Karar Detayı

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

HÜKÜM: Esastan Red

İLK DERECE MAHKEMESİ: Kuşadası 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kooperatif üyelik tespiti tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı kooperatifin B13 no.lu bağımsız bölüme tekabül eden ortaklık hissesinin sahibi olduğunu, İngiltere'de yaşadığını, iki yıl boyunca Türkiye'ye gelemediğini, döndüğünde kooperatif üyeliği hakkında bilgi almak istediğinde kooperatif hissesinin Londra Başkonsolosluğu'nun 09.08.2008 gün 646 no.lu sahte vekaletnamesi ile davalı ... tarafından davalı ...'a ondan da kısa bir süre sonra davalı ...'a satıldığını öğrendiğini, Kuşadası C. Başsavcılığının 2010/468 sayılı soruşturmanın devam ettiğini, davalı kooperatif görevlilerinin müvekkilinin irtibat bilgilerine rağmen olaydan haberdar etmeyerek görevlerini kötüye kullandıklarını, müvekkilini zarara uğrattıklarını ileri sürerek, müvekkili adına kayıtlı B13 no.lu kooperatif üyeliğine tekabül eden hissesine ilişkin olarak yapılan hisse devir işleminin iptaline, hissenin müvekkili adına tesciline, talebinin kabul olunmadığı takdirde hisse devrine tekabül etmek üzere şimdilik 52.000,00 TL nin davalılardan ilk devir tarihinden itibaren ticari faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı SS. ... Konut Kooperatifi vekili, davacının davalı ...'in arkadaşı olduğunu, davacının işyerini davalı ...'in işlettiğini, davacının hiçbir zaman müvekkili kooperatif ile muhatap olmadığını, telefon görüşmesi yapmadığını, kooperatif aidatlarını dahi düzenli ödemediğini, davalı ...'in ilk önce elindeki vekaletname ile davacının kooperatif hissesini devretmek istediğini söylediğini, vekaletnamesinde kooperatif üyelik hakkı devri yetkisi bulunmadığı için bu işlemin gerçekleştirilmediğini, davacının davalıyı aradığını durumu bildirdiğini bu olaydan sonra 08.09.2008 tarihinde davalının satış yetkisine havi vekaletnameyi ibraz ederek kooperatif üyeliğini ...'a devredildiğini, devir işleminin yapıldığını, devir bedelini davalı ...'in aldığını, davalının vekaletname aslını başka yerde kullanacağını söylemesi üzerine vekaletname ve nüfus cüzdanı fotokopisinin alındığını, soruşturma dosyasında davalı ...'in ve kooperatif yetkilisi ...in ifadelerinden yapılan devir işleminin yasal prosedür kapsamında kaldığının anlaşılacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... vekili, müvekkili tarafından sahte vekaletname kullanılmadığını, vekaletin davacı tarafından posta ile müvekkiline gönderildiğini, sahtecilik var ise sahteciliğin davacıdan kaynaklandığını, müvekkilinin sahteliği anlayamayacağını, davacının kötü niyetli olduğunu, davacı tarafından müvekkiline verilen 4 vekaletname bulunduğunu, karşılıklı ... ile vekalet ilişkisinin sürdüğünü, kooperatif hisse satışını da davacının istediğini, müvekkili davacıya güvendiği için şüphelenmediğini, bağımsız bölüm satışından elde edilen paranın bir kısmı davacının kooperatife olan borçlarında kullanıldığını, kalan kısmı da davacı ile ortak işletilen restoran masraflarına harcandığını, davacının müvekkiline iki değil tek vekaletname gönderdiğini, müvekkilinin kooperatife iki vekaletname sunmadığını, müvekkilinin iyi niyetle satış yaptığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3. Davalı ... vekili, müvekkilinin davalı kooperatif başkanı ... ile geçmiş yıllara dayanan arkadaşlığı bulunduğunu, bu kişinin kooperatif aidatlarını ödeyemeyen bir ortağın hissesini satmak istediğini, bunun iyi yatırım olacağını, satıcı olan davacıyla görüştüğünü belirttiğini, daha sonra satıcının yurt dışında olması nedeniyle satış işlemlerini davalı ...'in vekaleten yapacağını, sunduğu vekaletnamede kooperatif hisse satış yetkisi bulunmadığını ifade ettiğini, bir süre sonra müvekkilini arayarak vekaletnamenin hazır olduğunu, devir belgelerini düzenlediğini bildirmesi üzerine yanına gittiğini, vekil ...'in gecikmesi üzerine hisseyi devraldığına dair belgeyi imzaladığını ve oradan ayrıldığını, kooperatif başkanının devrin gerçekleştiğini beyan ettiğini, bir süre sonra maddi sıkıntı içine girmesi üzerine hisseyi satma isteğini yine başkana bildirdiğini, yine başkanın yardımı ile davalı ...'a hisseyi sattığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

