Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/926 Esas, 2021/215 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/6 Esas, 2020/59 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin ... ilçesi, ... Mahallesi, 1331 ve 1337 parsel sayılı taşınmazların hissedarı olduklarını, müvekkillerinin hissedarı olduğu taşınmazların tapusu, 26.09.2011 tarihli ve 2011/2266 Sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca taşınmazların bulunduğu bölgede yapılacak olan iyileştirme, yenileme ve dönüşüm uygulamaları kapsamında 7413 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunu'nun (7143 sayılı Kanun) Geçici 1 inci maddesi gereğince 24.05.2018 tarihinde 4911 yevmiye numarası ile iptal edildiğini, bu durumda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) acele kamulaştırmaya ilişkin hükümlerinin uygulanacağını, iptal işleminden sonra uzun bir süre geçmesine rağmen taraflarına herhangi bir tebligat ulaşmadığını, davalı idarenin bu fiilinin kamulaştırmasız el koyma eylemini oluşturduğunu beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 55.000,00TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve taşınmaza ait tapunun 7413 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesi uyarınca iptal edilmiş olduğundan terkin ve tescil yönünden hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu taşınmazların davalı ... adına tescil edildiğini, müvekkili idare tarafından yapılmış bir kamulaştırmasız el atma işlemi bulunmadığını beyanla, davanın husumet ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... adına tescil işleminin yasa hükmünden kaynaklandığı ve geçici nitelik taşıdığı, yasa koyucunun anılan madde ile bölgedeki mülkiyet probleminin çözüme kavuşturulmasını amaçladığı, ilgili maddenin uygulanması ile görevlendirilen belediyenin belirlediği şekilde uygulama çalışmalarının devam ettiği, bu çalışmaların sadece davacıların hissesinin bulunduğu taşınmazları kapsamayıp çok sayıda taşınmazı kapsadığı, taşınmaza fiilen ve hukuken el atılmadığı gibi dava tarihi itibarıyla makul süre içerisinde davalı belediyenin bahsi geçen madde uyarınca işlem tesis edilmediğinden bahsedilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlara ilişkin tapunun, 26.09.2011 Tarih 2011/2266 Sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, dava konusu taşınmazın mahallinde yapılacak olan iyileştirme, yenileme ve dönüşüm uygulamaları kapsamında 7143 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesi uyarınca 24.05.2018 tarihinde 4911 yevmiye numarası ile iptal edildiğini, şahıslara ait hisselerin iptal edilmesi halinde 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un acele kamulaştırmaya ilişkin hükümlerin uygulanacağını, 2942 sayılı Kanun’un 27 nci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin hiçbiri yapılmadan, maliklere tebligat çıkartılmadan, kanuna aykırı olarak 7143 sayılı Kanun uyarınca 24.05.2018 tarihinde 4911 yevmiye numaralı işlem ile tapularının iptal edildiğini, tapunun iptalinin üzerinden de uzunca bir süre geçmiş olmasına rağmen, bedel tespit tescil davası ikame edilmediğini, davalı idarenin bu fiilinin kamulaştırmasız el koyma eylemini oluşturduğunu, tapu sicil müdürlüğünden gelen yazı cevabında da davacıların tapu kaydındaki hisselerinin terkin edilerek ... Belediyesi adına tescil edildiğini, edinme sebebi olarak da ise resen kamulaştırmasız el koyma olarak belirtildiğini, davacıların mülkiyet haklarına açıkça müdahale edildiğini, dava konusu taşınmazdaki davacıların hisselerinin davalı tarafından yapılan işlem ile terkin edilmesine rağmen fiili ve hukuki olarak el atma olgusunun gerçekleşmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... adına tescil işleminin Kanun hükmünden kaynaklandığı ve geçici nitelik taşıdığı, kanun koyucunun anılan madde ile bölgedeki mülkiyet probleminin çözüme kavuşturulmasını amaçladığı, ilgili maddenin uygulanması ile görevlendirilen belediyenin belirlediği şeklinde uygulama çalışmalarının devam ettiği, bu çalışmaların sadece davacının hissesinin bulunduğu taşınmazları kapsamayıp, çok sayıda taşınmazı içerdiği, taşınmazlara fiilen veya hukuken el atılmadığı gibi dava tarihi itibarıyla makul süre içinde bahsi geçen madde uyarınca işlem tesis edilmediğinden bahsedilemeyeceği, süreç içinde davalı belediyenin tüm işlemlerine karşı yargı yoluna başvurulabileceği, anlaşılmakla, belirtilerek istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin bir numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu, 370 ve 371 inci maddeleri.

4. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

5. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

6. 7143 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesi.

7. Değerlendirme

8. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.7143 sayılı Kanun gereği davalı belediyeye devredilen ve tapu kayıtlarında devir sebebi "resen kamulaştırmasız el atma" olarak gösterilen dava konusu taşınmazlarda davacıların veya murislerinin devri öncesinde hangi parselde, ne kadar alanda, hangi oranda payı bulunduğu tespit edilerek, paylarının belirtilen kanun kapsamında idareye geçtiğinin sabit olması halinde dava konusu taşınmazların kadastrosu yapıldı ise kadastro tutanakları ilgili kadastro müdürlüğünden istendikten, kadastro sonrası tescile dair tapu kayıtları ilgili tapu müdürlüğünden getirtildikten, davacıya bu işlemler kapsamında tapu verilip verilmediği ve davacının yapılan kadastro işlemlerine karşı kadastro tespitine itiraz davası açıp açmadığı araştırıldıktan, davacı tarafından sahip olduğu mülkiyet hakkının noterde resmi suretle (alacağın temliki, gayrimenkul satış vaadi vb) üçüncü kişilere devredilip devredilmediği taraflardan sorulup dayanak belgeler dosya içine alındıktan, adı geçen Kanun'un uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen belediye meclisi veya belediye encümeni kararı imar uygulaması belgeleri (davacı payına ilişkin varsa şuyulandırma cetvelleri) getirtildikten, sonra davacıya yer verildiyse yer verilirken davacı payından düzenleme ortaklık payı altında kesinti yapılıp yapılmadığı, pay verilen taşınmazın imardaki durumu, kamuya tahsislenip tahsislenmediği sorulup ilgili belgeler temin edilip, ayrıca davacı tarafından açılmış kadastro tespitine itiraz davası varsa akıbeti araştırılıp yargılamanın geçirdiği sürede gözetilerek, kamulaştırmasız el atma olgusu tartışılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Davacılar vekilinin temyiz itirazının kabulüne, temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.