Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1541 E., 2023/1478 K.

DAVA TARİHİ: 30.09.2011

HÜKÜM/KARAR: Esastan Red

İLK DERECE MAHKEMESİ: İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2011/527 E., 2021/611 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil olmadığı taktirde bedel istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı alt yüklenici vekili dava dilekçesinde; davalı yüklenici kooperatifin dava dışı arsa sahibi ile akdettiği arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında üstlendiği yapım işinin müvekkiline devrini konu alan eser sözleşmesi gereğince müvekkilinin inşaatları tamamladığını ancak davalı yüklenici tarafından davacıya ödeme yapılmaması üzerine taraflar arasında akdedilen 08.02.2007 tarihli protokolde iş bedeline karşılık 10 adet dairenin davacıya ait olacağının kararlaştırıldığını, işbu kararın davalı genel kurulunca da onaylandığını ancak devri gereken 10 adet daireden devredilmeyen E Blok 34 35 ve D blok 32 33 no.lu bağımsız bölüm tapularının davacı adına tescilini, mümkün olmaması halinde dava tarihinde rayiç değerleri üzerinden hesaplanacak bedelin ticari reeskont faizi ile tahsilini, bunun da mümkün olmaması halinde 08.02.2007 tarihli protokolde tespit edilen daire bedellerinin davalıdan protokol tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin yaptırdığı konut inşaatlarının müteahhidinin davacı olduğunu, davacının İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu daireler hakkında açılan 2010/148 esas sayılı tapu iptali ve tescil davasına müdahil olduğunu, davacının müvekkiline borcu olduğunu ve karşılıklı alacakların takası gerektiğini, inşaatların kesin kabullerinin yapılmadığını, hatalı ve eksik imalat bulunduğunu, bağımsız bölümlerin henüz kooperatife teslim edilmediğini, davacının edimlerini yerine getirdiği ve ortak aidat ödemelerini yaptığı taktirde kooperatifin arsa sahiplerinden alacağı daire tapularını davacıya devredeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya arasına alınan İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/308 Esas, 2018/446 Karar sayılı ilamında, davacının THSS Dost El Konut Yapı Kooperatifi, asli müdahilin Mepa İnşaat A.Ş., davalıların Ülkü Sungur ve arkadaşları olduğu, tapu iptal ve tescil davasının dava dosyasındaki taşınmazlarla aynı olduğu ve davacı kooperatifi'n davasının reddine, asli müdahilin talebinin kabulü ile dava konusu E blok 8. Kat 34 35 ve D blok 32 33 no.lu bağımsız bölümlerin tapularının iptali ile asli müdahil adına tesciline dair 12.02.2018 tarihli karar verildiği, kararın derecattan geçerek 19.01.2021 tarihinde kesinleştiği, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde davacı lehine tescil kararı verilen gayrimenkullerle bu dosyadaki gayrimenkullerin aynı olduğu ve davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle,

"1 HMK 331 uyarınca konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına,

2 Peşin alınan 2.970,00 TL harçtan maktu red harç tutarı olan 59,30 TL’nin mahsubu ile fazladan alınan 2.910,7‬0 TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine.