4. Davalı ..., kooperatif hissesini davalı ...'dan devraldığını, bedelini ödediğini, davacıyı ve davalı ...'i tanımadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava esnasında dava konusu taşınmaz üzerinde kat irtifakı kurulduğu ve B 13 no.lu bağımsız bölümün dava dışı ... adına kayıtlı olduğu, dava dışı bu kişi adına açılmış bir dava bulunmadığı, davacının bu kişiyi davaya dahil etmediği için kooperatif hissesinin satışının iptali talebinin yerinde olmadığı, hisse satışı esnasında kullanılan vekaletnamenin sahte olduğunun tespit edildiği, hisseyi ilk devralan ...'ın diğer davalı ...'in sunmuş olduğu vekaletnameye güvenerek taşınmaz bedelinin (kooperatif hisse bedelinin) tamamını ödeyerek taşınmazı/hisseyi satın aldığı, bedelin ödendiğine ilişkin tutanak düzenlendiği, satın aldığı aşamada kooperatif tarafından kendisinin üye kaydı dahi yapıldığı, davalı ...'ın kooperatife sunulan vekaletnamenin sahte olduğunu bilmesinin imkanı bulunmadığı, iyiniyetli olduğu, davalı ...'ın da iyi niyetle satın alan kişi vasfını taşıdığı, davalı kooperatifin sunulan vekaletnamenin sahte olup olmadığını bilebilecek konumda olmayıp sahte olup olmadığını araştırma gibi bir yükümlülüğünden bahsedilemeyeceği, kendilerine gelen talebi değerlendirerek üye kaydı yaptığı, davalı kooperatif (yöneticileri), ..., ... ve ... arasında herhangi bir akrabalık, arkadaşlık ilişkisi olduğuna veya bu kişilerin birlikte hareket ettiklerine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmediği, davalı ... ise, sahte vekaletnameyi kullanarak davacı adına kayıtlı kooperatif hissesini davalılardan ...'a sattığı, hisse bedelini bizzat aldığı, bu konuda belge verdiği, bu bedeli davacı yararına kullandığını beyan etmiş ise de davacı yararına kullandığına dair herhangi bir bilgi ve belge mahkememiz dosyasına ibraz edilmediği, davalının hissenin satışından elde ettiği parayı davacıya iade etmesi gerektiği gerekçesiyle, davalı kooperatif hakkında açılan kooperatif kararının ve devir işleminin iptali ile bu hissenin davacı adına tespit ve tesciline dair talebin reddine, davacının davalı ... aleyhine açtığı davanın kabulü ile 52.000,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline, davacının davalı kooperatif, davalı ... ve ... aleyhine açtığı alacak davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; mahkemenin yetkisiz temsil hükümlerine dayanarak meseleyi vasıflandırmasının temel bir hata içinde olduğunu ortaya koyduğunu, öncelikle söz konusu işlem temsil yetkisine değil sahteciliğe dayandığını, Kuşadası 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/516 Esas sayılı dosyası ve hazırlık dosyası kapsamında yapılan incelemede ... hakkında resmi evrakta sahtecilikten mahkumiyet kararı verildiğini, temyiz incelemesinde söz konusu evrakın iğfal kabiliyeti dahi bulunmayan bir renkli fotokopi olması nedeni ile mahkumiyet kararı verilemeyeceği belirtilerek mahkumiyet kararının bozulduğunu, bu şekilde sanık/davalı ...'in beraat ettiğini, kooperatif yöneticisi hakkında takipsizlik kararı verildiğini, itirazlarının reddedildiğini, ancak kooperatif yöneticisi ...in 22.02.2010 tarihli hazırlık ifadesinden kooperatif ortağı olan müvekkiline basitçe bir telefon mesajı veyahut telefon ile ulaşmak için hiçbir çaba sarfetmediğini, aradan 5 ay geçtikten sonra gelen ikinci işlem talebini de kooperatif yöneticisi olarak hiçbir kontrol ve denetleme yapmaksızın gerçekleştirdiğini açıkça ifade ettiğini, kooperatif yöneticisinin vekaletnamenin aslını dahi almaksızın kabul ederek, fotokopi ile işlem yaptığını, ... ve kooperatif avukatı ...'ın kendileri öncesinde yapılan işlemlerin geçmişini araştırma yükümlülükleri bulunduğunu, sahte ve iğfal kabiliyeti bulunmayan belge ile yapılan devri kabul ederek hisse devrinin iptaline karar verilmeyerek kooperatifin işlemlerine cevaz verilmesi kötüniyetli benzer işlemlere de açıkça yol göstereceğini, müvekkilin başına gelen sahtecilik olayları ile tek mağdur olarak ortada kaldığını, sahtecilik yapan kişilerin ödüllendirildiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, kooperatif belgelerine göre, davacının kooperatif üyelik kaydının 06.06.2005 tarihinde yapıldığı, üyelik kaydında vekil olarak davalı ...'in adına ve bilgilerine yer verildiği, davacının üyelik devir tarihi itibariyle kooperatife 18.400,00 TL borcu olduğu, davacının kooperatife olan borcu nedeniyle davalı ...'ten 7.500,00 TL'lik senet alındığı, dava konusu hisse devrinden sonra bu miktarın davalı ...'ten tahsil edildiği, davacının davalı adına geniş yetkiler içeren vekaletnameleri bulunması, kooperatif üyelik kaydında bile davalı ...'in vekil olarak görünmesi karşısında davalı kooperatif nezdinde davacının kooperatif üyelik işlerinin vekili sıfatıyla davalı ... tarafından yürütüldüğüne dair olağan bir izlenim doğduğu için davalı ...'in sahte vekaletnameyle hisse devir işlemine kalkışmasından şüphe duymamasının mümkün olduğu, davalı ... dışındaki diğer davalıların kötü niyetle hareket ettiklerinin kanıtlanmadığı, kooperatif hissesinin dava dışı kişi adına kayıtlı olduğu, bu kişi adına dava açılmadığı veya davaya dahil edilmediği için kooperatif hissesinin devrinin iptaline dair hüküm de kurulamayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçelere ek olarak taraf teşkilinin sağlanması görevinin mahkemeye ait olduğu ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacıya ait kooperatif hissesinin davalı ... tarafından sahte vekaletname ile devrinden dolayı yargılama sırasında dava dışı üçüncü şahsa devredilen hissenin devrinin iptalinin gerekip gerekmeyeceği hususundadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 50 nci madde ve 190 ncı maddeler, 125 nci madde

