Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/29 E., 2022/43 K.

KARAR: Davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne

Taraflar arasındaki haksız fiilden kaynaklanan elatmanın önlenmesi ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesince hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili, dava konusu 103 ada 34 parsel sayılı taşınmazın müvekkili Kepez Köyü Tüzel Kişiliği’ne ait olduğunu, diğer müvekkili Çelkon İnş. Ltd. Şti'nin ise dava konusu taşınmazı 16.06.2011 tarihinde altı yıllığına Kepez Köyü Muhtarlığından tesis yapmak amacıyla kiraladığını, davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan dava konusu taşınmazın bulunduğu mevkide, davalılardan ... İnşaat Ltd. Şti. tarafından yol çalışması yapıldığını, yol çalışması sonucu çıkan hafriyatın müvekkillerinin rızası olmaksızın dava konusu taşınmaza döküldüğünü, söz konusu hafriyatın taşınmazın büyük kısmını kapladığını ve yapılan çalışmalardan müvekkillerinin zarara uğradığını ileri sürerek, dava konusu taşınmaza davalılar tarafından yapılan müdahalenin önlenmesini ve müvekkillerinin uğradığı zarara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili, dava konusu taşınmazın bulunduğu mevkide yol yapımı hususunda müvekkili ile diğer davalı ... İnş. Ltd. Şti. (İsmert İnşaat) arasında sözleşme yapıldığını, şirketin çalışmalarına başladığını, sözleşmenin 35 inci maddesi gereğince yol yapım çalışmaları süresince vuku bulacak kazalardan ve bu kazaların sebep olduğu zararlardan yüklenici firmanın doğrudan doğruya sorumlu olduğunu, dava konusu yerin Karayolları Genel Müdürlüğünün kamulaştırma ağında olmadığı gibi taşınmaza elatmanın da söz konusu olmadığını belirterek, davanın müvekkili yönünden husumet nedeniyle reddini savunmuştur.

