sürmüştür.

2. Asıl dava bir kısım davalılar karşı davacılar vekili özetle,

a) Bozma ilâmı doğrultusunda inceleme ve değerlendirme yapılmadığını,

b) Ölen veya davaya dahil edilmesi gereken davalılar bulunduğu hâlde noksan tahkikat ile sonuca gidildiğini,

c) Dava konusu taşınmazın yüz yılı aşkın bir süre evvel inşa edildiğini ve çok ayrıntılı bir kadastral çalışmanın mümkün olmadığı dönemde tecavüzün varlığından söz edilerek işbu davanın ikame edilmesinin mümkün olmadığını,

d) Hükme dayanak yapılan raporun denetime elverişli bulunmadığını,

e) Dava konusu binanın eski ve korunması gereken bir yapı olduğunu,

f) Niza konusu 1,58 m²’nin ifrazının yapılarak tüm davalılar üzerinde ortak bir çözüm bulunması gerektiğini,

g) Vekil edenlerinin iyi niyetli olmasına rağmen temliken tescil taleplerinin dikkate alınmadığını,

h) Dava konusu yerin korunması gereken yapılar arasında bulunduğunu,

ı) Bozma ilâmına uyulmak suretiyle vekil edenleri lehine usulü kazanılmış hak oluştuğunu,

i) Eksik tahkikat ve yetersiz bilirkişi üzerinden kâl kararı verildiğini ileri sürmüştür.

3. Birleştirilen dava davalılarından ... ve ... özetle;

a) Dava konusu edilen kısmın sadece 19 No.lu parselde yer alıp almadığı ve bu merdivenin 20 parsel sayılı taşınmazda bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılmadığını,

b) Kâl kararının binaya zarar verip vermeyeceği konusunda da yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmadığını,

c) Dava konusu merdivenin kim tarafından yapıldığı tespit edilmediği gibi yapımına dair dahili ve katkısı olmayan kendileri hakkında karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu,

d) Bunca yıldan sonra merdivenin kaldırılmasının 19 parsel sayılı taşınmaz maliklerine telafisi güç ve imkansız zarar vereceğini,

e) Yapı çok uzun yıllar önce yapılmış olup yıllarca kullanımına ses çıkarılmadığını,

f) Bu şekilde merdivenin yapılmasına ve kullanılmasına onay verildiğini,

g) Davacıların haklarını kötüye kullandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, el atmanın önlenmesi ve yıkım, karşı dava ise tapu iptali ve tescil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 683 ve 725 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl dava davalılarından ... vekili, asıl dava bir kısım davalılar karşı davacılar vekili ve birleştirilen dava davalılarından ... ve ...’ın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere iadesine,

HUMK'un 440/III 1, 2, 3 ve 4 üncü bentleri gereğince ilâma karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.