3. Değerlendirme

Dava sahte vakâlet uyarınca yapılan kooperatif hisse devrinin iptali, bu bağlamda davacı ortağa tahsis edilen taşınmaz tapusunun iptali ve tescili olmazsa bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Sahte vekâletnameye istinaden bir işlem yapılması halinde bu işlem temelinden çöker ve geçersiz sayılır. Mahkemece ve ceza mahkemesince üyelik devrinde kullanılan vekâletnamenin sahte olduğu kabul edildiğine göre öncelikle bu devir işleminin geçersizliğine karar vermek gerekir. Kooperatif üyelik devri tapu kaydına dayanılarak yapılmadığı için M.K 1023. maddesinde ifadesini bulan iyi niyet karinesinin bu olayda uygulama yeri yoktur. Mahkemece karara gerekçe olarak belirtilen BK 47. maddesi geçerli bir vekâlette ... hilafına hareket edilmesi halinde uygulanması mümkündür. Olayımızda uygulama yeri yoktur.

Hal böyle olunca kooperatif üyeliğini sahte vekâlet ile devrine değer verilemeyeceğinden davacı üyeliğinin devam ettiğine karar verilerek üyeliğe bağlı taleplerinin değerlendirilmesine geçilmelidir.

Bu aşamada kooperatif üyesinin kooperatiften bağımsız bölüm tapu kaydını talep edebilmesi için kooperatife karşı alacaklı edimlerini yerine getirmiş olması gerekir. Ödemelerin eksik olması halinde dahi kooperatif aynı durumda olan üyelere konut tahsis ederek tapu kaydı vermiş ise eşitlik ilkesi bağlamında davacıya da tapu kaydı verilmesi gerekir. Bu durum da davalı kooperatifin akçalı edimleri tamamlattırması tabiidir.

Davacıya tahsis edilen 13 no.lu bağımsız bölümün dava dışı ... adına kayıtlı olduğundan ve bu davalı davada yer almadığından tapu iptali reddedilmiş ise de yargılama aşamasında davalı kooperatif tarafından 3. kişiye dava açılmış ve tapu kaydı davalı kooperatife geri dönmüştür.

Bu durumda davacının tapu iptali ve tescili talebi hakkında yukarıdaki ilkeler doğrultusunda inceleme yapılarak karar verilmesi bu aşamadan sonra tapu kaydının bir 3. Şahsa devredilmesi mümkün olup bu durumda da HMK 125. maddenin işletilerek davacıya bu konudaki seçimlik hakkının sorulup sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.