Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2019/1319 E., 2022/215 K.

HÜKÜM: Esastan Red

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.07.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde duruşmalı temyiz talebinde bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı yüklenicinin üstlendiği inşaat işinin elektrik ve mekanik tesisatı ile ilgili olarak 02/07/2012 tarihinde müvekkilinden teklif istediğini, müvekkilinin 12/02/2013 tarihinde teklifini sunduğunu, ilk anlaşmanın 03/05/2013 tarihinde sağlandığını ancak daha sonra 29/05/2013 tarihinde fiyatların revize edildiğini ve 01/06/2014 tarihinde anlaşmanın yazılı hale getirildiğini, müvekkilinin edimlerini yerine getirmesine karşın iş bedelinin ödenmediğini, Küçükçekmece 4. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/38 D.İş sayılı dosyasında aldırılan tespit raporunda müvekkilinin alacaklı çıktığını, bakiye iş bedeli alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, yapılan işlerdeki eksik ve ayıpların ihtarname ile belirtilmesine karşın giderilmediğini, muhtelif tarihlerde elden 763.000,00TL ödeme yapıldığını, giderilmeyen eksik ve ayıplı işlerin dava dışı kişilere yaptırıldığını ve ayrıca banka kanalı ile toplamda 167.336,00TL ödeme gönderildiğini, tespit raporuna itirazlarını sunduklarını, davacının bir alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 01.06.2014 tarihli alt yüklenici sözleşmesi yapıldığı, davacının defter kayıtlarına göre, davalı şirkete 106.200,00 TL bedelli bir adet hakediş faturası kestiği ve bedelini davalıdan tahsil ettiği, davacının davalı şirkete başkaca bir hakediş faturası kesmediği, buna karşılık davalıdan 61.166,00 TL ödeme aldığı, davacının, davalı şirketten ticari defterlerine dayalı bir alacağın bulunmadığı, bilakis davalı şirkete 61.166,00 TL borçlu durumda olduğunun tespit edildiği, davalının kayıtlarına göre, davalı şirketin, davacı şirketten 106.200,00 TL ve 61.166,00 TL olmak üzere toplam 167.366,00 TL tutarında iki adet hakediş faturası aldığı ve her iki faturanın da bedelini ödediği, davalının, 23.08.2015 tarihinde "temlik sözleşmesine istinaden" açıklamasıyla davacıya 763.000,00 TL ödeme yaptığı, bu ödeme karşılığında davacıdan bir fatura almadığı, bu durumda davalının, davacı şirkete hakediş faturalarından dolayı borçlu olmadığı, temlik ödemesi nedeniyle 763.000,00 TL alacaklı durumda bulunduğunun tespit edildiği, davacı şirketin dosyaya sunduğu Nova Residance Başakşehir projesine ait 05.04.2014 tarihli 1. Hak ediş ön kapağı ve ekindeki listede, elektrik işleri toplam bedelinin 473.014,58 TL, mekanik işleri toplam bedelinin 543.564,14 TL ve %18 KDV 182.984,17 TL olmak üzere toplam 1.199.562,89 TL alacaklı olduğu ve davalı firma tarafından ödenen 330.366,00 TL düşüldüğünde davacının talep ettiği 869.196,89 TL alacaklı olduğunun belirtildiği, davalı firma yetkilisinin davacı firma yetkilisine gönderdiği 10.04.2015 tarihli mail ve ekindeki eksik ve kalan işler listesi itibariyle elektrik tesisatının 18 kalem eksik ve hatalı işler ile mekanik tesisatın ise 10 kalem eksik ve hatalı işler bildirildiği, Küçükçekmece 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/38 D. İş Esas sayılı dosyasında delil tespiti yaptırıldığı, bilirkişi heyet raporunda davacının toplam hakedişinin KDV dahil tutarının 1.199.562,89 TL ve davalı firmanın ödemesinin 330.366,00 TL olduğu yönünde rapor sunulduğu, davalı şirket 31.7.2015 tarihli ihtarname ekindeki liste halinde verilen eksik ve hatalı işlerin davalı tarafından yapılmaması üzerine, bu işlerin yapılması için iki ayrı firma ile taşeron sözleşmesi yaptığı, mekanik tesisat için 147.000,00 TL + KDV = 173.000,00 TL sözleşme olduğu, mekanik işler için 543.564,14 TL + KDV = 641.405,69 TL'den yeni sözleşme ile yapılan işlerin bedeli