Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ: Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇTAN ZARAR GÖREN: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

SUÇ: Suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, rüşvet alma ve rüşvet verme, icbar suretiyle irtikap, ikna suretiyle irtikap, ihaleye fesat karıştırma

HÜKÜM: 1 Sanık ... hakkında; suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, mağdur ...’ya yönelik icbar suretiyle irtikap, kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvet alma ile ... Belediyesi ve ... İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihalelere fesat karıştırma suçlarından beraat, ... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihaleye fesat karıştırma suçundan ve ayrıca mağdur ...’e yönelik icbar suretiyle irtikap suçuna ilişkin eyleminin görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama ile ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğünde işi olan firmaları danışmanlık yapan Ar Çev firmasına menfaat karşılığı yönlendirerek zincirleme şekilde rüşvet alma suçuna ilişkin eyleminin zincirleme şekilde görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama suçlarını oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet,

2 Sanık ... hakkında; suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme, mağdurlar ... ve ...’e yönelik ikna suretiyle irtikap ile ... Belediyesi ve ... İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihalelere fesat karıştırma suçlarından beraat, ... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihaleye fesat karıştırma suçundan ve ayrıca mağdur ...’e yönelik zincirleme şekilde icbar suretiyle irtikap suçuna yönelik eyleminin zincirleme şekilde görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama, mağdurlar ... ve ...’ya yönelik ikna suretiyle irtikap suçuna yönelik eyleminin görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama ile kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvet alma suçuna yönelik eyleminin icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçlarını oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet,

3 Sanık ... hakkında; suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvet alma ile ... Belediyesi ve ... İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihalelere fesat karıştırma suçlarından beraat, ... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihaleye fesat karıştırma suçundan mahkumiyet,

4 Sanık ... hakkında; suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, ... Madencilik isimli firmanın ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğündeki şahit numunesinin değiştirilmesi için rüşvet alma ile mağdurlar ... ve ...’e yönelik ikna suretiyle irtikap suçlarından beraat, mağdurlar ... ve ...’ya yönelik ikna suretiyle irtikap suçuna ilişkin eyleminin görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama suçunu oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet,

5 Sanık ... hakkında; suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme, mağdur ...’ya yönelik icbar suretiyle irtikap suçuna yardım etme ile ... Belediyesi ve ... İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihalelere fesat karıştırma suçlarından beraat, ... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihaleye fesat karıştırma suçundan ve ayrıca mağdur ...’e yönelik zincirleme şekilde icbar suretiyle irtikap suçuna yardım etme suçuna ilişkin eyleminin görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama suçuna yardım etme ile kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvete yardım etme suçuna ilişkin eyleminin icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçuna yardım etme suçlarını oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet,

6 Sanık ... hakkında; ... Belediyesi ve ... İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihalelere fesat karıştırma suçundan beraat, ... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihaleye fesat karıştırma suçundan ve ayrıca kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvet verme suçuna ilişkin eyleminin icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçuna azmettirme suçunu oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet,

7 Sanık ... hakkında; zincirleme şekilde ihaleye fesat karıştırma ile kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvet verme suçlarından beraat,

8 Sanık ... hakkında; ... Madencilik isimli firmanın ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğündeki şahit numunesinin değiştirilmesi için rüşvet verme suçundan beraat,

9 Sanık ... hakkında; ... Madencilik isimli firmanın ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğündeki şahit numunesinin değiştirilmesi için rüşvet verme suçundan beraat,

10 Sanık ... hakkında; ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğünde işi olan firmaların yetkilisi

olduğu Ar Çev firmasına yönlendirilmesi karşılığında zincirleme şekilde rüşvet verme suçuna ilişkin eyleminin zincirleme şekilde görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama suçuna azmettirme suçunu oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet.

