Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR: Davanın kabulü

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Yargıtay 8. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalılardan Emine ile yarı oranında hissedar oldukları dükkanın uzun yıllardır tek başına davalı paydaş ve onun oğlu davalı ... tarafından kiraya verilmek suretiyle kullanıldığını, davacı tarafından noter kanalıyla gönderilen ihtarnameye rağmen davalıların kira bedeli ödemeye yanaşmadıklarını ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL ecrimisilin davalılardan yasal faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir. Harcını yatırmak suretiyle sundukları 11.03.2014 tarihli dilekçede, fazlaya dair haklarını saklı tutarak taleplerini 2.866,65 TL'ye arttırmışlardır.

II. CEVAP

Davalılar Emine ve Kadir vekili, dava konusu taşınmazda davacı ve davalı ... ile birlikte toplam 5 hissedar bulunduğunu, dükkanın ise davalı tarafından yaptırıldığını, kiraya verilmeyen dükkanın bizzat davalılar tarafından kullanıldığını, davacının bu yerde 1/2 oranında hissedar olduğunun tamamen gerçek dışı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda: “…mevcut dosya kapsamı, tanık beyanları ve taşınmaz mahallinde yapılan keşif neticesinde, dava konusu yerin davalılar tarafından uzun yıllardır kiraya verilip, kira geliri elde ettiği, daha sonra davalıların bu yeri bizzat işletip kazanç elde ettiklerinin anlaşıldığı, davacı tarafça, davalıya çekilen ihtar tarihinden dava tarihine geçen sürenin belirlenerek ecrimisil tutarından davacı hissesine düşen meblağın belirlenmesi yönünden alınan ikinci ek raporda, taşınmaza davacı ile davalı aynı oranda sahip olduklarından davacıya ödenmesi gereken ecrimisil miktarının 2.866,65 TL olduğu tespit edildiği, davacı tarafça bu miktarın ıslah edildiği, dava konusu yerin kira bedeli bulunurken dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık, TÜİK’ce yayımlanan TEFE artış oranının tamamı yansıtılarak ecrimisil hesabı yapıldığı, dava konusu taşınmazda 5 hissedarın bulunduğu…” gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulü ile, davacı hissesine isabet eden 234,00 TL ecrimisilin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesince: “…uyuşmazlık konusu, 15 parsel sayılı, 184,60 metrekarelik taşınmazın davacı ve davalı ... dışında üçüncü kişilerin de paydaş olduğu, davalı ...'in paydaş olmadığı, vasfı "ev" olarak görünmesine karşın taşınmaz üzerinde ayrı ayrı dükkanlar bulunduğu, davacının, tapudaki 15/368 hissesinin bu dükkanlardan 66/a No.lu, 15 metrekare dükkana isabet ettiğini, tapuda 15/368 hisse sahibi davalı ...'nin de bu dükkanın diğer yarı hissedarı olduğunu iddia etmiş olduğu, davalı tarafın ise bu hususu kabul etmeyerek dükkanın kendileri tarafından yaptırıldığı yönünde savunmada bulunduğu, ecrimisil hesabı yapılmadan evvel 66/a No.lu dükkan olarak kullanılan muhdesatın kim tarafından meydana getirildiğinin gereği gibi ve yöntemince araştırılıp çözüme kavuşturulmaksızın karar verildiği, muhdesatın kime ait olduğu tespit edilerek, davacının muhdesat üzerinde iddia edilen şekilde davalı tarafla ortak hakkı var ise hesap edilen ecrimisil bedeli üzerinde hükmedilen şekilde arsa payı oranında değil yarı oranda alacak hakkı bulunacağı, muhdesatın davacıya ait olmadığının tespiti halinde ise davacı lehine dükkan yönünden değil, dükkanın yer aldığı "arsa" üzerinden ecrimisil hesap edileceği, arsa niteliğine göre hesap edilecek ecrimisil bedeli üzerinde ise davacının tapudaki payı oranında ecrimisil hakkının bulunacağı, mahkemece, 66/a No.lu dükkanın kim tarafından meydana getirildiği hususu ihtilaflı iken bu netleştirilmeden, muhdesat "dükkan" üzerinden hesap edilen ecrimisilde davacıya tapudaki arsa payı oranında alacağa hükmedilmesinin hatalı olduğu…” nedeniyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda: “…dava konusu ettiği alanın şu an kahveci dükkanı olarak kullanılan alan olduğu, dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık ecrimisil kahveci dükkanı olarak belirtilen 15m²’lik yapıda davacının payına düşen ½’si için 13.912,46 TL olduğu, davacının dava değerinin ikinci kez 04.02.2022 tarihinde ıslah ettiği ancak 6100 sayılı HMK'nın 176/2 inci bendine göre aynı davada bir kez ıslah yapılabileceği, yasanın 177 inci maddesinin 2 inci fıkrasında 2020 yılında yapılan değişiklikle kaldırma ya da bozma kararı sonrasında ıslah yapılabileceği düzenlenmişse de bu hususun bozma ya da kaldırma kararı öncesinde hiç ıslah yapılmamış olması durumuna havi olup davacının bozma ilamı öncesinde 10.03.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile davasını ıslah ettiği, bozma ilamı sonrasında 04.02.2022 tarihli ıslah talebinin HMK'nın 176/2 bendi gereğince yapılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği…” üzerinde durularak ve 10.02.2014 tarihli ıslaha göre taleple bağlı olarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yapılan yasal düzenleme ile bozma sonrasında ıslaha cevaz verildiğini ve talepleri doğrultusunda karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, paydaşlar arası ve üçüncü kişiye karşı ecrimisil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1 120 96 sayılı kararı).

4. 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

5. Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.

6. Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

7. Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

8. İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

9. Değerlendirme

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, bozma ilamında belirtildiği şekilde inceleme ve araştırma yapılarak verilen kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.