tenzil edildiğinde 173.460,00 TL bakiye 467.945,69 TL alacağı kaldığı, elektrik tesisatı için yapılan sözleşme bedelinin 112.500,00 TL +KDV = 132.750,00 TL olduğu, sözleşme gereğince 473.014,58 TL + KDV = 558.157,20 TL'den, 132.750,00 TL düşüldüğünde 425.407,20 TL olduğu, toplam 467.945.69 TL. + 425.407.20 TL = 893.352,89 TL tespit edildiği, davacının, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca yaptığı işlerin bedeli olarak davalıdan talep edebileceği hakediş tutarının KDV dahil 893.352.89 TL olduğunun anlaşıldığı, davalının, davacıya yaptığı ödemeler tahsilat makbuzlarında, ödemenin hangi işe karşılık veya hangi nedenle yapıldığı hususunda bir açıklama bulunmadığı, taraflar arasında 01.06.2014 tarihli sözleşme imzalanmış ise de, sözleşme tarihinden önce, avans mahiyetinde ödemeler alınmasının, inşaat ilişkilerinde yaygın ve teamül hale gelmiş bir ödeme şekli olarak yerini aldığı, bu nedenle davacının, dava konusu işle ilgili olarak davalıdan 763.000,00 TL'yi tahsil ettiği ve davacının defter kaydındaki 03.10.2014 tarihli 106.200,00 TL, 11.12.2014 tarihli 61.166,00 TL tutarlı ödeme ile birlikte 763.000,00 TL ilavesiyle toplam ödemenin 930.366,00 TL olduğu, davacının hakedişi 893.352.89 TL, davalının ödemesi 930.366,00 TL olduğuna göre, davacının davalı şirketten bir alacağının olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 3. Maddesine göre işin bedelinin birim fiyat üzerinden hesaplanacağını ve uygulama esnasında veya proje değişikliklerinden dolayı oluşabilecek artı veya eksi miktar karşılıklı mutabakat olması halinde değerlendirmeye alınacağını, görüşmeler sonucunda mekanik işlerin tamamının 605.228,13 + KDV, elektrik işlerinin tamamını 665.336,71 + KDV olarak anlaştıklarını, buna göre işin toplam değerinin 1.270.564,84 TL + KDV olamak üzere 1.499.266,51 TL olduğu ve sözleşme gereğince arttırma ve eksiltmenin olmadığını, ödemenin sözleşmenin 5. Maddesinde düzenlendiğini, davalı tarafından 330.366,00 TL ödeme yapıldığını, Küçükçekmece 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/38 değişik iş dosyası ile tespit yaptırdıklarını ve bakiye alacaklarının 869.196,89 TL kaldığı tespit edilmesi ile bu bedel üzerinden dava açtıklarını, davalı tarafın delil yaratarak borcunu ifa etmekten kaçındığını, tespit yapıldıktan sonra davalı taraf Kadıköy ....Noterliğinin 31.07.2015 tarih 13437 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile hatalı ve kusurlu imalat yapıldığını iddia edildiğini, davalı eksik işleri yaptırdığını belirterek 173.460 TL ve 132.750 TL bedelli iki sözleşmeyi sunduğunu, davalının tek taraflı sunduğu belgelerin ispat hukuku açısından önemi bulunmadığını, mahkemenin bu iki sözleşme gereğince toplam 306.210,00 TL hata yaptığını, davalı tarafın 763.000,00 TL ödemeyi keşif ve tespit raporundan sonra 23.08.2015 tarihinde ticari defterlerine işlediğini, ihtilaf konusu 1.6.2014 tarihli sözleşme itibariyle 600.000,00 TL'lik kısmın sözleşme imza tarihinden önce 163.000,00 TL'lik kısmın ise sözleşmeden sonra makbuzlarının düzenlendiğini, 163.000,00 TL'lik kısmın sözleşme kapsamında alındığını kabul ettiklerini, ancak sözleşme öncesi alınan 600.000,00 TL'nin avans olarak alınmadığını, taraflar arasında başka alacak verecek kapsamında alındığını, avans olarak verildiğinin davalı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, davalı şirketin davacının yaptığı işlerin eksik hatalı veya yanlış olduğunu ispat edemediğini, bilirkişi kök raporunda bilirkişinin hatalı düzenlediğini kabul edilerek ek raporda farklı rapor düzenlendiğini, işin usulüne uygun yapılarak teslim edildiğinin Küçükcekmece 4. Sulh Hukuk mahkemesi tarafından yapılan 27.5.2015 tarihli keşif ve bilirkişi raporu ile kanıtlandığını, dava dosyasında sadece kadıköy 16.Noterliğinin 31.5.2015 tarihli