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi;

Katılan ... vekilinin 01/10/2010 havale tarihli katılma talepli dilekçesinde sanıklar hakkında açılan kamu davalarına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Çevre ve Orman Bakanlığı) adına da katılma talebinde bulunduğu ancak katılma isteği hususunda mahkemece olumlu veya olumsuz bir karar verilmediği, bunun yanında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, rüşvet verme, rüşvet almaya yardım etme, icbar suretiyle irtikaba yardım etme ile adı geçen bakanlıkla ilgisi bulunmayan kurumlar tarafından gerçekleştirilen ihaleler yönünden ihaleye fesat karıştırma suçlarından, bu suçların mahiyeti gereği doğrudan zarar görmesinin söz konusu olmadığı da gözetildiğinde; CMK'nın 237/2 ve 260/1. maddeleri gereğince Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının rüşvet alma, ikna suretiyle irtikap ile icbar suretiyle irtikap suçlarından açılan kamu davalarına katılan olarak KABULÜNE, Dairemizce de benimsenen Ceza Genel Kurulunun 14/02/2017 tarihli ve 2015/5 95 Esas, 2017/71 sayılı ve benzer Kararlarında da belirtildiği üzere "suçtan zarar görme" kavramının "suçtan doğrudan doğruya zarar görmüş bulunma hali" olarak anlaşılması gerektiği, CMK'nın 237. maddesine göre rüşvet verme, rüşvet almaya yardım etme, icbar suretiyle irtikaba yardım etme ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, sanıklar ..., ..., ..., ... ve ...’ya yüklenen suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme ile suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlarından ise hem Hazinenin hem de adı geçen bakanlığın doğrudan zarar görmediği gibi Hazine yönünden usulsüz olarak verilen katılma kararının da hükümleri temyiz yetkisi vermeyeceği anlaşılmakla, katılanlar vekilinin her iki kurum için suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı için rüşvet verme, rüşvet almaya yardım etme, icbar suretiyle irtikaba yardım etme ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından kurulan hükümlere yönelik temyiz isteminin, keza sanıklar ..., ..., ... ve ... müdafilerin tayin olunan ceza miktarları itibarıyla yasal koşulları bulunmayan ve hakeza ... ve ... müdafilerin yasal süresinden sonra da vaki duruşmalı inceleme taleplerinin 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi de gözetilerek 1412 sayılı CMUK'un 317 ve 318. maddeleri uyarınca ayrı ayrı REDDİNE, incelemenin sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... müdafilerin bu sanıklar hakkında verilen mahkumiyet, katılanlar vekilinin Hazine yönünden suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme ile suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçları dışında diğer suçlardan verilen beraat ve mahkumiyet, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yönünden ise rüşvet alma, ikna suretiyle irtikap ile icbar suretiyle irtikap suçlarından verilen beraat ve mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz itirazlarıyla sınırlı ve duruşmasız olarak yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Sanıklar ... ve ... hakkında mağdur ...’ya yönelik icbar suretiyle irtikap ve bu suça yardım etme, sanıklar ..., ... ve ... hakkında kömür üreten ya da satan firmalara verilen uygunluk belgelerinin geciktirilmesi karşılığı rüşvet alma ve rüşvet verme, sanıklar ..., ... ve ... hakkında ... Madencilik isimli firmanın ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğündeki şahit numunesinin değiştirilmesi için rüşvet alma ve rüşvet verme ile sanıklar ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ihaleye fesat karıştırma suçlarından verilen beraat hükümlerinin temyiz incelemesinde;

Delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen beraat hükümleri usul ve kanuna uygun olduğundan yerinde görülmeyen katılanlar vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

Sanıklar ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında değişen suç vasfına göre görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama ve icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçlarından verilen mahkumiyet ile sanıklar ... ve ... hakkında mağdurlar ... ve ...’e yönelik ikna suretiyle irtikap suçundan verilen beraat hükümlerinin temyiz incelemesinde;

Toplanan kanıtlarla iddia ve savunma incelenip tartışılarak suçun sübutu ve niteliği soruşturma sonuçlarına ve yasaya uygun biçimde tayin edilmiş bulunduğundan, tebliğnamedeki suç vasıflarına yönelik bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir.

