Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen terekenin borca batık olması iddiasına dayalı olarak mirasın hükmen reddi istemleriyle ilgili olarak verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 14. Hukuk Dairesince, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne ve terekenin borca batık olması nedeniyle mirasın hükmen reddedildiğinin tespitine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Telekom A.Ş vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili, 28.03.2013 tarihinde vefat eden muris ...’ın terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Telekom A.Ş. vekili: Muris adına kayıtlı telefon numarası sebebiyle Ankara 12. İcra Dairesinin 2006/9144 Esas sayılı icra takibi bulunduğunu, davanın süresinde açılmadığını ve dava şartlarının mahkemece araştırılması gerektiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... vekili: Murisin 28.03.2013 tarihinde vefat ettiğini, davanın 2019 yılında açıldığını, arada geçen süreçte mirasçıların miras bırakanın vefatından haberdar olmadıkları ve murisin mirasını kabule yönelik herhangi bir davranışta bulunmadıklarının kabulünü düşünmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, murisin vefat tarihi itibariyle terekesinin aktif ve pasifinin tespit edilmesini, davanın süresi içinde açılmadığını, murisin terekesinin borca batık olup olmadığının araştırılmasını, açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan ederek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.06.2020 tarihli ve 2019/361 Esas, 2020/108 Karar sayılı kararıyla; "...Davacı asillerin murisi ...'ın 28.03.2013 tarihinde vefat ettiği, mahkemece alınan 09.09.2015 havale tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, murisin vefat tarihi itibariyle terekesinin borca batık olduğu, mirası hükmen ret istemlerinin herhangi bir süreye tabi olmadığı, davacı tarafın ayrıca mirası kabul anlamına gelebilecek herhangi bir hukuki işlem ya da fiilinin bulunmadığı, bu durumda mirasçısı durumundaki davacı tarafın murisin mirasını hükmen reddetmiş sayılması gerektiği, öte yandan muris ...'ın vefatı tarihinde, murisin biyolojik babası olduğu düşünülen Halil İbrahim Nişancı'nın henüz vefat etmediği, başka bir ifadeyle murisin vefat tarihinde henüz Halil İbrahim Nişancı'nın mirasını elde etmediği, yani henüz mirasçısı olmadığı..." gerekçesiyle davanın TMK'nın 605 inci maddesi gereğince kabulüne, davacı asillerin ...'ın mirasını hükmen reddetmiş sayılmaları gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, Davalı ... Telekom A.Ş vekili, davalı ... vekili ve davalı ...Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 09.02.2021 tarihli ve 2020/2944 Esas, 2021/735 Karar sayılı kararıyla; "...Terekenin aktif ve pasifinin belirlemesi amacıyla murisin ölüm tarihi itibariyle üzerine kayıtlı araç olup olmadığının, murisin ölüm tarihi itibariyle borç miktarının tespit edilmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca UYAP üzerinden alınan nüfus kaydından 28.03.2013’te vefat eden murisin öz babası Halil İbrahim Nişancı’nın 24.02.2018’de, murisi evlat edinen ...’ın ise 22.05.2008’de vefat ettiği, murisin kendisinden önce vefat eden / evlat edinen ...’a mirasçı olacağı, kendisinden sonra vefat eden öz babası Halil İbrahim Nişancı’ya ise mirasçı olamayacağı anlaşılmaktadır. Mahkemece, bu durum dikkate alınarak ...’a ait taşınmazlar üzerinde keşif yapılıp murisin ölüm tarihi itibariyle miras hissesine denk gelen değerinin belirlenmesi gerekirken, murisin mirasçısı olmadığı öz babası Halil İbrahim Nişancı’ya ait taşınmazlar üzerinde keşif yapılıp murisin ölüm tarihi itibariyle miras hissesine denk gelen değerinin belirlendiği görülmektedir.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; muris ...’ın ölüm tarihi olan 28.03.2013 itibariyle trafik sicilinde araç kaydının bulunup bulunmadığının araştırılması için ilgili emniyet müdürlüklerine yazı yazılmalı, terekenin pasifinin belirlenmesi amacıyla da davalılara olan borç miktarının tespiti sağlanmalıdır. UYAP üzerinden alınan TAKBİS raporuna göre murisin mirasçısı olduğu / evlat edinen babası ...’ın 28.03.2013 tarihi itibariyle maliki olduğu 10 adet taşınmazdan başkaca taşınmaza sahip olup olmadığı araştırılmalı, taşınmazlar üzerinde keşif yapılıp ...’ın ölüm tarihi olan 28.03.2013 itibariyle miras hissesine denk gelen değer tespit edilmelidir. TMK’nın 610/2 nci maddesine göre terekeyi sahiplenen mirasçıların mirası reddetme hakkı bulunmadığından davacı mirasçıların mirası kabul anlamına gelen davranışlarda bulunup bulunmadığı da belirlenmelidir. Terekenin ve davacıların durumu net olarak tespit edildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Ayrıca, davacıların Av. ...’a verdiği vekaletnamede mirasın reddini içeren özel yetki bulunmadığından, davacılar vekiline özel yetkiyi içeren vekaletname sunması için süre verilmesi ve bu eksikliğin tamamlattırılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekir.

