Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1916 Esas, 2023/966 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Kocaeli 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/114 Esas, 2022/74 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılardan ... ve ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın davalılar ... vd. yönünden kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden fark bedel depo edilmediğinden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ile davalılar ... ve ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, İzmit ilçesi, ... Mahallesi 2254 (yeni: 9376) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu ileri sürerek kamulaştırmadan arta kalan bölümün de kamulaştırılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalılar ... vd. yönünden kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davalılar adına olan payların tapusunun iptali ile tapudan yol olarak terkinine, davalılar ... ve ... yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ile davalı ... ve davalılar ... vd. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında kaldığının tespit edildiğini, taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanmadığını ve konum itibarıyla belediye hizmetlerinden yararlanmasının imkanı olmadığının keşif esnasında anlaşıldığını, taşınmazın tarla vasfı tartışmasız iken dava konusu taşınmazın değerinin emsal satışlar yoluyla değil, gelir metodu ile hesaplanmasının 2942 sayılı Kanun gereği olduğunu, dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilmesi doğru değil ise de raporda kıyasi emsal olarak Kocaeli ili, ... Mahallesi 141 ada 9, 10, 11 parsel sayılı taşınmazın 22.06.2016 tarihli satışının ele alındığını, ancak bu satışın eski tarihli olduğunu, Yargıtay içtihatları gereğince dava tarihine yakın tarihli satışların emsal olarak alınması gerektiğini, emsal taşınmazların dava konusu taşınmazdan 6190 m uzakta olduğunu ve oldukça küçük yüzölçümlü olduğunu, Kocaeli ili, Ş.... Mahallesi, 183 ada 11 ve 12 nolu parsellerin kıyasi emsal olarak taşınmaza ait 11.01.2017 tarihli satışının ele alındığını ancak bu satışın eski tarihli olduğunu, dava konusu parsele uzaklığının 4780 m olduğunu, Kocaeli ili, ... Mahallesi 1880 nolu parsellerin kıyasi emsal olarak taşınmaza ait 18.01.2017 tarihli satışının ele alındığını; ancak bu satışın eski tarihli olduğunu, dava konusu parsele uzaklığının 11.220 m olduğunu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın vergi beyan değerleri arasındaki oranlamanın yapılmadığını, yerel mahkemece birinci sürenin kesin olarak verilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın her aşamasında tespit edilen bedelin düşük olduğunu, somut vakada hakkaniyete uygun düşmediğine ilişkin yazılı itirazlarını ileri sürdüklerini, dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında m² birim değerinin düşük olduğunu, yerel mahkemece itirazları gözetilmeden ve dikkate alınmadan verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, istinaf taleplerinin kabulü ile kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi ek raporunda belirlenen taşınmazın metrekare birim değerinin çok düşük olduğunu, bilirkişi raporlarında belirlenen taşınmazların çevresi, bulunduğu alan ve sanayi bölgesi gibi fiyata etki eden hususların dikkate alınmadığını, bilirkişilerin kıyasi emsal olarak 3 nolu emsali almasının doğru olduğunu; ancak emsal gösterilen taşınmaz ile dava konusu taşınmazın aralarında fahiş fark bulunması nedeniyle rapor içeriği ile emsal mukayese cetvelindeki oranların birbiriyle çeliştiğini, müvekkilinin taşınmazının kamulaştırılmasında idarece elde edilmek istenen kamu yararı ile müvekkilin mülkiyet hakkı arasında makul bir orantı kurulmadığını, idarenin ulaşmak istediği kamu yararı ile müvekkil üzerinde haklı gösterilmeyecek bir yüke sebep olduğunu, vekâlet ücreti yönünden yaptıkları tavzih taleplerinin reddine karar verildiğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince kaldırma kararın öncesinde verilen 11.09.2020 tarihli karara karşı davacı idare ve davalılar ... ve ... tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu, hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda belirlenen 210,00 TL/m² birim fiyatı inandırıcı görülmediğinden kaldırma kararı verildiği, bu karara karşı ... ve ... dışındaki davalıların istinaf başvurusunda bulunmadığı gözetilerek davacı idare lehine oluşan usulü kazanılmış hak korunarak (kaldırma kararı sonrası alınan bilirkişi heyet raporunda taşınmazın birim fiyatı 251,00 TL/m² olarak tespit edilmiştir) hüküm kurulduğu belirtilmiş, bu hükme karşı, mahkemece verilen ilk karara karşı istinaf başvurusunda bulunmayan davalı ... ve ... vekili Avukat ... ve davalı ... vekili Avukar ... tarafından sunulan istinaf başvuruları, söz konusu davalılar yönünden 11.09.2020 tarihli kararda hükme esas alınan bilirkişi heyet raporu kesinleştiğinden arsa niteliğindeki taşınmazın bedelinin emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle belirlenip ilk karara karşı istinaf yoluna başvurmayan davalılara ödenmesinde isabetsizlik görülmeyerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri.

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf isteminde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

5. Değerlendirme

6. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Arsa niteliğindeki davaya konu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalılar ... vd.'ne ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar ... vd. adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

8. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

9. Davalılar ... ve ... yönünden Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra tespit edilen fark kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde fark kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin Mahkemenin karar tarihinden sonra 11.03.2022 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek adı geçen davalıların işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönünde beyanları da alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden, bu husus bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.