Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2016/136 Esas, 2022/243 Karar

KARAR: Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir

Taraf vekillerince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 05.03.2024 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı idare vekili Avukat Ahmet Kına gelmiş, davalı vekili duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yozgat ili, Sorgun ilçesi, ... köyü 2989 parsel sayılı taşınmazdan ifrazen oluşan 120 ada 15 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.07.2014 tarihli ve 2013/137 Esas, 2014/544 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, dava konusu taşınmazın dava tarihinden önce Yozgat Valiliği tarafından onaylanan 1/1000 ölçekli mevzi imar planı dahilinde yer aldığı anlaşılmıştır. Bu durumda 11.03.1983 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararnamesinin 1/c maddesi uyarınca dava konusu taşınmazın arsa vasfını taşıdığı gözetilip, 16.09.2013 tarihli bilirkişi kurulu raporunda taşınmaza bu vasfı dikkate alınmak suretiyle takdir edilen değer esas alınıp, sadece kamulaştırmadan arta kalan kısımın zemininde değer kaybı olup olmayacağı yönünden bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak sonucuna göre kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerekirken, taşınmazı arazi olarak kabul eden bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması hatalı olduğu gibi dava konusu edilen 25.480,81 m² yüzölçümlü 2989 parsel sayılı taşınmazın tapuda tuğla fabrikası ve akaryakıt istasyonu vasfı ile kayıtlı olup söz konusu taşınmazın 10.940,01 metrekarelik kısmının Sorgun – Akdağmadeni Devlet yolu yapımı nedeniyle kamulaştırıldığı ve kamulaştırılan kısım haricindeki bölümde tuğla fabrikası olarak faaliyet gösteren işletmeye ait binaların bulunduğu, tüm dosya kapsamı ile sabit olup öncelikle kamulaştırılan kısım haricinde bulunan binalarla ilgili olarak, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkındaki Yönetmelik hükümleri uyarınca söz konusu binaların cephe hattı ile karayolu arasındaki çekme mesafelerinin tespiti yönünden mahallinde yeniden keşif yapılıp, kamulaştırma harici alanda kalmakla beraber bahsedilen yönetmelik hükümlerine göre geri çekme mesafesi içerisinde bulunan yapıların tespit edilmesi sağlandıktan sonra bu mesafeler de dikkate alınarak dava konusu taşınmazın kamulaştırma harici kısmında bulunan binaların faaliyet alanına uygun amaçlarla kullanılıp kullanılamayacağının tespiti için yeniden bilirkişi kurulu raporu alınarak, yol çekme mesafesinde bulunan ya da yol yapımı nedeniyle kullanılma imkanı ortadan kalkan binaların bedeli ile binaların içerisinde bulunan makina ve ekipmanlardan taşınması mümkün olanların montaj ve demontaj bedeline sabit parçaların ise aşınma oranı da düşülerek belirlenen değerine hükmedilmesi gerekirken yasal olmayan gerekçelerle bu kısımlarla ilgili talebin reddine karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 03.07.2014 tarihli ve 2013/137 Esas, 2014/544 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalıya derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; belirlenen bedelin yüksek olduğunu, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, arta kalan bölümde yapı bedeline hükmedildiği hâlde, bu kısmın zeminin idare adına tescil edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; belirlenen bedelin düşük olduğunu ,taşınmaz üzerinde bulunan fabrika binasının sınıfının 3/B olarak değerlendirilmesi gerektiğini, idari binanın sınıfının ise 3/A olarak belirlenmesi gerektiğini, 2018 yılı bayındırlık birim fiyatları itibari ile değer belirlenmesi gerektiğini, yapılarda yıpranma oranının doğru belirlenmediğini, arta kalanda değer kaybı hesaplanmak suretiyle bedel belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

4. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

5. Değerlendirme

6. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Arsa niteliğindeki Yozgat ili, Sorgun ilçesi, ... köyü 2989 parsel sayılı taşınmazdan ifrazen oluşan 120 ada 15 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak; üzerindeki yapılara ise aynı Kanun'un (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, taşınabilir vaziyette olan makine ve ekipmanların nakliye ve elektrik tesisatı bedellerinin hüküm altına alınmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

8. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesi hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

9. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkemenin gerekçeli kararının hüküm fıkrasının; (7) numaralı bendinin tümüyle çıkartılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.