2. Davalı ... İnşaat Ltd. Şti. vekili, davacı şirketin dosyaya kira sözleşmesi sunmadığını, davacı şirkete yer teslimi de yapılmadığını, dava konusu yerde müvekkili şirketin değil, İsmert İnşaat şirketinin yol yapım çalışması yaptığını, yol yapımı sırasında İsmert İnşaat şantiye şefi ile Bekiruşağı Kalkındırma Kooperatifi Başkanı ve aynı zamanda Çevirme Köyü Muhtarı olan İbrahim Lale'nin rızalarıyla 15.05.2011 tarihinde yapılan anlaşmaya göre şantiye kurularak hafriyat çalışması yapıldığını, bu çalışmaların tamamen iyi niyetli ve izin alınarak yapıldığını, İsmert İnşaat ile imzalanan sözleşme ekinde Kooperatif Tüzel Kişiliğine ait tapu kaydı bulunduğunu, bu tapu kaydına güvenerek dava konusu yeri kullandıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.01.2016 tarihli ve 2015/238 E., 2016/14 K. sayılı kararıyla; davacıların taleplerinin 4721 sayılı TMK'nın 2 nci maddesinde yazılı dürüstlük kuralına aykırı olduğu, ayrıca davalılar ... ile ... İnş. Ltd. Şti.nin aralarında imzaladıkları eser sözleşmesi gereğince sorumlu olmayacakları ve davacıların ispatlanmış bir somut bir zararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 14.01.2016 tarihli ve 2015/238 E., 2016/14 K. sayılı kararına karşı davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 17.11.2020 tarihli ve 2020/901 E., 2020/7294 K. sayılı ilamıyla özetle; “dava konusu 103 ada 34 parsel sayılı taşınmazın 10.825,30 m2 yüz ölçümünde, kargir bina ve tarla niteliği ile davacılardan Akçadağ Kepez Köyü Tüzel Kişiliği adına tam payla 19.08.1997 tarihli kadastro işlemiyle tapuya tescil edildiği, davacı Kepez Köyü Muhtarlığı ile davacı şirket arasında 16.01.2011 tarihinde mevkii belirtilen yere ilişkin şirket çalışanları için kullanılmak üzere altı yıllık kira sözleşmesi imzalandığı, davalıların ise 15.05.2011 tarihli Çevirme Köyü Muhtarı ve İsmert İnşaat şantiye şefi arasında imzalanan tutanağı dosyaya sunduğu, yine davalılardan ... ile İsmert İnşaat arasında 06.08.2008 tarihinde Malatya Darende arası toprak işleri, sanat yapıları ve üst yapı işleri için yapım işlerine ait tip sözleşme imzalandığının, davalıların kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir haklarının olmadığının anlaşıldığı; her ne kadar mahkemece, yukarıda belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş ise de bu görüşe katılma olanağının bulunmadığı, şöyle ki dava konusu 103 ada 34 parsel sayılı taşınmazın malikinin davacılardan Kepez Köyü Tüzel Kişiliği olduğunun tapu kayıtları ile sabit olduğu, yine davacı şirketin dava konusu yere ilişkin tapu maliki ile yaptığı kira sözleşmesinin dosyaya sunulduğu, davalıların ise kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir hakları olmadığı gibi dosyaya sunulan ve malik olmayan kişi/tüzel kişi ile imzalanan tutanağın da davacının mülkiyet hakkından üstün sayılamayacağı; bu durumda mahkemece, dava konusu yere ilişkin olarak davacı şirket tarafından sunulan kira sözleşmesinin, davalı şirketin çalışmalarına ne zaman başladığı da tespit edilerek bu çerçevede irdelenmesi; davalılardan ... ile İsmert İnşaat arasında yapılan sözleşmenin dava konusu yere ilişkin olup olmadığının, yine İsmert şirketi ile davalı şirketin aynı şirket olup olmadığının ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesi; eser sözleşmesinin, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 ve devamı maddeleri (6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddeleri) uyarınca tarafları bakımından bağlayıcı olacağı, ancak sözleşmenin tarafı olmayıp eserin yapımından zarar gören bakımından hüküm ifade etmeyeceği hususlarının davalı ... Müdürlüğüne yöneltilen dava yönünden düşünülmesi ve tüm bunlar bir bütün halinde değerlendirildikten sonra toplanmış ve toplanacak delillere göre bir karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususların göz ardı edilerek yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ... Ticaret Sicili Müdürlüğünden gelen müzekkere cevabında, İsmert İnşaat ve Malzemeleri Nakliye Madencilik Limited Şirketinin ortaklarının ... İnşaat Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi ve Arif Çolak olduğunun bildirildiği, anılan şirketlerin aynı/bağlantılı olduğunun anlaşıldığı, Karayolları 8. Bölge Müdürlüğünden gelen müzekkere cevabında da dava konusu taşınmazın bulunduğu mevkideki yol yapım işine 2011 yılı Mayıs ayından itibaren yüklenici İsmert İnş. Ltd. Şti. tarafından başlandığının bildirildiği, davalılar Karayolları ... Bölge Temsilciliği ile İsmert İnş. Ltd. Şti. arasında 06.08.2008 tarihinde imzalanan eser sözleşmesinin 49 uncu maddesinde ise eserin yapımında meydana gelen zarardan, davalı ... İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nin sorumlu olduğunun kararlaştırıldığı gerekçe gösterilerek, davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine; davalı ... İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne ve davalının, dava konusu taşınmaza müdahalesinin önlenmesine, 10.000,00 TL tazminatın haksız fiilin meydana geldiği 15.07.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... Müdürlüğünün de haksız fiilden ve meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, anılan davalı yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalılar arasında yapılan eser sözleşmesi uyarınca, dava konusu taşınmazın bulunduğu mevkide yapılan yol çalışması nedeniyle davacı tarafın uğradığı zarardan, davalı ... Müdürlüğünün sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 47, 48, 49, 50, 51 inci maddeleri ile 114 ve 115 inci maddeleri, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesinin 13 üncü fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 51 inci maddesinin 2 inci fıkrası ve 55 inci maddesi ile 355 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

4. 6100 sayılı HMK’nın 50 nci maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51 inci maddesinde dava ehliyetinin medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 114 inci maddesinin (d) bendinde ise taraf ve dava ehliyetinin dava şartlarından olduğu ve 115 inci maddesi uyarınca da mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı belirtilmektedir.

