Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2012/92 E., 2020/273 K.

HÜKÜM/KARAR: Kabul

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu yaralanmadan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi kararı davacı ile davalılar tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davacı asıl tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.10.2021 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte gelen davacı asıl ... ile davalı ...Ş. vekili Avukat ... ve davalı ...Ş. vekili Avukat ... geldiler, davalı ... adına gelen olmadı. Davacı asıl ile davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın, davalı ... Otobüs İşletmeleri A.Ş.'ye ait olup davalı ...Ş. tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) ile teminat altına alınan...plakalı araç ile...plakalı kamyona çarptığını, sonrasında müvekkilinin yolcu olduğu 34 DT 498 plakalı aracın ise kaza nedeniyle yolda duran...plakalı araca çarptığını, meydana gelen kazada müvekkilinin yaralandığını, Sakarya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 1995/326 Esas sayılı dosyası ile davalı ...'ın %100 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, olayda mağdur olmasına rağmen müvekkiline hiç tebligat yapılmadığını, müvekkilinin yaralanmasına kimin, hangi araçla sebebiyet verdiğini öğrenemediğini belirterek fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere 1.000,00 TL protez gideri, 2.500,00 TL iş kaybı nedeniyle tazminat ve 2.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 5.500,00 TL maddi ve manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini (sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olması kaydıyla) talep etmiştir. Davacı vekili ıslah dilekçesi ile iş gücü kaybından kaynaklanan tazminat istemini 452.999,25 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, Sakarya 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 1995/326 Esas sayılı dosyasında alınan kusur raporuna göre davacının yaralanması yönünden müvekkilinin kusuru olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, dava dilekçesinde talep edilen tazminatın ne kadarının maddi, ne kadarının manevi tazminata ilişkin olduğunun açıklattırılması gerektiğini, davacının dava konusu trafik kazası nedeniyle zarara uğradığını ispat etmesi gerektiğini, kaza sebebiyle davacıya işvereni ya da sosyal güvenlik kuruluşu tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, kazaya karışan...plakalı aracın müvekkiline ait olmadığını, otobüsün maliki ile müvekkili arasında yapılan sözleşme gereğince yolcu taşımacılığında kullanıldığını, müvekkilinin teşebbüs sahibi firma durumunda olduğunu, kazanın oluşumunda otobüs şoförünün kusursuz olduğunu, dava konusu kaza ile müvekkilinin yolcu taşımacılığında kullandığı otobüsün karıştığı kazaların farklı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ...Ş. davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.11.2009 tarihli, 2005/64 Esas ve 2009/412 Karar sayılı kararıyla; olay tarihinde meydana gelen iki kazanın birbirinden farklı olduğu, ilk kaza ile davacının yaralanmasına neden olan trafik kazası arasında yaklaşık iki dakika zaman farkı bulunduğu, trafik kazası tespit tutanağına göre...plaka sayılı aracın durduğu nokta itibariyle yolun genişliği dikkate alındığında arkadan gelen araçların dörtlülerin yandığını ve otobanda yolcuların da bulunduğunu gözlemleyerek aracın solundan rahatlıkla geçme imkanlarının bulunduğu, davacının yaralandığı aracı kullanan sürücünün bu hususlara dikkat etmeyip kaza tespit tutanağındaki fren izine göre oldukça hızlı bir şekilde aracı kullanıp kazaya neden olduğu, davalı sürücünün aracı bankete güvenli bir şekilde indirememesinin nedeninin yaralı otobüs görevlisini sıkıştığı yerden kurtarmak saikinden kaynaklandığı, bu durumun emniyet tedbirini yeterince alamamasının mücbir sebep olarak kabul edilmesinin gerektiği, kaza saati itibarıyla otobanın çok yoğun trafik içersinde bulunmadığı, 34 DT 498 plakalı araç