Sanıklar ... ve ...’in üzerlerine atılı ikna suretiyle irtikap suçu ile mahkumiyet kararlarına konu görev gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama ve icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçlarının, TCK’nın 250/2, suç tarihlerinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 6086 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik öncesindeki TCK’nın 257/3, suç tarihlerinden sonra yürürlüğe giren aynı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasındaki TCK’nın 257/1. maddelerinde öngörülen cezalarının üst sınırları itibarıyla aynı Kanun’un 66/1 e ve 67/4. maddelerinde belirtilen 8 yıllık asli ve 12 yıllık ilaveli dava zamanaşımı sürelerine tabi olduğu, suç tarihleri ile inceleme günü arasında ilaveli dava zamanaşımı süresinin gerçekleştiği anlaşıldığından hükümlerin 5237 sayılı TCK'nın 7/2 ile 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddeleri de gözetilmek suretiyle CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Yasa'nın 322/1 ve 5271 sayılı

CMK'nın 223/8. maddeleri gereğince sanıklar hakkında açılan kamu davalarının zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı DÜŞMESİNE,

Sanıklar ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan verilen mahkumiyet hükümlerinin temyiz incelemesinde ise;

Yapılan suç ihbarı sonrası soruşturma aşamasında bir kısım sanıklar hakkında mahkeme kararlarıyla rüşvet suçundan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbirinin uygulandığı, karar tarihlerinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK’nın 135. maddesinde rüşvet suçu için öngörülen toplam 6 aylık sürenin dolmasından sonra ise aynı sanıklar hakkında atılı suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlendiğinden bahisle talepte bulunulup bu sürelerin 1’er aylık periyotlarla birkaç kez uzatıldığı, CMK’nın 138. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme ile iletişimin denetlenmesi tedbiri sırasında, yapılan soruşturma veya kovuşturmayla ilgili olmayan fakat 135. maddede sayılan suç veya suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delilin elde edilmesi durumunda, bu delilin kullanılabileceğinin kabul edildiği, tedbirin uygulanması sonucu elde edilen delillerin 135. maddede sayılan suçlarla sınırlı olmak kaydıyla aynı soruşturma veya kovuşturmayla ilgili olmayan suçlar yönüyle kullanılabileceği kabul edilebilir ise de; suç tarihlerinde yürürlükte bulunan CMK'nın "Tesadüfen elde edilen deliller" başlıklı 138. maddesinin ikinci fıkrası "Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, 135’inci maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir" şeklindeki düzenlemeye uygun şekilde hareket edilmesinin zorunlu olduğu, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbiri uygulandığı sırada elde edilen tesadüfi delillerin hukuka uygun kabul edilip kullanılabilmeleri için bu delilin elde edildiğine ilişkin derhal savcılığa bilgi verilmesi gerektiği, ceza muhakemesinde temel hak ve özgürlükleri sınırlayan kurallar ihlal edilerek toplanan delillerin hukuka aykırı sayılması, kanuna aykırılıktan daha geniş bir içeriğe sahip olan hukuka aykırılık kavramının kapsam ve çerçevesi belirlenirken, gerek pozitif hukuk metinlerine gerekse kişilerin temel hak ve hürriyetlerine ilişkin evrensel hukuk ilkelerine aykırılık bulunup bulunmadığının gözetilmesi ve aykırılığın varlığı durumunda "hukuka aykırılığın mevcudiyetinin" kabul edilmesi gerektiği, tesadüfi delil elde edildikten sonra dinleme süresinin bitirilmesi beklenerek veya dinlemeye devam edilip başka tesadüfi deliller de elde edildikten sonra bilgilendirilme yapıldığı takdirde de tesadüfi delillerin hukuka uygun olduğundan bahsedilemeyeceği,