6360 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin 13 üncü fıkrası uyarınca, davacı Kepez Köyü'nün tüzel kişiliğinin kaldırılarak mahalle olarak Akçadağ İlçe Belediyesine katıldığı ve dava konusu 103 ada 34 parsel sayılı taşınmazın güncel tapu kaydına göre Kepez Köyü Tüzel Kişiliği adına kayıtlı iken, 11.01.2016 tarihli kurumlar arası tashihen devir işlemi ile Akçadağ Belediyesi adına tescil edildiği anlaşıldığından, anılan köy tüzelkişiliğinin görülmekte olan davada artık taraf sıfatı kalmamıştır.

Bu durumda, Akçadağ Belediyesinin davada taraf olarak yer alması gerektiğinden mahkemece, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesinin 13 üncü fıkrası gereğince işlem yapılarak taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, bu husus göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelerden davalı ... ... Bölge Temsilciliği ile davalı İsmert İnş. Ltd. Şti. (... İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti) arasında Malatya Darende arası toprak işleri, sanat yapıları ve üst yapı işlerinin inşaası hususunda 06.08.2008 tarihli bir tip sözleşme imzalandığı, davaya konu zararın ise bu işlerin yapımı sırasında meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Kaynağını 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 ve devamı maddelerinden alan eser sözleşmelerinde, kural olarak, iş sahibi ile yüklenici arasında bağımlılık ilişkisi bulunmamakta; yüklenici, iş sahibinden bağımsız olarak üstlendiği işi, sözleşme koşullarına uygun olarak tamamlayıp teslim etmeyi üstlenmektedir. Bu özellik dikkate alındığında, taraflar arasında bağımlılık ilişkisi, bir başka deyişle iş sahibinin adam çalıştıran sıfatı bulunmadığından, eser sözleşmelerinin yerine getirilmesi ve işin yapımı sırasında yüklenicinin üçüncü kişilere zarar vermesi halinde, iş sahibinin zarardan sorumlu tutulamayacağı kabul edilmektedir. Ancak bu kesin bir kural değildir. İş sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmede iş sahibine, yükleniciye emir ve talimat verme, yapılan işi kontrol ve denetleme yetkisinin tanınmış olması halinde, iş sahibi ile yüklenici arasında bağımlılık ilişkisi kurulmuş olacağından, iş sahibinin Borçlar Kanunu'nun 55 inci maddesi gereğince "adam çalıştıran" sıfatıyla zarardan sorumlu tutulması gerektiği ve sorumluluk türünün de aynı kanunun 51 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca müteselsil (zincirleme) sorumluluk olacağı kuşkusuzdur.

Davalı ... ile diğer davalı arasında düzenlenen sözleşmenin 22 nci maddesinde iş sahibi olan davalı ... Müdürlüğüne, sözleşme süresi içinde, sözleşme konusuna giren işleri kontrol, denetleme ve yükleniciye talimat verme yetkisi tanınmıştır. Bu olgu dikkate alındığında, davalı iş sahibinin işin yapımı sırasında yüklenici tarafından üçüncü kişilere verilen zararlardan dolayı zincirleme (müteselsil) olarak sorumlu olduğunun kabul edilmesi gerekir. Sözleşmenin bunun aksine hükümleri, sözleşmenin tarafları arasındaki iç ilişkiyi ve işin yapımı sırasında verilecek zararları en son kimin üstleneceğini düzenlemektedir. İç ilişkiyi düzenleyen bu hükümlerin, zarar gören üçüncü kişilere karşı öne sürülmesi mümkün değildir.

Hal böyle olunca, az yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurularak, iş sahibi davalı ... Müdürlüğünün de diğer davalı ile birlikte davacıların uğradığı zarardan Borçlar Kanunu'nun 55 inci ve 51 inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca zincirleme olarak (müteselsilen) sorumlu tutulması gerekirken, iç ilişkiyi düzenleyen ve zarar gören üçüncü kişilere karşı öne sürülmesi mümkün bulunmayan sözleşme hükümleri gerekçe gösterilerek, davalı ... hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

17.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.