Karar Detayı

MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/2408 Esas, 2023/258 Karar

KARAR: Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ergani 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/254 Esas, 2022/33 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın baraj göl alanı olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, ... Mahallesi 125 ada 4 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın baraj göl alanı olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile karar kesinleştiğinde davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve göl sahası içinde kalması nedeniyle tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedeline 24.02.2018 tarihinden son karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesinin kanuna aykırı olduğunu, bilirkişilerin rapor hazırlarken İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine sadık kalmak zorunda olduğunu, davanın 2017 yılında açılmış olması nedeniyle 2018 yılı verilerinin kullanılmasının hatalı olduğunu, dekara meyve ağacı sayısının fazla alındığını, % 10 enkaz bedelinin meyve ağaçlarının gelirinden düşülmesi gerektiğini, %6 olarak alınması gereken kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alındığını, objektif değer artışı uygulanmaması gerektiğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeli tespit edilirken Ergani İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin kullanılmadığını ve 2018 yılı verilerinin kullanılmasının doğru olmadığını, taşınmazda bulunan ağaçların enkaz bedeli düşülerek eksik bedele hükmedildiğini, kapitalizasyon faizinin %2 3 alınması gerekirken %4 alındığını, objektif değer artışı oranının %50 alınması gerektiğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu anlaşılmakla taşınmaza net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde, konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak gelir metoduna göre belirlenen m² birim fiyatına uygun objektif değer artış oranı uygulanarak kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında, taşınmaza kapama bahçe niteliği kazandırmayan ağaçlara maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak dava açılış tarihinin 23.10.2017 tarihi olması nazara alınarak 2017 yılı İlçe Tarım ve Orman müdürlüğü verilerinin kullanılması gerekirken 2018 yılı veri cetvelinin kullanılmasının hatalı olduğu belirtilerek 2017 yılı ilçe veri cetveli uygulanmak suretiyle arazinin çıplak birim m² değerinin 20,55TL, objektif değer artırıcı oranın %30 uygulanmak suretiyle sonuç birim m² değerin 26,72TL olarak hesaplandığı, yeniden yapılan hesaplama sonucunda taşınmazın zemin değerinin 150.098,79TL olduğu, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların bedellerinden enkaz bedelleri düşülmeksizin yapılan hesaplamada ağaç bedellerinin 3.756,01TL olduğu, toplam bedelin ise 153.854,80TL olduğu, karar tarihi itibarıyla hükmedilen kamulaştırma bedelinin tümünün derhal ödenmesi gerektiği, hükmedilen tüm kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesi gerektiği belirtilerek yeniden yapılan hesaplama doğrultusunda İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm tesis edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararı ile tespit edilen 214.574,81 TL kamulaştırma bedelinin depo edildiğini, istinaf mahkemesince 2017 yılı verileri kullanılarak yapılan hesaplamada kamulaştırma bedelinin 153.854,80 TL olarak belirlendiği, fazla yatırılan 60.720,01 TL bedelin kuruma iadesinin gerektiğini, 2017 yılı verilerine göre değer hesaplanırken verim miktarlarının yüksek alındığını, %6 olarak alınması gereken kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alındığını, objektif değer artışı uygulanmaması gerektiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf mahkemesinin başka dosyadan veri alarak yaptığı hesaplamanın doğru olmadığını, kapitalizasyon faizinin %2 3 alınması gerekirken %4 alındığını, objektif değer artışı oranının %50 alınması gerektiğini, 6 yıldır davanın devam etmesi sebebiyle hükmedilen bedelin düşük kaldığını, enflasyon oranı düşünüldüğünde uygulanan yasal faizin zararı karşılamadığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

5. Değerlendirme

6. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Sulu tarım arazisi niteliğindeki Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, ... Mahallesi 125 ada 4 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3.Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan; “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun; “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile; “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3 990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması yerindedir.

5. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

6. Bölge Adliye Mahkemesince yeniden tesis edilen hükümde fazla depo edilen bedelin davacıya iadesine karar verilmemiş olduğundan davacı idare tarafından fazla depo edilen 60.720,01 TL'nin davalı tarafça bankadan çekilmiş olması halinde çekilme tarihine kadar işlemiş nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, çekilmemişse işlemiş nemaları ile davacı idareye iadesine karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalılar ... vd. vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2022/2408 Esas, 2023/258 Karar sayılı kararına ayrı bir bent olarak ''Tahsilde tekerrürlüğe neden olmayacak şekilde, davacı idare tarafından fazla depo edilen 60.720,01 TL'nin davalı tarafça bankadan çekilmiş olması halinde çekilme tarihine kadar işlemiş nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, çekilmemişse işlemiş nemaları ile davacı idareye iadesine'' cümlesinin yazılmasına ve hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.01.2004 tarihli ve 2004/10 44 Esas, 2004/19 Karar sayılı kararı ve müstakar kararlarında Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının derdest davalara uygulanacağına dair bizim de iştirak ettiğimiz kabulü nazara alınarak; davalı tarafın açıkça, “Yasal Faiz”in dışında bir “Faiz”in uygulanmasına ilişkin Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26/1 inci maddesinde düzenlenen “Taleple bağlılık ilkesi” kapsamında değerlendirilebilecek bir temyiz talebi de bulunmadığından, sonucu itibarıyla katıldığım, Dairemiz Sayın çoğunluğu tarafından verilen kararın, “Değerlendirme” bölümünün 4 No’lu bendinde yazılı olan gerekçesine açıkladığım nedenlerle katılmıyorum. 15.02.2024