3 Davacının yapmış olduğu 168,75TL'si tebligat posta yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

4 Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 22.450,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı yüklenici vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı yüklenici vekili istinaf dilekçesinde; İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen tapu iptali ve tescil talebi ile İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesindeki davanın konusu aynı olduğu, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde tapuların davacı adına tesciline karar verildiği, alacak talebinin ise ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen dosyada görüldüğünü, bu yönüyle dava konularının farklı olduğunu, şirketin kooperatife borçlu olduğunu, aidat borçlarını kooperatife ödemeden taşınmazlara malik olmasının sağlandığını, kooperatifin haklılık durumu gözetilmeksizin davalı lehine vekalet ücreti verilmemesi yönündeki kararın HMK'nın 331. maddesine aykırı olduğunu, davalı olarak lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesini ve davacıya vekalet ücreti ve yargılama gideri verilmemesi gerektiğini, maktu vekalet ücreti verilebileceğini ileri sürülerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu İzmir ili Buca ilçesi İnönü Mahallesi 7153 Ada 1 Parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak arsa sahibi ile dosyamız davalısı kooperatif arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi akdedildiği, daha sonra, davalı kooperatifin, inşaat yapım işini davacıya devrettiği, davacının eldeki davada iki ayrı talepte bulunmadığı, davanın terditli olarak açıldığı, asli talebin tapu iptali ve tescil olduğu, mümkün bulunmadığı takdirde alacak istendiği, talepler arasında aslilik, fer'ilik ilişkisi bulunmakta olup, asli talebin konusuz kalmasıyla dava da konusuz kaldığı, bu durumun davalı lehine vekalet ücreti tayin ve takdirini gerektirmediği, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/386 Esas, 2018/446 Karar dosyası kapsamında kesinleşen karar dikkate alındığında, davacının eldeki davayı açmakta haklı olduğu, ön inceleme oturumundan sonra dava konusuz kaldığından davalı lehine tayin edilen vekalet ücretinin nispi olmasında isabetsizlik bulunmadığı, davalı kooperatifin alacaklı olduğuna dair iddianın, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/386 Esas, 2018/446 Karar sayılı dosyasının tüm aşamalarında bildirildiği ve itirazların değerlendirilerek karara bağlandığı belirtilerek davalı yüklenici vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı yüklenici vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı yüklenici vekili temyiz dilekçesinde; İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen tapu iptali ve tescil talebi ile İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesindeki davanın konusu aynı olduğu, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde tapuların davacı adına tesciline karar verildiği, alacak talebinin ise ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen dosyada görüldüğünü, bu yönüyle dava konularının farklı olduğunu, şirketin kooperatife borçlu olduğunu, aidat borçlarını kooperatife ödemeden taşınmazlara malik olmasının sağlandığını, kooperatifin haklılık durumu gözetilmeksizin davalı lehine vekalet ücreti verilmemesi yönündeki kararın HMK'nın 331. maddesine aykırı olduğunu, davalı olarak lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesini ve davacıya vekalet ücreti ve yargılama gideri verilmemesi gerektiğini, maktu vekalet ücreti verilebileceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı yüklenici kooperatifin dava dışı arsa sahibi ile akdettiği arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince üstlendiği yapım işini davacıya devrini konu alan eser sözleşmesinden kaynaklı tapu iptali ve tescil, olmadığı taktirde dava tarihindeki rayiç değerin tahsili, bunun da mümkün olmaması halinde protokolle tespit edilen daire bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 331 nci maddesi, 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 97 nci maddesi ile 470 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davanın HMK'nın 111'inci maddesi uyarınca terditli dava şeklinde açılması karşısında asli talep olan tapu iptali ve tescil talebi hakkında esastan ret kararı verilmediğinin anlaşılmasına göre davalı yüklenici vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı alt yüklenici davasında, gerçekleştirdiği imalat nedeniyle iş bedeli olarak kararlaştırılan dava konusu bağımsız bölüm tapularının iptali ile adına tescilini talep etmişse de, davalı ile dava dışı arsa sahipleri arasında İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/386 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan davaya davacının asli müdahale talebinde bulunması üzerine, alt yüklenicinin üstlendiği edimi ifa ettiği gerekçesiyle dava konusu bağımsız bölüm tapularının iptali ile asli müdahil alt yüklenici adına tesciline karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesince, konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karar yerindedir.

Temyize konu uyuşmazlık, hükmün yargılama gideri ve vekalet ücreti kısımlarına ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 331/I hükmüne göre davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.

Davacı alt yüklenici, 25/03/2010 tarihinde davalı yüklenici kooperatif tarafından dava dışı arsa sahipleri aleyhine açılan İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/386 Esas sayılı dosyasına 24/01/2011 tarihli dilekçesi ile müdahale talebinde bulunmuş olup, aldırılan bilirkişi raporuna göre alt yüklenici davacının işi 20/09/2007 tarihinde %99 seviyesinde tamamladığı ve eksik işler bedelinin 55.000,00 TL olduğu, yargılama sırasında alt yüklenici tarafından depo edilen eksik işler bedeli karşılığında ve birlikte ifa kuralı gereğince dava konusu bağımsız bölüm tapularının iptali ile asli müdahil adına tescil kararı verildiği anlaşıldığından, eş deyişle işbu dava tarihi (30.09.2011) itibariyle davacının edimini eksiksiz ifa etmiş olduğu ve eldeki davayı açmakta haklı olduğu söylenemeyeceğinden İlk Derece Mahkemesince davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılması ve davacı yararına vekalet ücreti verilmemesi gerektiği gibi hakkaniyet gereğince de davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi gerektiği gözetilmeden hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ;

1.Davalı yüklenici vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, Davalı yüklenici vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan “davalıdan alınarak, davacıya verilmesine” ibaresi çıkartılarak yerine “davacı üzerinde bırakılmasına” ibaresinin eklenmesi ve (4) numaralı bendin hüküm fıkrasından tamamen çıkartılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.