Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/811 E., 2021/2046 K.

DAVACILAR: 1 ... Yönetim ve Taşımacılık A.Ş. 2 ... Akaryakıt Tem. Hiz. Taş. Spor İnş. Tic. A.Ş. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: 30.06.2014

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2015/272 E., 2017/229 K.

Taraflar arasında rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kısmen kabulü ile kararın kaldırılmasına davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketler ile davalı ... arasında imzalanan İhale Sözleşmesine istinaden, kent içi temizlik işinin müvekkili şirketler tarafından yerine getirildiğini, söz konusu iş bünyesinde çalışan işçilere idare tarafından kıdem tazminatlarının ödenerek hak edişlerinden mahsup edildiğini ileri sürerek müvekkili şirketlerin davalıdan olan alacak miktarının tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak 3.912.851,18 TL nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Belediyenin söz konusu kıdem tazminatından dolayı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, derdestlik itirazında bulunduklarını ileri sürerek davanın öncelikle husumet ve zaman aşımı nedeniyle, aksi halde esastan reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1.İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 01.04.2015 tarih ve 2014/1144 E., 2015/216 K. sayılı ilamı ile mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı yüklenici alt işveren adi ortaklığın, hizmet alım sözleşmesi süresi içinde emekli olan işçilere ödenen kıdem tazminatları nedeniyle hakedişlerinden yapılan kesintinin yarısı kadar, devir tarihinden sonra değişen alt işveren nezdinde kesintisiz olarak çalışan işçilere yasal koşulları oluşmadığı halde ödenen kıdem tazminatlarının tamamı kadar alacağı bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; raporlar arasında çelişki bulunduğunu, hesap işleri müdürlüğü tarafından tutulan kayıtların incelemesi yönündeki taleplerinin bilirkişi tarafından değerlendirilmediğini, işçilerin iş sözleşmelerinin sözleşme bitimi olan 31.12.2013 tarihinde sona erdirildiğini, buna uygun olarak işçilerin kıdem ve izin ücretlerinin ödendiğini, dava konusu olayda iş yeri devrinin olmadığını, aksini kabul etmemekle birlikte davacının, davalı işyeri ile olan İhale Sözleşmesi bittikten sonra mahkeme kararına kadar davalı İdareye bağlı işyerinde 37 işçinin emekli olduğunu ve bunlara toplam olarak 557.373,57 TL tutarında tazminat ödendiğini, bu tazminat tutarlarının davacıda çalıştıkları süre ve o sürenin sonundaki ücreti üzerinden takas edilmesi gerektiğini, ayrıca ihale kapsamında olmayan kademe personeli gibi işyerlerinde çalışan işçilere ödenen kıdem tazminatı ve izin ücretlerinden davalı idarenin hiçbir iş ilişkisi bulunmadığını, davacının talep ettiği miktar içerisinde izin ücreti ödemelerinin de bulunduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hizmet alım sözleşmelerinde, alt işverenlerin dava dışı işçilerin işçilik hakları ile işçilerin hizmet sözleşmesinin emeklilik veya sözleşmenin işçi tarafından haklı fesih veya işveren tarafından haksız fesih gibi nedenlerle sona ermesi halinde alt işverenlerin ihale dönemi içinde çalışan dava dışı işçilere kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları yönünden sorumluluğu sadece ihale dönemleriyle sınırlı olduğu, davalı kurumun istinaf isteminin 18.212,84TL yönünden yerinde olduğu gerekçesiyle davalı tarafın istinaf isteminin kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile 3.863.274,13 TL alacağın dava tarihi 30/06/2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı adi ortaklık tarafından idareye sunulan 28.03.2014 tarihli kıdem tazminatı ödeme talepli dilekçelerin davanın hiçbir aşamasında dikkate alınmadığını, bu dilekçelerde davacının kıdem tazminatı ödemelerine açıkça rızası ve hatta talebi bulunduğunu, davacı hak edişlerinden yapılan kesintilerin haklı ve hukuka uygun olarak davacı tarafın talebi doğrultusunda yapıldığını, yine aynı dilekçede idare tarafından işin şartnamesinde kadrosu bulunmayan 7 kademe ustasının kıdem tazminatları da hakediş hesabından mahsup edildiğini bu hususun raporda göz ardı edildiğini, bu kişilerin idarenin çalışanı olmadığını, dava konusu olayda işyeri devrinin gerçekleşmediğini, iş sözleşmesi davacı tarafından sona erdirilerek çalışma dönemi tasfiye edildiğini, davacı tarafın izin ücretlerini kıdem tazminatına eklediğini, bu hususun raporda incelenmediğini, izin ücretinin ödenmesi iş sözleşmesinin sona erdirilmesi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davacı yüklenici hak edişlere süresinde ve usulüne uygun olarak itiraz etmediğini, davanın süresinde açılmadığını, davanın tümden reddedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştırılan dava dışı işçilere İdare tarafından ödenen kıdem tazminatlarının yüklenicinin hakedişinden kesilmesi nedeniyle alacağın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 167 nci maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası, 370 ve 371 nci maddeleri,