TCK'nın 235. maddesinde ihaleye fesat karıştırma halleri yasa koyucu tarafından tahdidi olarak sayılmış olup, maddede sayılan seçimlik hareketlerin ya da faillik durumunun genişletilmesinin anılan Yasa'nın 2. maddesindeki kanunilik ilkesine aykırılık teşkil edeceği, madde metni gerekçesiyle birlikte incelendiğinde; 2. fıkranın "a" ve "b" bentlerinde sayılan hallerde ihale sürecinde görev alan ilgili görevlilerin, "d" bendinde belirtilen halde ise ihaleye

katılan ya da katılmak isteyen kişilerin suçun faili olabileceği, dolayısıyla söz konusu suçun özel faillik niteliği taşıyan kimselerce işlenebileceği,

Lehe yasa değerlendirmesi yapılırken göz önünde tutulması gerekli olan hususun sadece suçun temel cezası olmayıp madde metninde yer alan, sübutu kabul edilen eyleme uygulanabilecek değişiklik öncesi ve sonrası tüm hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden sonra ortaya çıkan sonuçların karşılaştırılması suretiyle lehe olanının sanıklar hakkında uygulanması olduğu,

Tüm bu bilgiler ışığında yapılan incelemede; bir kısım sanıklar hakkında rüşvet suçundan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbiri uygulanırken karar tarihlerinde yürürlükte bulunan CMK’nın 135/6 a 10 madde, fıkra ve bendindeki katalog suçlar arasında sayılan ihaleye fesat karıştırma suçunun işlendiği yönündeki tesadüfi görüşme kayıtlarına rastlanıldığında aynı Kanun’un 138. maddesi uyarınca işlem yapılması gerekirken bu usule uyulmadan rüşvet suçundan devam eden tedbir kararlarına konu tape kayıtlarının ihaleye fesat karıştırma suçunda kullanılamayacağı ve suçun sübutunda delil olarak değerlendirilemeyeceği, diğer yandan 5237 sayılı TCK'nın 40/2. maddesine göre özgü suç niteliğinde olan, bu nedenle dolaylı failliğe elverişli bulunmayan ve TCK'nın 235/2 (a 1) maddesi uyarınca ihale sürecinde görevli kişiler tarafından işlenebilen ihaleye fesat karıştırma suçunun sanıklar tarafından işlenemeyeceği gözetilerek, hukuka aykırı nitelikteki deliller dışlanıp mevcut delillerin değerlendirilmesi, yasak delil niteliğindeki tape kayıtları dışlandıktan sonra eylemin sübuta erdiği kabul edilir ise; kamu zararı oluştuğu şeklindeki kabulde isabetsizlik bulunmadığı da nazara alınarak sanıkların “hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye, ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek” şeklindeki seçimlik hareketle ihaleye fesat karıştırma suçunu işledikleri ve 6459 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrası haklarında temel cezanın TCK’nın 235/2 c maddesi delaletiyle 235/1. maddesine göre belirlenip lehe kanun değerlendirmesinin de buna göre yapılmak suretiyle hukuki durumlarının takdir ve tayin edilmesi gerektiği gözetilmeden karma uygulama yapılıp hukuka aykırı delil niteliğindeki tape kayıtları da hükme esas alınarak yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hükümler kurulması,

Kabule göre de;

Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal Kararının 24/11/2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle hapis cezasına hükmolunan sanıklar hakkında TCK'nın 53/1. maddesiyle ilgili yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması,

TCK'nın 53/1 a maddesindeki hak ve yetkileri kötüye kullanmak suretiyle atılı suçu işlediği kabul edilen sanık ... hakkında aynı Yasa'nın 53/5. maddesinin uygulanmaması, sanıklar ... ve ... hakkında ise, TCK’nın 53/5. maddesi uyarınca, ayrıca, cezasının infazından sonra başlamak üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanması yerine infazda

tereddüt oluşturacak şekilde süre belirtilmeksizin “hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkiyi kullanılmasının yasaklanmasına” karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanıklar ..., ..., ..., ... ve ... müdafileri ile katılan ... vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi de gözetilerek 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA 28/12/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.