sürücüsünün uzak mesafeden kendisinden önce olan bir kazayı gördüğü halde hızını yeterince azaltmayıp Asliye Ceza Mahkemesinde dinlenen tanıklarca ifade edildiği üzere otobüsü sollamaya teşebbüs ettiği, ancak ikinci kazanın oluşumuna neden olduğu, fren mesafesinin maktül sürücünün hızının ne kadar yüksek olduğunu gösterdiği, bu itibarla kazanın oluşumunda davalı sürücünün kusurunun bulunmadığı ve dolayısıyla sürücünün ve diğer davalıların haksız fiilden doğan tazminat yükümlülüklerinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 31.05.2011 tarihli, 2010/4267 Esas ve 2011/6238 Karar sayılı ilamı ile; "... Yerel mahkemece benimsenen 9.4.2009 tarihli kusur raporunda; olayın iki ayrı trafik kazası olarak değerlendirildiği, ilk kazanın davalı otobüsün dava dışı kamyona arkadan çarpması biçiminde gerçekleştiği, ikinci ve davaya konu trafik kazasının ise davacının içinde bulunduğu aracın yolda duran otobüse arkadan çarpması biçiminde gerçekleştiği, ikinci kazada davacının içinde bulunduğu aracın hızlı olduğu, duran otobüsü sollamak istediği, yolun genişliği ile otobüsün bulunduğu nokta itibariyle otobüsün solundan geçebilecek durumda olduğu, otobüste sıkışan görevli ve yolcuların kurtarılmaya çalışılması nedeniyle gerekli emniyet tedbiri alınamadığından otobüsün yol kenarındaki iki metrelik bankete çekilemediği, bu durumun mücbir sebep olduğu ve davalıların oluşan kazada kusurunun bulunmadığı, tüm kusurun davacının içinde bulunduğu dava dışı araç sürücüsünde olduğu belirtilmiş ise de; yukarıda gelişim biçimi anlatılan trafik kazasının, gece aydınlatması bulunmayan tek yönlü otobanda, davalı otobüsün aynı yönde seyir halinde bulunan önündeki dava dışı kamyona arkadan çaptığı, çarpma sonrasında otobüsün konumunun kaza tutanağında gösterilen biçimde olduğu, otobüsün durduğu yer itibariyle yol kenarında iki metrelik banketin bulunduğu gözetildiğinde; dosya içerisinde bulunan ve davalı otobüs sürücüsüne de kusur izafe edilen 15.07.2009 tarihli raporun olayın oluş biçimine daha uygun düştüğü anlaşılmaktadır. Şu halde bu rapordaki kusur oranları gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davalıların kusuru bulunmadığı gerekçesiyle istemin tümden reddine karar verilmiş olması doğru değildir. Bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan açıldığı, ceza dosyasında davacının mağdurlar arasında adı geçmesine rağmen duruşmalara çağrılmadığı ve beyanı alınmadığı, bu nedenle dava tarihi itibarıyla zamanaşımının dolmadığı, davacının defalarca Adli Tıp Kurumu'na (ATK) gönderildiği, birbirinden farklı oranlarda maluliyet tespit edildiği, bu durumda zararın değişmekte olduğu, sonucun netleşmediği, davacının duruşmalarda beyanında protez olmayan diğer bacağındaki yaranın zaman zaman kanamaya devam ettiğini beyan ettiği, zarar görenin zararı öğrenmesinin zararın varlığı, mahiyeti ve esaslı unsurları hakkında bir dava açma ve davanın gerekçelerini göstermeye elverişli bütün hal ve şartları öğrenmiş olma anlamı taşıdığı, davacının zararı 30.04.2015 tarihli ATK Genel Kurul raporu ile öğrendiği ve bu rapordan itibaren 2 yıl içinde ıslah dilekçesi verildiği, bu durumda ıslah tarihinde de zamanaşımının dolmadığı, davacının meydana gelen olayda kusursuz olduğu, davacının dava dilekçesinde kazada sorumlu bulunanların bir kısmından olsa da zararın tamamının tazminini müşterek ve müteselsil sorumluluk kurallarına göre talep ettiği, bu nedenle davalıların davacının zararının tamamından sorumlu olduğu, protez gideri yönünden dava ıslah edilmediğinden taleple bağlı kalınarak karar verildiği, poliçenin kaza tarihi olan 1995 yılını kapsadığı ve miktarın o tarihteki 200,00 TL olduğu, bu durumun hakkaniyete uygun olmaması nedeniyle poliçe limitinin denkleştirici adalet ilkesince güncellendiği, davalı ... şirketine dava öncesi başvuru olmadığından bu davalının dava tarihinden itibaren faizden sorumlu olduğu, kazanın meydana geliş şekli, tarafların kusur oranları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, davacının içine düştüğü acı, elem ve ızdırap dikkate alınarak uygun görülen manevi tazminat miktarına karar verildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 1.000,00 TL protez kaynaklı tazminat ve 452.999,25 TL iş göremezlik tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalılar Kamil Koç Otobüs İşletmeleri A.