Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sulh Hukuk Mahkemesi

İlk Derece Mahkemesinde görülen mirasçılık belgesi verilmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 28.01.1907 tarihinde ölen muris ...’ın veraset ilamının verilmesini talep etmiştir.

II. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.09.2019 tarihli ve 2018/820 Esas, 2019/761 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne hükmedilmiştir.

III. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi'nin 22.10.2020 tarihli, 2020/33 6539 E. K. sayılı ilamında; “ .. mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ise de gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. Mirasbırakan ...'ın 1913 tarihinde vefat eden oğlu ...'den olma torunu ...'nun 10.02.1940 tarihinde evli ve çocuklu olarak vefat ettiği, geriye mirasçı olarak eşi ... ve çocuklarının kaldığı, mirasçı ... eşi ...'nun 16.09.1969 tarihinde evli ve çocuklu olarak vefat ettiği, geriye mirasçı olarak eşi ... ile ...'den, ...'den, ...'den olma çocuklarının kaldığı; somut olayda mirasçı ...'nün mirasçısı olması sebebiyle ...'na düşecek hisse üzerinden ...'nun ...'den olma çocuğu...’ye miras payı verilmemesi doğru görülmemiştir.

Öte yandan, mirasbırakanın 23.05.1913 tarihinde ölen oğlu ...’ın eşi (... kızı) ...’ın 1914 yılında öldüğü ve ...’nın....,..., isimli kardeşlerinin olduğu nüfus kayıtlarından anlaşılmaktadır. Şu halde mahkemece yapılacak iş; ...’ın 1914 yılında öldüğü dikkate alınarak mülkte Feraiz hükümlerinin, arazide ise 21.02.1328 tarihli ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümlerinin uygulanarak kardeşlerinin ölü olması durumunda mirasçılarının kök muris ...'a mirasçılıklarının ve miras paylarının değerlendirilmemiş olması doğru görülmemiş..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya içerisindeki bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar veriliğini, .....'in murisin kızı olmadığını, .....'a miras payı gitmeyeceğini belirterek, açıklanan ve re'sen nazara alınacak sebeplerle hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kararın eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 29 ve 30 uncu maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 280, 281, 372 ve 373/3 üncü maddeleri.

4. Değerlendirme

5. Hukukumuzda çekişmeli yargıya tabi davalarda "taraflarca hazırlama ilkesi" geçerlidir. Hakim tarafların talepleriyle bağlı olup talepte bulunan tarafın iddia ettiği olaylar ve ileri sürdüğü deliller ile yetinerek karar vermek zorundadır. Çekişmesiz yargıya tabi davalarda ise re'sen araştırma ilkesi egemendir. Hasımsız açılan ve çekişmesiz yargıya tabi olan davalarda verilen kararlar kesin hüküm teşkil etmediği gibi bu kararlar açılacak bir iptal davası sonucunda değiştirilebilir veya ortadan kaldırabilir. Mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davada irs ilişkisi kural olarak nüfus kayıtları ile ispat olunur. Nüfus kayıtları belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur. Bunların içeriğinin doğru olmadığının ispatı kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça herhangi bir şekle tabi değildir (TMK m.7). Hakim çekismesiz yargıda re'sen araştırma ilkesi uyarınca, davanın ispatı için gerekli bütün delillere başvurabilir.

6. Mahkeme kararının Yargıtay Dairesi tarafından kısmen ya da tamamen bozulması durumunda yapılacaklar HMK'nın 372 vd maddelerinde belirtilmiştir. Buna Göre Yargıtay bozma ilamı HMK'nın 372 inci Maddesi gereğince yazı işleri müdürü tarafından derhal taraflara tebliğ edilir. HMK'nın 373/3 üncü maddesi gereğince de mahkemece taraflar duruşmaya davet edilip dinlenildikten sonra Yargıtayın bozma ilamına uyulup uyulmayacağı konusunda bir karar verilir.

7. Somut olayda mahkemece, HMK' nın Dairemizin bozma kararı üzerine dosya yeniden esasa kaydedilmiştir. HMK'nın 372 ve 373 üncü maddeleri gereği yerine getirilmemiştir. Bozma kararına uyulup uyulmaması hakkında bir karar verilmeden 04.12.2021 tarihli tensip zaptının 3 numaralı ara kararı gereği dosyanın ek rapor tanzimi için bilirkişiye tevdiine karar verilmiştir. Bilirkişi raporunun dosyaya ibrazı üzerine duruşma açılmadan esas hakkında karar verildiği görülmektedir.

8. Bunun yanında, HMK'nın 280 inci maddesi gereğince bilirkişi raporunun birer örneğinin duruşma gününden önce taraflara tebliğ edilmemesiyle HMK'nın 281 inci maddesinde düzenlenen itiraz hakkı tanınmadan hüküm kurulması da doğru değildir.

9. Kabule göre de, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi'nin 22.10.2020 tarihli, 2020/33 6539 E. K. sayılı ilamında; “ ...Öte yandan, mirasbırakanın 23.05.1913 tarihinde ölen oğlu ...’ın eşi (... kızı) ....’ın 1914 yılında öldüğü ve ....’nın ....,.... isimli kardeşlerinin olduğu nüfus kayıtlarından anlaşılmaktadır. Şu halde mahkemece yapılacak iş; .....’ın 1914 yılında öldüğü dikkate alınarak mülkte Feraiz hükümlerinin, arazide ise 21.02.1328 tarihli ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümlerinin uygulanarak kardeşlerinin ölü olması durumunda mirasçılarının kök muris ...'a mirasçılıklarının ve miras paylarının değerlendirilmemiş olması doğru görülmediği..." belirtilmiş olmasına rağmen mahkemece dikkate alınmadan karar verilmesi yerinde değildir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.04.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.