Yargıtay 5. HD 2023/3078 E. 2023/8997 K.

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1898 Esas, 2023/37 Karar

KARAR: Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 31. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/130 Esas, 2021/227 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine, kamu düzeni gözetilerek İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekillerice temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerine ait İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2982 ada 171 parsel sayılı taşınmaza fiilen ve hukuken yol ve kaldırım yapılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın mer'i planda ayrık nizam konut+ticaret ve bir kısmının da yolda kaldığını, taşınmazın yolda kalan kısmının Bağdat Caddesi üzerinde kalmakta olduğunu, bu nedenle idarece yapılan herhangi bir yol çalışması veya yol genişletmesi bulunmadığını, Bağdat Caddesinin ana arter olması nedeniyle Büyükşehir Belediyesi yetki ve sorumluluğunda kalmakta olduğunu, bu çerçevesinde husumet itirazında bulunduklarını, davacı tarafça uzlaşma başvurusunda bulunulmadığını, kanun gereği el atma tarihinin belirlenmesi ve eğer 1982 öncesine ait bir uygulama ise uzlaşma başvurusunun dava şartı olarak ele alınarak bu davanın usulden reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 6111 sayılı Kanun gereğince şuan süren tüm kamulaştırmasız el atma davalarında öncelikle uzlaşma yolunun denenmesi gerektiğini, el atıldığı iddia edilen taşınmazın idareleri yetki ve sorumluluğunda bulunup bulunmadığı hususlarının kesin olarak belirlenmesi gerektiğini, bunun için idareleri ulaşım koordinasyon müdürlüğüne yazılarak dava konusu taşınmazın ana arterde kalıp kalmadığının sorulması gerektiğini, taşınmazın idareleri yetki ve sorumluluğunda olan ana arter yerlerden olmaması veya el atan idarenin müvekkili idare olmaması halinde haklarında açılan davanın husumet yönünden reddini talep ettiklerini, dava konusu talebin gerçek rayicin çok üzerinde olduğunu, kamulaştırmasız el atma davalarında el atma tarihinin saptanarak bu tarih itibarıyla niteliklerinin saptanması ve bu niteliklere göre dava günündeki değerin hesaplanması gerektiğini, emsallerde de el koyma tarihinin esas alınması gerekli olduğunu, usulüne uygun bir emsal araştırmasından sonra değer tespitine gidileceğini, davayı kabul etmediklerini, el atmanın olup olmadığı veya kaç m² yere el atıldığı koordinatlı olarak hazırlanan bilirkişi raporu ile sabit olacağını beyan ederek bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ile taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen davacı payının tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza 1982 yılı öncesinde el atıldığını, davacı ...'un aktif husumet yetkisi olmadığından, bu davacı yönünden ret kararı verilmesi gerektiğini, emsal seçimi ve değerlendirmesinin hatalı yapıldığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, kat mülkiyetine göre tüm kat maliklerinin birlikte dava açması gerektiğini, bedelin yüksek belirlendiğini, düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilerek, emsal karşılaştırılması yoluyla değerinin tespit edilmesinin ve belirlenen bedellerin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğunu, davalı idareler vekillerinin istinaf sebebi olarak ileri sürdüğü hususların yerinde görülmediğini, mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu ancak dava konusu taşınmazın el atılan ve bedeline hükmedilen kısımlarının terkinine karar verilmesi gerektiğinden düzeltilerek yeniden karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen bedelin fahiş olduğunu, istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen bedelin fahiş olduğunu, istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

5. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

6. Değerlendirme

7. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

8. Arsa niteliğindeki dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2982 ada 171 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi yerindedir..

9. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı idareler tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idareler vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı kalan temyiz harçlarının davalı idarelerden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.