3. Değerlendirme

1.Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanununa göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

2. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

3. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda; dosyadaki bilirkişi raporlarından anlaşıldığı üzere sözleşme süresinin sonunda işçilere ödenen kıdem tazminatları ve sözleşmenin devamı süresince emekli olan işçilere yapılan ödemeler bu davanın konusu oluşturmaktadır. Davacı tarafça idarenin işçilere kıdem tazminatı ödemesi yaparak hakedişlerini eksik ödendiğinden bahisle eldeki dava açılmış ise de; davacı tarafın talep ettiği alacağın hangi hak edişinden ne miktarda eksik ödendiği belirtilmemiş dosyada alınan raporlarda bu husus tespit edilmeksizin hüküm kurulmuştur.

4. Kıdem tazminatları davacı kurum tarafından ödenen işçiler, yeni ihaleyi alan yüklenici şirkette çalışmaya devam etmektedir. Yüklenici iş ortaklığının sözleşme süresinin bitiminde işçilerin kıdem tazminat talepli dilekçeler verdikleri, kıdem tazminatlarının hesaplanarak davalı idarece işçilere ödeme yapıldığı ve işçilerden bu hususlarda ibranameler alındığı dosyadan anlaşılmaktadır. Davalı idare işçilere bu kapsamda ödediği kıdem tazminatlarını davacı iş ortaklığının çalıştırdığı süre ile sınırlı sorumlu olarak hakedişlerinden kesebilir. Davacı yükleniciler bu işçileri çalıştırdığı süre ile sınırlı olarak kıdem tazminatlarından sorumlu olup bu kısımla ilgili hakedişlerinden yapılan kesintiler hukuka uygun olmakla birlikte varsa bu kısım dışında hakedişlerden kesintilerin yüklenicilere iadesi gerekir.

5. Yine sözleşmenin devamı süresince emekli olan işçilere kıdem tazminat ödemeleri yapıldığı davacı tarafça bu bedelin de talep edildiği anlaşılmış ise de bu işçilere kim tarafından ödeme yapıldığı dosya içeriği itibariyle anlaşılamamaktadır. Bu husus da araştırılarak davalı idare tarafından ödeme yapılmış ise yine yüklenicinin hakedişinden çalıştırdığı süre ile sınırlı sorumluluğu kapsamında kesinti yapabileceği kabul edilmelidir.

6. Bu halde mahkemece yapılacak iş davacı tarafa talep ettiği alacak kalemlerinden hangi hakedişlerinden ne kadar kesinti yapıldığı talep ettiği alacaklarının tamamının hakedişlerinden yapılan kesintiler mi olduğu hususunda verilecek kesin süre ile açıklatılması sağlanarak; uzman bilirkişi kurulu aracılığı ile yukarıda açıklanan hususlarda ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz peşin harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.