Ş. ve ... yönünden kaza tarihi 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davalı ... yönünden kaza tarihi itibariyle güncellenmiş poliçe limiti 39.815,45 TL ile sınırlı sorumluluk olduğuna ve dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 2.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Kamil Koç A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine, kaza tarihi 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri ve katılma yoluyla davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin meydana gelen kazada %25 oranında kusurlu olduğunu, mahkemece %100 kusur üzerinden tazminata hükmedilmesinin yerinde olmadığını, hükme esas alınan hesap raporunda da müvekkilinin %25 kusuruna göre oranlama yapılmamasının hatalı olduğunu, zarar bilirkişi raporu ile belirlense de hakimin takdir hakkını kullanabileceğini, kaza tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hakkaniyetle uygun olmadığını, sigorta şirketinin sorumlu tutulduğu miktarın poliçe limitleriyle örtüşmediğini, ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğradığını ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin poliçe limiti ile sorumlu olduğunu, kararda poliçe limitinin aşıldığını, davacının zararının öncelikle zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası poliçesinden karşılanması gerektiğini, yargılama gideri ve harçlar yönünden poliçe limiti göz ardı edilerek hüküm tesis edildiğini ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davacının yaralandığını iddia ettiği kaza ile ilgili sorumluyu genel zamanaşımı süresinin dolmasına 7 gün kala öğrendiğini iddia etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, yemin delilinin dikkate alınmadığını, ıslah tarihi itibarıyla zamanaşımının dolduğunu, müvekkilinin sürücüsü olan diğer davalı ...'ın kusuru oranında sorumlu olduğunu, kaza tarihinden 10 yıl sonra ikame edilen davada talep edilen manevi tazminatın tamamına hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. Davacı asıl katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; müvekkilinin kaza nedeniyle ömür boyunca protez kullanması gerektiğini, protez giderinin tedavi gideri teminatı içerisinde olduğunu, mahkemece davalılardan Ray Sigorta A.Ş.'nin güncellenmiş poliçe limiti olan 39.815,45 TL ile sınırlı sorumlu tutulmasına karar verildiğini, ancak bu miktarın yalnızca sakatlanma ve ölüm teminatının güncellenmiş değeri olduğunu, protez gideri tedavi giderleri teminatına dahil olduğundan her iki teminat değerlendirilerek davalılardan Ray Sigorta A.Ş.'nin 79.630,90 TL ile sorumlu tutulması gerektiğini, denkleştirici adalet ilkesi gereğince 2020 yılı asgari sigorta teminatları da dikkate alınarak poliçe limitinin güncellenmesi gerektiğini, bu durumun hakkaniyete daha uygun olduğunu, dava konusu kazada yaralanması nedeniyle 2015 yılında da operasyon geçirdiğini, kaza nedeniyle hayat standartlarının olumsuz etkilendiğini ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının yolcu olduğu araç ile davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucunda davacının yaralanmasından kaynaklanan maddi ve manevi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6217 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na eklenen “Geçici Madde 3” atfıyla halen uygulanmakta olan1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 vd maddeleri, olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 ve 46 ncı maddeleri (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve 54 üncü maddeleri), 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun'un) 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

4. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekili, davalı ... Otobüs İşletmeleri A.Ş. vekili ve davacı asılın tüm, davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

a. Davalı ...Ş., diğer davalıların sürücüsü ve işleteni olduğu...plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısıdır. 2918 Sayılı Kanun'un hükümlerine göre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin, zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve kanunen yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türüdür. Bu nedenle sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır.

5083 Sayılı Yasa gereği Türk Lirasından 6 sıfır atılmıştır. Kanunun 2. maddesinde, TL’nin YTL’ye dönüştürülmesi düzenlenmektedir. Bu maddeye göre; Türk Lirası, yeni para birimi olan Yeni Türk Lirasına dönüştürülmüş ve Türk Lirasından 6 sıfır atılarak, bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası (1.000.000 TL=1 YTL) değişim oranında yeni bir değer getirilmiştir. Kanunun 3. maddesine göre ise, Yeni Türk Lirasının para birimi olarak kabul edilmesi nedeniyle, kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde ve yargı kararlarında, hukuki sonuç doğuran herhangi bir belgede, en geniş anlamıyla herhangi bir hukuki ilişkide, ödeme ve değişim araçlarında Türk Lirasına veya liraya yapılan atıfların bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası (1.000.000 TL=1 YTL) değişim oranıyla, aynen Yeni Türk Lirasına atıf yapılmış kabul edileceği ve geçerli sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Yeni Türk Lirasının uygulamaya konulması söz konusu hukuki ilişkilerin şartlarında değişikliğe yol açmayacak veya herhangi bir edimi ifa ederken taraflardan birine mazeret öne sürme ya da bir hukuki ilişkiyi tek taraflı olarak değiştirme veya feshetme hakkı vermeyecektir. Özetle, paradan sıfır atılması basit bir sadeleştirme işlemidir.

Somut olayda; davalı ...Ş. yönünden 07.03.1995 kaza tarihinde geçerli olan sakatlanma teminatı limitinin kişi başına 200.000,00 TL, tedavi giderleri teminat limitinin 200.000,00 TL olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Mahkemece altı sıfır atılması halinde 200,00 TL ortaya çıkmakta olup hakkaniyete uygun olmayacağından denkleştirici adalet ilkesi gereğince poliçe limiti güncellenerek davalı ...Ş.'nin kaza tarihi itibariyle güncellenmiş poliçe limiti olan 39.815,45 TL ile sınırlı sorumlu olduğuna hükmedilmiştir.

Yasa gereği Türk Lirasından 6 sıfır atılmış olduğundan yukarıdaki açıklamalar ışığında davalı ... şirketinin kaza tarihinde geçerli teminat limiti tedavi giderleri yönünden 200,00 TL sakatlanma yönünden 200,00 TL olup teminat limitleri dahilinde maddi tazminattan sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde teminat limiti aşılarak karar verilmesi doğru değildir. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

b. Davalı ...Ş., harç ve yargılama giderinden poliçe limitinin, toplam hükmedilen maddi tazminata oranı dahilinde sorumludur. Mahkemece, harç ve yargılama giderine hükmedilirken davalı ... şirketinin, limitin tazminata oranı dahilinde sorumlu tutulması ve sorumlu olduğu miktarın hükümde açıkça gösterilmesi gerekirken yanılgılı şekilde anılan giderlerin tamamından diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru görülmemiştir. Kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekili, davalı ... Otobüs İşletmeleri A.Ş. vekili ve davacı asılın tüm, davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2/a ve 2/b) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacı ve davalılar ... ile Kamil Koç A.Ş.'ye yükletilmesine,

3.050,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı ...Ş. ile davalı ...Ş.'ye verilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...Ş.'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.