Mahkemece, belirtilen hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. ..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Temyiz İncelemesine Konu Karar

Mahkemenin 12.05.2022 tarihli ve 2021/203 Esas, 2022/195 Karar sayılı kararı ile; "...Davacı asillerin murisi ...'ın 28.03.2013 tarihinde vefat ettiği, mahkemece alınan 29.03.2022 havale tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, murisin vefat tarihi itibariyle terekesinin borca batık olduğu, mirası hükmen ret istemlerinin herhangi bir süreye tabi olmadığı, davacı tarafın ayrıca mirası kabul anlamına gelebilecek herhangi bir hukuki işlem ya da fiilleri bulunmadığı..." gerekçesiyle; "davanın TMK'nın 605 inci maddesi gereğince kabulü ile davacı tarafın, muris Mustafa Sami Sağdıcak'ın mirasını hükmen reddetmiş sayılmaları gerektiğinin tespitine..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Telekom A.Ş vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... Telekom A.Ş vekili: Hatalı tespit ve değerlendirmelere dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınarak kurulan hükmün yerinde olmadığını, davacıların tereke malları üzerinde tasarrufta bulunup bulunmadıkları hususunda yeterince araştırma yapılmadığını beyan ederek; hükmün bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili: Mirasçıların, murislerinin ölümünden haberleri olmadığı ve mirası kabule yönelik davranışlarının bulunmadığı iddialarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, mirasın süresinde reddedilmediğini, murisin ölüm tarihi itibariyle aktif ve pasifinin objektif olarak belirlenmesi gerektiğini, tapu kayıtlarında intikal bulunup bulunmadığının araştırılmadığını beyan ederek; hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Mirasın hükmen reddedilmiş sayılması istemiyle açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin murisin ölüm tarihinde borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının ölüm tarihindeki mevcut durum esas alınarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler, tapu müdürlüğü vb. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı göz önünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, mirasçının mirası kabul anlamına gelen davranışlarda bulunup bulunmadığının araştırılması gerekir.

4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

5. Değerlendirme

6. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Mahkemece, murisin 28.03.2013 olan ölüm tarihi itibari ile aktifi olup olmadığı bankalardan, ilgili tapu müdürlüğünden ve emniyet müdürlüğünden araştırılmış, bankalarda parasının olmadığı, emniyette bir adet motorsikleti tespit edilmiş; Bolu ili, Gerede ilçesindeki beş adet "tarla" ve "bahçe" vasfındaki taşınmazlardaki hisselerinin değerinin mirasbırakanın ölüm tarihi itibariyle 3.127,00 TL olduğu yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenmiş; davalılara olan borcunun ise 721.876,00 TL olarak bildirildiği anlaşılmış; terekenin borca batık olduğu, bir diğer anlatımla pasifinin aktifinden fazla olduğu açıklık kazanmıştır. Davacının ise terekeyi benimsediğine ilişkin herhangi bir fiili tespit edilememiştir.

8. Açıklanan nedenlerle Türk Medeni Kanunu'nun 605 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi tespit edilmiş olup miras reddedilmiş sayılır. Ayrıca davacının tereke işlemlerine karıştığı, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan ya da mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yaptığı veya tereke mallarını gizlediği ya da kendisine mal ettiği hususları ispat edilemediğinden Türk Medeni Kanunu'nun 610 uncu maddesi gereğince davacının mirası ret hakkının düşmesi de söz konusu değildir.

9. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... Telekom A.Ş vekili ve davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

13.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.