Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/13313 E.

5. Hukuk Dairesi 2025/13313 E. , 2026/5277 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2025/320 Esas, 2025/458 Karar I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 19.03.2025 Tarihli ve 2024/1027 Esas, 2025/273 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasında imzalanan davacının dava dilekçesi ekinde yer alan 146500973 poliçe numaralı, 23.11.2021-23.11.2022 vadeli Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesinde 4 üncü sayfa hükümlerine göre "İhtilaf halınde işbu abonman sözleşmesinin 12 inci maddesinde belirtildiği üzere İstanbul Mahkemeleri ve icra daireleri yetkili olacaktır " hükmü uyarınca, yetki konusunda özel hüküm bulunduğu anlaşılmakla, her iki davalı vekilinin süresinde yapmış olduğu yetki itirazlarının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) sözleşmeden doğan davalarda yetkiyi düzenleyen 10 uncu maddesinde "Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir." şeklinde düzenlendiği, davaya dayanak teşkil eden taraflar arasında Abonelik Sözleşmesinin 9 uncu maddesinde "İşbu abonelik sözleşmesinin uygulanmasından doğan anlaşmazlıklarda, abonenin tüketici olması halinde abonenin ikametgahı mahkemeleri ve icra daireleri, bunun dışında kalan hallerde ise İstanbul Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olacağı" yönünde yanlar arasında sözleşme düzenlendiği anlaşılmakla bu davada İstanbul Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11.07.2025 Tarihli ve 2025/320 Esas, 2025/458 Karar Sayılı Kararı Yetki sözleşmesi bulunduğu öne sürülen poliçenin incelenmesinde davaya konu olayla bir ilgisinin bulunmadığı, dosya davacısının halefi olarak davayı açtığı dava dışı ... ile bir ilgisinin bulunmadığı, davaya konu ... poliçe nolu nakliyat emtia katılım sigorta poliçesinin incelenmesinde ise yetki sözleşmesi bulunmadığı gibi yapılan tacir araştırmasında da dava dışı ödeme yapılan ...'ın tacir olmadığı anlaşıldığından yetki sözleşmesi yapamayacağı anlaşılmış olup 6100 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesinin 2 fıkrasının son cümlesi gereğince yetki itirazında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi doğru olarak göstermesi gerektiği aksi halde bu itirazın yapılmamış sayıldığı, 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi uyarınca davalının yerleşim yeri olan İzmir adresi itibariyle İzmir Asliye Ticaret Mahkemeleri yetkili olup davalı tarafından yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olarak belirtilmesi karşısında usule uygun bir yetki itirazının varlığından söz edilemeyeceği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı, 10 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50 nci maddesi C. Değerlendirme 1. İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartıdır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir. Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Kaldı ki, itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. O nedenle, mahkemenin, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı incelemesi doğaldır. Bu yetki itirazının incelenmesi sonucunda, mahkeme, kendisinin yetkili olup olmadığını da belirlemiş olacaktır.

3. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir. Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir. Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

4. Yetki itirazının incelemesi neticesi mahkeme yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verecektir.

5. Somut olayda alacağının tahsili için İzmir 18. İcra Müdürlüğünün 2023/14732 Esas sayılı dosyası ile takip başlattığı, davalının borca ve ferilerine itiraz ettiği, böylelikle icra dairesinin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmaktadır. İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesinin o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hale getirmezse de birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davalı tarafın yetki itirazları konusunda usulüne uygun yetki itirazından söz edilemeyeceği anlaşıldığından uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı yer olan İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,30.03.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.