Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2022/257 Esas, 2023/226 Karar

KARAR: Konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının malik olduğu Samsun ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 11470 ada 4 parsel sayılı taşınmaza davalı tarafından kamulaştırmasız olarak el atıldığını ve taşınmaz üzerine yol yapıldığını, bu durumun davacı şirketin mülkiyet hakkını ihlal ettiğini belirterek, davalının taşınamaza el atmasının önlenmesine ve taşınmaz üzerine yapılan yolun kal'ine, ecrimisil ve el atma nedeniyle tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 05.02.2020 tarihli ıslah dilekçesinde dava konusu taşınmazın 625,79 m²lik kısmına davalı tarafından el atıldığını, bilirkişi incelemesinde de bunun sabit olduğunu, davasını ıslah ederek dava konusunu kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasına dönüştürdüğünü belirterek bedelin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu işlemin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) geçici 6 ncı maddesi gereği uzlaşmaya tabi olduğunu, dava şartının yerinde olmadığını, yapılan çalışmanın kamulaştırma sınırları içinde yapıldığını, eğer taşkın bir çalışma yapıldıysa ne kadar olduğunun keşif ile ortaya çıkacağını, yapılan çalışmanın kamu yararı amacıyla hizmet veren idare tarafından kamu yararı ile gerçekleştiğini, eski hale getirmenin kamu zararına yol açacağını, tazminat talepli dava açmanın kamu yararına daha uygun olacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda ... Belediyesinin hissedar olduğunu, taşınmazda ... Belediyesi tarafından imar uygulaması yapıldığını, düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığını, önce tapuya 10817 ada 1 parsel olarak kayıt edildiğini, daha sonra tekrar imar uygulaması yapılarak 10817 ada 3 parsel ve 10777 ada 1 parsel olarak tapuya kayıt edildiğini, 10817 ada 3 parsel daha sonra 11470 ada 2 parsel no olmuş, bu parsel de imar uygulamasına girerek 11470 ada 4 nolu parsel olduğunu, bu parselin de 607/807 hissesi ... tarafından ... Belediyesinden satın alındığını, dava konusu taşınmazın da bulunduğu yaklaşık 15 kmlik yerde anayol haricinden kalan toplayıcı yolların karayolları ağından çıkarılarak Samsun Büyükşehir Belediyesine devredildiğini, bu nedenle dava konusu taşınmazın bulunduğu yolun sorumluluğunun müvekkil idarenin sorumluluğunda olduğunu, bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.06.2021 tarihli ve 2014/171 Esas, 2021/270 Karar sayılı kararıyla; davalı ... hakkındaki davanın kabulüne, taraf değişikliği yapıldığından davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.10.2021 tarihli ve 2021/2346 Esas, 2021/2366 Karar sayılı kararıyla; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda; davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde; dava konusu Samsun ili, ... ilçesi, ... köyü, 11470 ada 4 parsel sayılı taşınmazda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi uyarınca imar uygulaması yapıldığını bildirildiği ve Tapu ve Kadastro Müdürlüğü'nün parsel sorgulama uygulamasında yapılan sorgulama neticesinde dava konusu taşınmazın kaydının kapatıldığı anlaşıldığından, en son imar uygulamasına ait şuyulandırma cetvelleri ilgili Belediyeden istendikten, dava konusu taşınmazın imar uygulaması sonucu hangi parsellere gittiğini gösterir tüm gitti kayıtlarıyla birlikte tapu kayıtları ilgili Tapu Müdürlüğünden getirtildikten, imar uygulaması sonucu yeni oluşan parsellerin imar planındaki özgülenme amacı ilgili Belediye Başkanlığından sorulduktan ve şuyulandırma öncesi ve sonrası çaplı krokiler ilgili Kadastro Müdürlüğü'nden getirtilip, mahallinde yeniden keşif yapılarak, imar uygulaması sonucu oluşan yeni parsellerin tapu kaydı zemine uygulanıp, yeni oluşan parsellere davalı idarelerce fiilen el atılıp atılmadığı, fiilen el atılmasa bile dava konusu taşınmazlarıın imar planındaki konumu, kamuya tahsisli alan olarak ayrılıp ayrılmadığı araştırılıp, kamuya özgülenme durumunun devam ettiği anlaşıldığı takdirde, fiili el atmanın gerçekleştiği kabul edilerek esas hakkında aksi halde konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması gerektiğinden, İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; ilk kararla müvekkil idare aleyhine karar verilmesine yer olmadığına dair karara ilişkin bir bozma sebebi bulunmadığından kararın bu yönüyle kesinleştiği gözetilmeden bozma kararı sonrası müvekkil idare aleyhine vekâlet ücretine hükmolunmuş olmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını ya da düzeltilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

5. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

6. 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi.

7. 2942 sayılı Kanun’un Ek Madde 1 ve Ek Madde 4 üncü maddeleri.

6.6100 sayılı Kanun’un 125 inci maddesi.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Dava konusu taşınmazın imar uygulamasına girmesi sonucu yeni oluşan taşınmaza fiilen el atmanın bulunmamasına göre karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması doğru olduğu gibi, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu gözetilerek davacı yararına vekâlet ücretinin hüküm altına alınmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Dava konusu taşınmaza dava tarihi itibarıyla fiilen el atılmış olup 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 1 inci maddesinin uygulanması söz konusu olmadığı gibi kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından alan 04.11.1983 tarihinden sonra el atılan taşınmazlar yönünden kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalarda mahkeme ve icra harçlarının nispi olarak uygulanması gerektiğinden 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.11.2022 tarihli ve 7421 Sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanun'larda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasının 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılan taşınmazlar için açılan davalarda uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

4.Ne var ki eldeki davada dava açıldıktan sonra el atma sona ermiş olup Mahkemece konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (I) sayılı tarifenin, "Yargı Harçları" başlığı altında düzenlenen "Karar ve ilam harcı" başlıklı III. kısmının birinci fıkrasının (a) bendinde, "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden" tarifede gösterilen oranda nispi karar ve ilam harcı alınacağı düzenlendiği hususu birlikte gözetildiğinde, Mahkemece esas hakkında karar verilmediğinden maktu karar ve ilam harcı alınması doğrudur.

5. Dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra fillen el atıldığı ve davacının davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu gözetildiğinde davacı lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi yerindedir.

6. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

7. Davalı ... hakkında taraf değişikliği nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davada ise dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

8. İlk kararda taraf değişikliği nedeniyle davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve bu husus bozma konusu yapılmadığından kararın ... yönünden kesinleştiği ve dava açıldığı tarihteki haklılık durumu göz önüne alındığında yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden davalı ... Başkanlığının sorumlu olması gerekirken yazılı şekilde davalı idarelerden alınmasına karar verilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararının hüküm fıkrasının;

a) (1) numaralı bendinin hükümden çıkartılması yerine "Davalı ... hakkında taraf değişikliği nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davada ise dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına" cümlesinin yazılması,

b) ( 3) ve (6) numaralı bentlerinde bulunan " davalılardan" kelimesinin çıkartılması yerlerine ayrı ayrı " davalı ... Başkanlığından" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi