Yargıtay 5. HD 2023/5960 E. 2024/427 K.

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2015/1100 Esas, 2022/17 Karar (Birleştirilen Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/294 ve 2012/181 Esas sayılı dosyaları, Adıyaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/673 Esas sayılı dosyası )

KARAR: Kabul/Kısmen kabul

Taraflar arasındaki görülen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsiline ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Adıyaman ili, Merkez ... Mahallesi, 104 ada 12 parsel sayılı kat mülkiyetine tabi taşınmaza yol ve kaldırım yapılmak suretiyle el atıldığında el atma bedelinin tespit edilerek davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacılar vekili birleştirilen 2012/181 Esas sayılı dosyada mevcut dava dilekçesinde özetle; dava değerini şimdilik 250,00 TL olarak gösterdiklerini, müvekkili ... ve ... adına kayıtlı dava konusu taşınmazın 80 nolu bağımsız bölümü ile ... adına kayıtlı 111 bağımsız bölüm, ..., ... adına kayıtlı 88 bağımsız bölüme davalı tarafından kamulaştırmasız el atıldığını, davalı yol genişletme çalışmaları nedeniyle taşınmaza el atarak yola kattığından el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davacılar vekili birleştirilen 2011/673 Esas sayılı dosyada dava dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda davacı adına 72 nolu bağımsız bölümün kayıtlı olduğunu, el atılan kısım nedeni ile hisselerine düşen tazminatın ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar vekilinin dava dilekçesinde belirttiği taşınmazın bulunduğu yerde müvekkili idarenin kamulaştırma işlemini zilyetliğe dayalı olarak yaptığını, kadastro çalışmaları esnasında 50 metrelik kamulaştırma koridorunun korunduğunu, yol yapım çalışmaları esnasında kamulaştırma planı ve projesine uygun olarak çalışma yapıldığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini, el atılan kısım için talep edilen miktarın fahiş olduğunu, gerekli araştırmaların yapılarak davanın reddine karar verilmesine, el atılan kısmın idare lehine tapudan yol olarak terkinine, yargılama giderleri ile birlikte vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 23.10.2014 tarihli ve 2006/294 Esas, 2014/1189 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 23.10.2014 tarihli ve 2006/294 Esas, 2014/1189 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idare ve bir kısım davacılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; bilirkişi kurulunca farklı emsaller incelenmek suretiyle ilk bilirkişi kurulu raporunda taşınmazın m² birim değeri 6.787,52 TL, hükme esas alınan ek bilirkişi kurulu raporunda ise 3.891,77 TL olarak tespit etmek suretiyle çelişkili rapor verildiğinden, hükme esas alınan ek bilirkişi kurulu raporu ile birleştirilen dava tarihlerine uyarlama yapmak suretiyle hesaplama yapan son raporun bu nedenle inandırıcı bulunmadığı ve dosyada mevcut son tapu kaydında, payının bedeline hükmedilen davacı ...'un malik olarak tespit edilemediği, bu nedenle ...'un malik olduğuna dair tapu kaydı ilgili Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtilmeden eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmediği gibi dava konusu taşınmazın kamulaştırma planı haricinde kalan bölümüne fiilen ne zaman el atıldığının ve bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin davalı idareden sorulması ve davacılar ... , ..., ... , ..., ... ve ...'in payları üzerindeki takyidatların hükmedilen bedele yansıtılması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davaların kabulüne, davacı ... yönünden davanın derdestlik nedeniyle usulden reddine, davacılar ... vd. yönünden açılmamış sayılmasına, davacılar ... vd. yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinde belirtilen hususların dikkate alınmadığını, belirlenen bedelin çok yüksek olduğunu, bozma sonrası verilen kararın bozma ilamında belirtilen hususları karşılamadığını, usul ve kanuna aykırı kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, tapu maliki davacılar ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

4. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine men'i müdahale davası açmağa hakkı olduğuna; ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

5. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

6. Değerlendirme

7. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

8. Dosyadaki belgelerin tetkikinde bilirkişi kurulunca emsal alınan ... (...) Mahallesi 122 ada 6 parsel taşınmazın satış bedeline KDV eklemek suretiyle bulunan bedel esas alınarak hesaplama yapan rapor hükme esas alınacak nitelikte değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekir.

3. Davalı idarenin 01.09.2020 tarihli dilekçesinde dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda, Belediye Encümeninin 26.11.2019 tarihli ve 990 sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi uyarınca imar düzenlemesi yapıldığı, imar uygulaması sonrası taşınmazın 3930 ada 1 parsel numarası ile 1.433,89 m² alanı olarak tapuya tescil edildiği bildirildiğinden, ilgili belediyeden imar uygulamasına ilişkin belgelerin ve yeni tapu kaydının dosya arasına alınarak el atılan kısmın düzenleme ortaklık payı kapsamında kalıp kalmadığı, yeni oluşan parsellere davalı idare tarafından el atılıp atılmadığı ve yeni oluşan parsellerin kamuya özgülü alanda kalıp kalmadığı araştırılarak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

4. Kabule göre, hükme esas alınan 27.12.2016 tarihli fen raporunda 220,19 m² alana el atıldığı ve bu alan üzerinden tapu kaydının iptali ile tescil kararı verildiği hâlde, hesap raporunda 223.45 m² alan üzerinden bedel tespit edilmesi hatalıdır.

5. Dava konusu taşınmaza fiilen ne zaman el atıldığı (gün, ay, yıl) sorularak bu hususa ilişkin bilgi ve belgeleri davalı idareden getirtilip el atma tarihinin somut olarak belirlenmesi gerektiği düşünülmediğinden kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

15.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.