Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1037 Esas, 2023/1055 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Göynük Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/141 Esas, 2021/215 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, bir kısım davalılar ve feri müdahil vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bolu ili, Göynük ilçesi, ... köyü 153 ada 16 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; idare takdir komisyonunca teklif edilen kamulaştırma bedelinin çok düşük olduğunu, münavebe ürünlerinin hatalı belirlendiğini, objektif değer artırıcı unsurların dikkate alınmadığını beyan ederek kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, bir kısım davalılar ve feri müdahil vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kıymet takdiri raporunda münavebeye alınan ürünlerin buğday, arpa, mısır ve fiğ olduğunu, ancak bilirkişi raporunda buğday ve bombay fasulyesi şeklinde ikili münavebe sistemine göre hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi olduğunu, komisyonca yapılan kıymet takdiri raporunda İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün verilerinin esas alındığını, dava konusu taşınmazda net gelirin çok yüksek hesaplandığını, alınan uzman görüşü ile bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin giderilmeden hüküm kurulduğunu, bilirkişi raporunda kapitalizasyon faizi oranının %4 olarak alınması gerektiğini, objektif değer artışı oranının %25 olarak uygulanmasının fahiş olduğunu belirterek, kamulaştırma bedelinin yeniden tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; münavebeye alınan ürünlerin birim fiyatlarının düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazda bulunan ağaç bedelleri ve münavebeye esas ürünlerin verim oranlarının oldukça düşük alınmasının kamulaştırma bedelinin eksik hesaplanmasına sebep olduğunu, münavebeye alınan ürünlerin giderlerinin yüksek, ürün bedellerinin ise düşük alındığını, objektif değer artışı oranının %100 olması gerektiğini, taşınmazın doğal yollarla sulanabilir nitelikte olduğunu, kapitalizasyon faizi oranının %4 olarak belirmesi gerektiğini, ... Enerji Üretim A.Ş.'nin müdahale talebinde hukuki yarar olmadığından reddedilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Feri müdahil ... Enerji Üretim vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırılan bölgede 25 30 yıldır üretimi yapılmayan bombay fasulyesinin münavebeye alınmasının hatalı olduğunu, kıymet takdiri raporu ile bilirkişi raporu arasında çelişkiler bulunduğunu, dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi olduğunu, net gelirin çok yüksek hesaplandığını, objektif değer artışı oranının %25 olarak uygulanmasının fahiş olduğunu, alınan uzman görüşü ile bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, ek rapor sonrası resen buğday fiyatlarının belirlenerek hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve taşınmazın kamulaştırma bedelinin yeniden tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, raporda ürün münavebe listesinde belirlenen ürünler ve gelirleri dikkate alınmak suretiyle değer biçildiği anlaşılmakla mülkiyet kamulaştırmasına konu yerin kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa hükmün kesinleşmesi beklenmeden ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, tarafların kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve münavebeye esas ürünler yönünden bedele ilişkin itirazlarının yerinde olmadığı zira, aynı mahalde bulunan taşınmazlara ilişkin olarak daha önce görülen kamulaştırma dava dosyalarının Yargıtay denetimden geçerek kesinleştiği dikkate alındığında, aynı kamulaştırma sahası içerisindeki taşınmazlar yönünden kesinleşen m² birim değerlerinin gözetilmesi ve çelişki oluşturmaması esas olduğundan belirlenen bedelin uygun olduğu belirtilerek; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kıymet takdiri raporunda münavebeye alınan ürünlerin buğday, arpa, mısır ve fiğ olduğunu, ancak bilirkişi raporunda buğday ve bombay fasulyesi şeklinde ikili münavebe sistemine göre hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi olduğunu, bombay fasülyesinin çok küçük bir alanda yetiştirildiğini, sulama ihtiyacı yüksek bir ürün olup kuru tarım arazisi olan dava konusu parselde yetiştirilmesinin mümkün olmadığını, temyize konu kararda aynı mahalde verilen önceki Yargıtay kararlarının hükme gerekçe gösterilmesinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazda net gelirin çok yüksek hesaplandığını, alınan uzman görüşü ile bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin giderilmeden hüküm kurulduğunu, objektif değer artışı oranının %25 olarak uygulanmasının fahiş olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalılar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme

4. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Arazi niteliğindeki Bolu ili, Göynük ilçesi, ... köyü 153 ada 16 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

6. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

7. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.