hatalı kusurlu imalat yapıldığına ilişkin ihtarname sunulabildiğini, davalının ihtarname göndermesi ve başka firmaya yaptırdığı beyanının yeterli olmadığını, davalı tarafın hukuka uygun belgeler ile ispat etmesi gerektiğini, davalı taraf eksik işlere ilişkin bedeli davacının yaptığı işlerin hatalı veya yanlış olduğu iddiası ile davacıya olan borcundan düşmeye çalıştığını, sözleşme toplam bedelinin 1.499.266,51 TL olduğunu, Sulh Hukuk mahkemesi tespitinin 1.199.562,89 TL olup 299.703.62 TL kısım işin yapılmadığı sonucuna ulaşıldığını, davalının 306.210,00 TL ek iş yaptırdığından aradaki farkın 6.506,38 TL olduğunu, davacı beyanları itibariyle eksik yapılan iş bedelinin 306.210,00 TL ve yapılan ödemenin 330.366,00 TL olmak üzere toplam 636.576,00 TL olduğıundan toplam iş bedeli 1,499,266,51 TL'den düşüldüğünde 862.690,51 TL tutarlı iş yapılmadığının ortaya çıkacağını, bu durumun %57'si bitmemiş olacağı anlamına geldiğini ve bu işin bittiğini ileri sürmenin ve buna göre karar vermenin olaya ve matematik kurallarına aykırı olduğunu, 306.366,00 TL iş davacı tarafından yapılmış ise geriye kalan iş bedeli olan 1.199.795,51 TL işin yapıldığı sonucunun ortaya çıktığını, bilirkişi raporları arasında çelişki varken karar verilmesinin hatalı olduğunu, Sulh Hukuk mahkemesinden alınan bilirkişi raporu ile mahkemenin almış olduğu rapor arasında çelişkilerin bulunduğunu, yerleşik yargıtay kararları gereğince sözleşmeden önce şirkete verilen paranın avans olarak verildiğine ilişkin ispat yükünün davalıda olduğunu, davalı tarafından ispat yükünün yerine getirilmediğini, 600.000,00 TL ödeme avans niteliğinde olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek koşuluyla avans olarak 763.000,00 TL verildiği kabul edilse bile toplam avansların 763.000,00 TL + 167,366,00 TL olmak üzere 930,366,00 TL olacağını, sözleşme tutarının %62'sini avans olarak ödediğinin hayatın olağan akışına uygun olmadığını, bununla birlikte sözleşme öncesi ödemelerin davalı şirket tarafından davacı şirkete atılan 24.04.2015 tarihli e mail ile, " Ümraniye Belediye hizmet binası inşatından 504,068,85 TL ödeme yaptığımız.... Ortaya çıkmıştır" beyanı ile başka iş için ödeme yapıldığının ispat edildiğini, davalı tarafın Ümraniye işi için 564,000,00 TL gönderdiğini kabul ettiğini, sonrasında ise alacağını temlik ederek borçtan hukuka aykırı bir şekilde kurtulmaya çalıştığını belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın 763.000,00 TL elden ödemeyi kabul etmekte ise de taraflar arasında önceye dayalı ticari ilişkiler sebebiyle 01.06.2014 tarihinden sonra iki ayrı işlemle yapılan toplam 163.000,00 TL kısmını dava konusu iş için aldıklarını, 600.000,00 TL miktarlı olan ve sözleşme öncesinde ödenen bedellerin ise Ümraniye Belediyesi ile yapılan başka iş için alındığını belirterek itiraz ettiklerini, mahkeme tarafından Ümraniye Belediyesinden evrak ve belgeler celp edilmiş, davalı tarafından tarafların Ümraniye Belediyesinde yapılan iş ile ilgili ödemeleri gösterir evrak ve belgeler sunulmuş, davacı tarafından iddiasını ispat edecek yasal delil sunulmamış, mahkemece, sunulan belge ve evraklar ile dosya kapsamı itibariyle bu hususta bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyeti raporunda 763.000,00 TL ödemenin davalı tarafından davacı tarafa yapıldığı belirtilmiş, bu husus mahkemece de kabul edilmiş, taraflar arasında yapılacak iş için teklif alma verme işlemlerinin 07.07.2012 tarihinde başlamış olması sebebiyle 01.06.2014 tarihli sözleşme öncesi yapılan ödemelerin avans ödemesi olarak yapıldığının mahkeme tarafından kabul edilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu, davacı ile davalı tarafından 01.06.2014 tarihinde mekanik işler için 660.839,28 TL + KDV , elektrik işleri için 665.336,71 TL + KDV olmak üzere