Karar Detayı

MAHKEMESİ: Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1636 Esas, 2022/1634 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Çınar Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/344 Esas, 2022/126 Karar

Taraflar arasındaki tapu sicilinin hatalı tutulması nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dava konusu taşınmazı satın aldıktan sonra taşınmazda 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun (3402 sayılı Kanun) 41 inci maddesi uyarınca yapılan düzeltme sonucu taşınmazın yüzölçümü azaldığından uğramış olduğu zararın düzeltmenin tapuya tescil edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Hazineden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yasal süresi içerisinde açılmadığını, hak düşürücü sürenin aşıldığını, davanın zamanaşımına uğradığını, idare tarafından yapılan işlemlerin hukuk ve mevzuata uygun işlemler olduğunu, haksız ve hukuka aykırı davanın reddi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde belirtilen yüzölçümü değişikliğinin 3402 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi gereğince Tapu Müdürlüğünce yapıldığını, o dönemde bahse konu taşınmaz malikinin Hazine olmaması nedeniyle Hazinenin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, bu nedenle husumet itirazında bulunduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, taşınmaz bedelinin yüzölçümü düzeltme işleminin tapuya tescil edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler geçirildikten sonra davanın açıldığını, davanın idare mahkemesinde açılması gerekli bir dava olduğunu, söz konusu parsellerdeki azalmanın Hazine lehine bir artış olmadığını, husumetin müvekkili Hazineye yöneltilemeyeceğini, davanın husumetten reddi gerektiğini, davacının 3402 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi kapsamında yapılan düzeltme işlemine karşı herhangi bir itirazda bulunmayıp, iş bu davayı açmasının haksız olduğunu, parselin sınırlarında bir değişiklik söz konusu olmadığını, iddia edilen yüzölçümü eksikliğine dair tazminat davasının satıcılara yöneltilmesi gerektiğini, davacının satın aldığı ve sonrasında işlem gören taşınmazların kaç metrekare olduğunu kullandığı zeminin durumundan, taşınmazın çap örneğinden her zaman bulabilecek durumda olduğunu, bu nedenle taşınmazın yüzölçümünün maddi hataya dayalı olarak yanlış olması nedeni ile fazla bedel ödediğini veya mağduriyete uğradığını ileri sürerek devletin sorumluluğuna gidemeyeceğini, yüzölçümü eksikliği iddiası bir an için kabul edilse dahi, taşınmazın fiziki olarak yüzölçümünde bir değişiklik olmadığını, sadece kağıt üzerinde eksikliğin olduğu hususunun göz ardı edildiğini, arazide fiziki olarak bir değişiklik olmadığını, düzeltme ile uğranıldığı iddia edilen zararın 3402 sayılı Kanun’un 41 inci maddesi gereği yapılan düzeltme işleminin kesinleşmesi ile doğacağını, işlemin tapuya işlenmesinin beklenmesine gerek olmadığını, zarar hesabının da uygulamanın kesinleştiği tarihe göre yapılması gerektiğini, taşınmazların bedeli belirlenirken davacı tarafından satın alınan tarihlerdeki veyahut düzeltim yapıldığı iddia edilen tarihlerdeki değeri nazara alınarak rapor hazırlanması gerekirken tam aksine yapılan kıymet takdirinin doğru olmadığını, bilirkişi raporlarının bilimsel verilerden uzak olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kadastro Müdürlüğünce yapılan düzeltme nedeniyle yüzölçümü azalan arazi niteliğindeki taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesinin ve taşınmazın gerçek bedelinin 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi gereğince davalı Hazineden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğunu, bu hususta istinaf sebebi olarak ileri sürülen hususların yerinde görülmediğini, böylece Mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 4721 sayılı Kanun'un başlıklı 1007 nci maddesinin birinci fıkrası.

5. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2009 tarihli ve 2009/4 383 Esas, 2009/517 Karar sayılı kararında tapu işlemlerinin kadastro tespit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğu, tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan bu kayıtlarda yapılan hatalardan 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi anlamında Devletin sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği, Devletin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, bu işlemler nedeniyle zarar görenlerin 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi gereğince zararlarının tazmini için Hazine aleyhine adlî yargıda dava açabilecekleri belirtilmiştir.

6. 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca kabul edilen Devletin sorumluluğu, tapu sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan ... duygularını sağlamak bakımından aynî hakkının saptanması, herkese açık tutulmasında tekel hakkı sağlayan bir sicil olması esasına dayanmaktadır. Bu sorumluluk, asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir.

7. 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi gereğince açılan davalarda, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. Gerçek zarar, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu malikinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. Tazminat miktarı zarar verici eylem gerçekleşmemiş olsaydı zarar görenin mal varlığı ne durumda olacak idiyse aynı durumun tesis edilebileceği miktarda olmalıdır. Zarara uğrayan kişinin gerçek zararı ise tazminat miktarının belirlenmesinde esas alınacak değerlendirme tarihine göre belirlenecek olup bu tarihe göre tapusu iptal edilen taşınmazın niteliği ve değeri belirlenmelidir. Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir.

8. Değerlendirme

9. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

10. Yapılan incelemede; kendisini vekil ile temsil ettirerek dava açan ...'ın yargılama sırasında 08.04.2018 tarihinde vefat ettiği ve vekiliyle olan vekâlet ilişkisi sona erdiği halde, bu durumun Mahkemeye bildirilmemesi sebebiyle vekâlet ilişkisi varmış gibi yargılama yapılarak hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Davacı ...'ın ölümüyle vekâlet ilişkisinin sona erdiği gözetilerek, davacının mirasçıları tespit edilerek, mirasçılarına dava dilekçesi ve duruşma gününü içerir meşruhatlı davetiye tebliğ edilip taraf teşkili sağlandıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, ölü kişi hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

11. Çınar Asliye Hukuk Hakimliğinin 1964/14 Esas ve 1964/37 Karar sayılı dava dosyasının (dosyası bulunmadığı takdirde kesinleşme şerhli karar örneğinin) dava dosyası içerisinde ve UYAP ile oluşturulan elektronik ortamda bulunmadığı belirlenmiştir. Adı geçen dosya Tapu Sicil Müdürlüğünden getirilip buna göre araştırma ve inceleme yapılması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.