Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2022/458 Esas, 2023/200 Karar (Birleştirilen 2002/254 Esas sayılı dosya)

KARAR: Kısmen kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın açılmamış sayılmasına, birleştirilen 2002/254 Esas sayılı davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar ... ve ... vekili asıl dava dilekçesinde özetle; davacılar dava konusu Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, ... köyü 103 ada 23, 103 ada 24, 104 ada 2, 105 ada 1 ve 105 ada 3 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, dava konusu taşınmazlara davalı kurumca 1990 1993 yılları arasında tel örgü çevirmek ve mayın döşemek suretiyle kısmen müvekkillerinin kullanımını kısıtladığını, davalı idarenin işgal ettiği alanın müvekkillere düşen hisselerinin tespitine, tespit edilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil bedellerinin davalı idareden faizi ile tahsilini talep etmiştir.

2. Birleştirilen 2002/254 Esas sayılı dosyasında davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; davacı dava konusu Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, ... köyü 103 ada 23, 103 ada 24, 104 ada 2, 105 ada 1 ve 105 ada 3 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, dava konusu taşınmazlara davalı kurumca 1990 1993 yılları arasında tel örgü çevirmek ve mayın döşemek suretiyle kısmen müvekkilinin kullanımını kısıtladığını, davalı idarenin işgal ettiği alanın müvekkile düşen hissenin tespitine, tespit edilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil bedellerinin davalı idareden faizi ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekilinin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 31.05.2018 tarihli ve 2016/38 Esas, 2018/207 Karar sayılı kararıyla; asıl davanın açılmamış sayılmasına, birleştirilen davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.09.2020 tarihli ve 2018/3027 Esas, 2020/880 Karar sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazlar yönünden net gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca bedelin davalı idareden tahsili ile ecrimisil talebinin kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak birleştirilen 2012/54 Esas sayılı dosyanın davacısı ...'ın yargılama sırasında vefat ettiği ve mirasçısı ...'ın vekaletname vermek suretiyle davaya dahil olduğu anlaşıldığı halde, karar başlığında mirasçısı ...'ın adının yazılmaması, birleştirilen davalarda davalı idare tarafından kamulaştırmasız el atılan kısımların Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken davalı idare adına tesciline karar verilmesi, davacılar vekili tarafından harçlandırılan miktar yönünden tazminata hükmedilmesi gerekirken, talebi aşar şekilde karar verilmesi, birleştirilen 2002/254 Esas sayılı dosyanın davacısı ... yönünden; dava konusu taşınmazların el atılmayan kısımlarına ilişkin olarak da bedel hesaplanmak suretiyle fazlaya hükmedilmesi, birleştirilen 2002/254 Esas sayılı dosyanın davacısı ...'in payına düşen dava konusu taşınmazların kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat bedeline bilirkişi raporunda esas alınan ecrimisil bedeli eklendiği halde, ecrimisil bedeline ilişkin ayrıca hüküm kurulması suretiyle fazlaya hükmedilmesi, birleştirilen 2012/55 Esas sayılı dosyanın davacısı ...'ın dava konusu 105 ada 3 parsel sayılı taşınmazda payı olmadığı halde, adı geçen davacının adına olan tapu kaydının iptaline karar verilmesi, dava konusu 103 ada 23, 24 ve 104 ada 2 parsel sayılı taşınmazların tapu kaydında davacılara ait hisselerde yer alan haciz şerhlerinin hükmedilen bedele yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi, birleştirilen 2012/55 Esas sayılı dava dosyasında, ihtiyari dava arkadaşı olan davacılar, davada, kendilerini tek bir (aynı) vekil ile temsil ettirdiklerinden, hüküm altına alınan toplam kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil miktarı üzerinden, davacılar lehine tek bir vekalet ücretine hükmolunması gerekirken, her bir davacı lehine ayrı ayrı vekâlet ücreti takdir edilmesi ve birleştirilen 2012/54 ve 2012/55 Esas sayılı dava dosyaları getirtilip denetlenmeden eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmediğinden bahisle Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 23.03.2022 tarihli ve 2021/375 Esas, 2022/123 Karar sayılı kararı ile asıl davanın açılmamış sayılmasına, birleştirilen davaların davalı ... yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; bozma sonrası dosya arasına alınan 2012/54 ve 2012/55 Esas sayılı birleştirilen dava dosyalarının incelenmesinde; dava konusu 105 ada 3 parsel sayılı taşınmaz yönünden anılan dava dosyalarında dava açılmadığı halde, talebi aşar şekilde bu parsel yönünden de tazminat bedeli belirlenip hüküm kurulması ve birleştirilen 2002/254 Esas sayılı dava dosyasında reddedilen miktar yönünden davalı ... lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmediğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın açılmamış sayılmasına, birleştirilen 2002/254 Esas sayılı davanın davalı ... yönünden kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil yönünden kısmen kabulüne, davalı ... aleyhine açılan davanın ise husumetten reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, bozma öncesi kararda davalı idare lehine nispi vekâlet ücretine hükmedildiğini, metrekare birim fiyatı ve ecrimisil bedelinin yüksek belirlendiğini, faizin hatalı olduğunu, el atılmayan alanlarda tapu malikinin kullanım hakkı kısıtlanmadığı halde bu alanların da bedeline hükmedilmesinin yerinde olmadığını, sulu kuru ayrımı yapılmadığını, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak taşınmaz bedelinin ve ecrimisil bedelinin tespit ve sorumlu idareden tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesi.

5. Değerlendirme

6. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

11.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.