Yargıtay 5. HD 2023/8328 E. 2024/1499 K.

MAHKEMESİ: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/3421 Esas, 2023/979 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/224 Esas, 2022/250 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Trabzon ili, Yomra ilçesi, ... Mahallesi 370 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 93,15 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil ... Mobilya Sanayi Tasarım Hizmetleri İnşaat Taahhüt Şirketine ait davacı tarafından kamulaştırılmak istenen taşınmazı ...'ne devrettiğini, bu sebeple gerekmesi halinde güncel tapu kaydının Tapu Müdürlüğünden celbi ile davada taraf değişikliği yapılmasını talep ettiğini, takdir komisyonu tarafından müvekkiline teklif edilen bedelin düşük olduğunu, dava konusu taşınmazın gerçek bedelini yansıtmadığını, taşınmazın konum itibarı ile değerli olduğunu, taşınmazda müvekkil firmanın otel işletmeciliği yaptığını, kısmi kamulaştırma sebebi ile otelin bahçe, otopark ve kafeterya bölümünün kamulaştırılacağını, otele gelen müşterilerin otopark gibi imkanlardan faydalanamayacağını, bu sebeple taşınmazda açıkça değer düşüklüğü oluştuğunu, taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu ve emsal taşınmazın tüm olumlu ve olumsuz yönleri tek tek incelenerek üstün ve eksik yanların açıklanması gerekirken bilirkişi raporunda emsal taşınmazın tüm olumlu ve olumsuz yönlerinin incelenmediğini, raporun denetiminin mümkün olmadığını, arsa vasıflı olan taşınmazların bedelinin emsal satış değerine göre belirlendiğini, taşınmaza olabildiğince çok emsal karşılaştırması yapılması; emsal taşınmazların her birinin dava konusu taşınmaza uygunluğunun denetlenmesi; üstün ya da eksik yönlerinin tek tek belirtilmesi gerektiğini, ancak bilirkişi raporunda tüm bu hususların göz ardı edilerek hazırlandığını, raporda imar ve yol durumu, yapılaşma şartları, şehir merkezine yakınlığı gibi tüm özellikleri açısından karşılaştırma yapılmadığını mevcut özelliklerin her birinin değerlendirmede ne derece etkili olduğunun ifade edilmediğini, davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin kanuna aykırı olduğunu belirtilerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın son derece değerli, şehrin ticari, ekonomik ve kültürel bakımdan üstün merkezlerine çok yakın konumda bulunduğu gibi inşaat alanı olarak da kullanılmaya son derece elverişli kıymetli bir taşınmaz olduğunu, bilirkişi raporunda takdir edilen bedelin taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını, taşınmazın öncesinde Karadeniz sahil yolu olarak bilinen D010 karayolunun Trabzon Rize güzergahına cepheliyken tüp geçit yapılması ile birlikte tali yola cepheli hale geleceğini, taşınmazın tali yola cepheli hale gelecek olmasının taşınmazın değerini azaltacağını, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2014/27257 Esas, 2015/11596 Karar sayılı ilamınında bu yönde olduğunu, yolun konumunun da yapıda değer düşüklüğüne neden olacağını, dava konusu taşınmazda ticari değere sahip yapı bulunduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısmında bulunan yapının kamulaştırma dolayısıyla karayolu yapı yaklaşma mesafesi içinde kaldığını, yapının kullanılmasının tehlike arz ettiğini ve ön cephesinde park alanının kalmadığını, değer düşüklüğünün raporda takdir edilen %10 oranından fazla olması gerektiğini, yapı yaklaşık birim maliyet cetvelinin güncellenmiş hali ile dava tarihine endekslenmesi sonucunda bedel takdir edilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaldırma kararı gereğince mahallinde yeniden keşif yapılmış olup, dava konusu taşınmaza ... Mahallesinde bulunan 470 ada 7 parsel sayılı taşınmazın 23.10.2017 tarihli satışının üstün ve eksik yanları gösterilerek, üzerindeki yapılara ise resmi birim fiyatlarına endeks uygulanmadan yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde, taşınmazın üzerinde 10 katlı yapı bulunması nedeniyle arta kalan alanda imar kısıtlılığı oluşmayacağı, ancak binanın ön cephesi boyunca daralma olduğundan park alanı kısıtlanacağından kamulaştırmadan arta kalan alan için % 10 değer düşüklüğü uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca Bölge Adliye Mahkemesinin kararının hüküm kısmında davalı yararına vekâlet ücreti yönünden iki ayrı karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddeleri.

5. Değerlendirme

6. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerindeki yapılara ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer tespit edilmesinde, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

8. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi yerindedir.

9. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

10. Tespit edilen kamulaştırma bedelinden acele el koyma bedelinin mahsubuyla kalan 904.528,29 TL'ye dava tarihinden dört ay sonrasından karar tarihine faiz işletilmesi gerekirken infazda tereddüt yaratacak şekilde faize hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; (2) numaralı bendinde yer alan ''hüküm olunan kamulaştırma bedeline 01.03.2019 tarihinden 06.10.2022 tarihine kadar geçen süre için yasal faiz işletilmesine,'' cümlesinin çıkarılmasına, yerine'' hükmedilen kamulaştırma bedelinden acele el koyma bedelinin mahsubuyla kalan 904.528,29 TL'ye dava tarihinden dört ay sonrası 01.03.2019 tarihinden karar tarihi 06.10.2022 tarihine kadar geçen süre için yasal faiz işletilmesine'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.