Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ortaklığın giderilmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davaya konu 50 ada 3 parsel, 1935 ada 1 parsel, 1936 ada 10 parsel, 1936 ada 11 parsel, 607 ada 37 parsel, 607 ada 53 parsel, 1935 ada 6 parsel, 1935 ada 8 parsel, 1936 ada 9 parsel ve 2675 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Bozmadan önceki yargılama sürecinde davalılardan ..... vekili, taşınmazların öncelikle aynen taksimini, mümkün olmadığı takdirde satış suretiyle ortaklığın giderilmesini istemiş; diğer davalı ..., taşınmazların satılmasını istemediğini belirtmiş ve geri kalan davalılardan ... ve ..., taşınmazların öncelikle aynen taksimini, mümkün olmadığı takdirde satış suretiyle ortaklığın giderilmesini istemiştir.

2. Bozmadan sonraki yargılama sürecinde bir kısım davalılar bozma ilâmına bir diyecekleri olmadığını belirtmiş, davalı Hazine vekili ise cevap dilekçesinde, Hazineye ait hissenin 4706 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında hissedarlarına günün alım satım rayiç bedeli üzerinden doğrudan satılmasının mümkün olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.12.2015 tarih ve 2015/561 Esas, 2015/1285 Karar sayılı kararıyla; davaya konu 50 ada 3 parsel, 1935 ada 1 parsel, 1936 ada 10 parsel, 1936 ada 11 parsel, 607 ada 37 parsel, 607 ada 53 parsel, 1935 ada 6 parsel, 1935 ada 8 parsel, 1936 ada 9 parsel ve 2675 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda (III numaralı başlıkta) belirtilen kararına karşı süresi içinde dava dışı Maliye Hazinesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 14. (Kapatılan) Hukuk Dairesinin 07.09.2020 tarih ve 2020/1970 Esas, 2020/4642 Karar sayılı ilâmı ile; "1) Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, davaya konu 50 ada 3 parsel, 1935 ada 1 parsel, 1936 ada 10 parsel, 1936 ada 11 parsel, 607 ada 37 parsel, 607 ada 53 parsel, 1935 ada 8 parsel, 1936 ada 9 parsel ve 2675 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar yönünden verilen mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükmün bu parseller yönünden onanmasına; 2) Davaya konu taşınmazlardan 1935 ada 6 parsel sayılı taşınmaz yönünden yapılan incelemede, taşınmazda hissedar olmasına rağmen Maliye Hazinesinin davaya dahil edilmediği anlaşıldığından Maliye Hazinesinin davaya dahil edilerek savunması alınmalı, varsa delilleri toplanmalı ve tüm bu eksiklikler giderildikten sonra esas hakkında hüküm vermek olmalıdır." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda karar başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; "davanın kabulü ile .... ili, .... ilçesi, 15 .... Mahallesi, ... ada 6 parsel sayılı taşınmazdaki ortaklığın umuma açık suretle satışının yapılarak giderilmesine, taşınmazın satış bedeli üzerinden hesaplanacak binde 11,38 oranındaki harcın, payları oranında paydaşlardan tahsili ile Hazineye irat olarak kaydına" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Hazineye ait hissenin 4706 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında hissedarlarına günün alım satım rayiç bedeli üzerinden doğrudan satılması mümkün olduğundan, karara karşı temyiz isteminde bulunma zaruretinin hasıl olduğunu, 492 sayılı Kanun'un 13/1 j maddesinde düzenlenen amir hüküm gereği Hazinenin her tür harçtan muaf olduğunu, hükmün 3 üncü bendinde diğer taraflarla birlikte Hazine aleyhine harca hükmedildiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Türk Medeni Kanunu'nun 698 ve devamı maddeleri, 794 ve devamı maddeleri, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi.

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Hazine vekilinin aşağıda yer alan bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Davalı Hazine vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

a. Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda paydaşlar (ortaklar) arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalar olup, sonuçta kazanan ve kaybeden taraftan söz edilemeyeceğinden yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin taraflara payları oranında yükletilmesi; karar ve ilâm harcının ise dava konusu taşınmazın satış bedeli üzerinden hesap edilip taraflardan payları oranında tahsiline karar verilmesi gerekir.

b. Taraflar arasında Hazinenin bulunması hâlinde ise; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususun göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

3. Somut olayda; dava konusu taşınmazda hissedar olan Hazine 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince harçtan muaf olduğu hâlde hükmün 3 üncü bendinde satış bedeli üzerinden alınması gereken harçtan yükümlü tutulması da doğru görülmemiştir.

4. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HUMK'un 438/7 nci maddesi hükmü uyarınca İlk Derece Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı Hazine vekilinin aşağıda 2 numaralı bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Davalı Hazine vekilinin mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm sonucunun 3 numaralı bendinin hükümden çıkarılarak yerine, “492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca taşınmazın satış bedeli üzerinden binde 11,38 oranında harç alınmasına, Hazine harçtan muaf olduğundan Hazinenin payına düşen harç miktarı ile peşin harç çıkarıldıktan sonra kalan harcın Hazine dışındaki paydaşlardan tapu kaydı ve mirasçılık belgesindeki payları oranında alınmasına” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

HUMK'un **440/III ** 2 nci bendi gereğince ilâma karşı karar düzeltme yolunun kapalı bulunduğuna,

10.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.