anlaştıkları, mahkeme tarafından yapılan bilirkişi incelemeleri neticesinde davacının düzenlediği hak ediş evrakları gereğince mekanik tesisat için 543.564,14 TL + KDV olmak üzere toplam 641.405,69 TL, 3. Şirkete eksik yapılan iş bedeli 173.000,00 TL düşüldüğünde 467.945,69 TL davacının toplam iş bedeli alacağının bulunduğu, elektrik tesisatı için hak ediş raporları gereğince yapılan iş bedelinin KDV tahil 558.157,20 TL olup, 3 şirkete yaptırılan iş bedeli olan 132.750,00 TL düşüldüğünde 425.407,50 TL davacının alacağının bulunduğu, toplam alacak miktarının 893.352,89 TL olduğu, davacının davalıya toplam 930.366,00 TL ödediği anlaşılmakla mahkemece davanın reddine karar verilmesinin usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; Davalının, dava dışı üçüncü kişilere yaptırdığını iddia ettiği eksik ve ayıplı işler bedelinin müvekkilinin alacağından mahsup edilemeyeceğini, dosyaya davalının sunduğu faturaların kendi iddialarını ispatladığını, davalının müvekkilinin tamamladığı işlerin eksik veya ayıplı olduğunu ispat edemediğini, müvekkilinin alacağından mahsup edilen avans ödemesinin muhasebe kurallarına ve ticari teamüllere aykırı olduğunu, avans olarak verildiği iddia edilen bedelin 600.000,00 TL’sinin sözleşme tarihinden önce , 163.000,00 TL’sinin ise sözleşme tarihinden sonra olduğunu, sözleşme tarihi öncesi verilen bedelin başka bir inşaat işi için verildiğini, ayrıca sözleşmeden önce verilen bedelin avans olarak verildiğine ilişkin ispat yükümlülüğünün davalıda olduğunu, avans ödemelerini yapanın davalı olmadığını, davalının borçtan kurtulmaya yönelik işlemler yaptığını, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı TBK 470 486 maddeleri

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Taraflar arasında davalı yüklenicinin taahhüdünde bulunan kat karşılığı inşaat sözleşmesine konu inşaatın elektrik ve mekanik işlerinin malzeme, her türlü nakliye, ssk, imalat ve montajının davacı tarafından taşeron sıfatı ile yapılmasına ilişkin 01/06/2014 tarihli, birim fiyatlı sözleşme imzalanmıştır.

2.1. Davalı vekili cevap dilekçesinde, sözleşme kapsamında muhtelif tarihlerde elden 763.000,00TL ödeme yapıldığını beyan etmiş, davacı vekili ise 08/12/2015 havale tarihli cevaba cevap dilekçesinde 763.000,00TL’lik ödemenin 163.000,00TL’sini kabul ettiklerini ancak 600.000,00 TL’lik ödemenin ise daha önce yapılan Ümraniye Belediyesi işleri için verildiğini beyan etmiştir. Dosya kapsamında alınan 06/02/2016 havale tarihli bilirkişi kurulunun ikinci ek raporunda, Ümraniye Belediyesine yapılan iş ile ilgili defter kayıtları incelendiğinde davacı tarafından kesilen hakediş faturasına karşılık ödeme aldığını ve hesabı kapattığı, son ödemenin 15/02/2013 tarihli olduğu, 763.000,00 TL’lik elden ödeme için düzenlenen makbuzlara göre ilk ödeme tarihinin ise 22/05/2013 tarihli olduğu, davacının Ümraniye Belediyesi işine ilişkin hesabı tüm alacağını tahsil ettiği kaydı ile kapattığı, bundan sonra aldığı ödemelerin ise bu işe ilişkin olduğu iddiasını ispat edemediği, taraflar arasındaki dava konusu işe ilişkin ilk anlaşmanın ise dava dilekçesindeki beyana göre 03/05/2013 olduğu dikkate alındığında avans ödemelerine ilişkin makbuzların bu tarihten sonrasına tekabül ettiği, dosya kapsamında davacının yaptığı işler ve ihtara rağmen giderilmeyen eksik ve ayıplı işlerin dava dışı kişilere yaptırılmış olduğu, ihtarnamede belirtilen işler ile giderilen eksik ve ayıplı işlerin uyumlu olduğu, bu hali ile davacının alacak iddiasını ispat edememiş olduğu anlaşılmıştır.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenden alınmasına,

8400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalıya verilmesine,

Dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05/07/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.