Karar Detayı

MAHKEMESİ: Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5.Hukuk Dairesi

SAYISI: 2018/2298 Esas 2020/1451 Karar

HÜKÜM/KARAR: Davanın kabulüne/davalılar ... ve ... Yıldırım'ın başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE

MAHKEMESİ: Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2017/190 Esas 2018/1171 Karar

Taraflar arasındaki araç hasarı ve gelir kaybı sebebiyle tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 11.02.2015 tarihinde, müvekkiline ait araca davalıların sürücüsü, maliki ve trafik sigortacısı olduğu aracın çarpması suretiyle meydana gelen trafik kazası meydana geldiğini belirterek araç hasarı olarak 8.351,70 Euro ve gelir kaybı olarak 4.138,52 Euro olmak üzere toplam 12.490,22 Euronın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken müteselsilen tahsilini (davalı ... şirketi gelir kaybı hariç ve dava tarihinden itibaren faizden sorumlu olmak üzere) talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davanın zamanaşımına uğradığını, poliçe limitinin 29.000,00 TL ile sınırlı olduğunu ve gerçek zarar konusunda bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacının yabancı uyruklu olması nedeniyle teminat göstermesi gerektiğini, ayrıca davacının zarar kalemi üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... şirketine sigortalı bulunan kamyonetin sürücüsü ... ...'ın meydana gelen trafik kazasında %100 kusurlu olduğu, davacı adına tescilli PMK 2120 plakalı otobüsün sürücüsü Dimitrios Matous'un kusursuz olduğu, dava konusu otobüste oluşan toplam hasarın 6.790,00 Euro (KDV hariç) ve 8.531,70 EURO (KDV dahil %23) olduğu, davacı adına tescilli otobüsün tamirinin 10 iş günü kaybının İskece Bursa ve Bursa İskeçe arasındaki geliri dahil edilerek hesaba esas alınması halinde 1.341,99 EURO olduğunun belirlendiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 8.351,70 Euro maddi hasar bedeli, 1.341,99 Euro kazanç kaybı olmak üzere toplam 9.693,69 Euronun davalı ... şirketi maddi hasar bedelinden tahsil tarihinde 29.000 TL limitle ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle sorumlu olmak kaydıyla, davalılardan 11.02.2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte aynen veya ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığı olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ait istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişi heyeti raporunun konusunda uzman olmayan bilirkişiler tarafından düzenlendiğini, hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmadığını, Yunanistan'da faaliyet gösteren eksperlik şirketi tarafından 3.321,00 Euro hasar tamir bedelinin dosya kapsamına aykırı olduğunu, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen faturaların kesin delil kabul edilerek hükme esas alınmasının doğru olmadığını, faturaların ödendiğine dair ödeme belgesi ibraz edilmediğini, kazada otobüsün sağ arka bölümünde hasar meydana gelmiş olup aracın yan orta kısmında bulunan bagaj kısmının değiştiğinin iddia edilmesinin de dosya kapsamına aykırı olduğunu, 3.500,00 Euro işçilik bedelinin fahiş olduğunu, 1.349,99 Euro kazanç kaybı üzerinden hüküm kurulmasının ve müvekkilinin %100 kusurlu kabul edilmesinin doğru olmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, bilirkişi raporunun denetime elverişli, kapsam ve niteliği itibariyle hüküm vermeye yeterli bulunduğu, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön olmadığı davalıya yüklenen kusurun dosya kapsamı ve olaya uygun oluşuna, araçta meydana gelen hasarın dava konusu kazaya ve dosyaya ibraz edilen faturaların araçta meydana gelen hasara uygun olduğunun tespit edilmiş olduğu, eksper raporunda işçilik ücretlerinin yer almamasına göre mahkeme kararının doğru olduğu gerekçesiyle davalılar ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... ve ... temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan ve diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu araçta meydana gelen hasar bedeli ve gelir kaybı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 inci maddesi.

3. Değerlendirme:

4. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. Öte yandan 6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca tazminat gösterilmesine ilişkin kararın yerine getirilmesi dava şartlarındandır. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden 6100 sayılı Kanun'un 114/1 ğ maddesi uyarınca reddedilir.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı şirket Yunanistan'da kayıtlı tüzel kişi olup, mahkemesince şikayetçilerin teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple mahkemece öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru olmamış, hükmün bu yönden re'sen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalılar ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

1 Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalılar ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2 İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3 Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalılar ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalılar ... ve ...'a iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Eldeki davada merkezi Yunanistan'da bulunan davacı şirket, 11.02.2015 tarihinde davalı ... şirketi nezdinde trafik sigortalı, diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu aracında meydana gelen hasar bedeli ve gelir kaybına ilişkin tazminat talebinde bulunmuş; İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; kararın davalı işleten ve sürücü vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Türk hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açanın veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür. Hukukumuzda teminat hususunu düzenleyen iki ayrı kanun bulunmakta olup bunlardan biri 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 84 vd; diğeri ise MÖHUK m. 48'dir. HMK'nın 84 vd maddeleri Türk vatandaşlarının teminat gösterme yükümlülüğü bakımından Türkiye'de mutad meskenin bulunup bulunmadığı ölçütünü benimsemiştir. Teminat gösterme ile alakâlı diğer düzenleme olan MÖHUK m. 48 ise (Türkiye'de mutad meskenin bulunup bulunmadığını değil) yabancılık (Türk vatandaşı olmama) ölçütünü benimsemiştir. Bu hükme göre Türk mahkemesinde dava açan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleri ile karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır. Teminat gösterilmesi hususu dava şartı olarak düzenlenmiş bulunduğundan taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemelerce bu husus resen nazara alınmak zorundadır. Mahkeme, takdir ettiği teminatı göstermesi için, yabancı davacıya uygun kesin bir süre (HMK m.88/1 kıyasen) verir.

Dosyanın incelenmesinde; davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde yabancı olan davacı şirketin HMK m. 84 uyarınca teminat yatırması gerektiğini savunmuş; İlk Derece Mahkemesince 02.10.2017 tarihli ön inceleme duruşmasında anılan davalıların bu beyanları tutanağa geçirilmiş ve aynı duruşmada verilen 02.10.2017 tarihli ara kararının (5) nolu bendinde "davacı vekiline HMK'nın 84. maddesi uyarınca davalıların uğrayabileceği zarara teminat olmak üzere takdiren 8.000,00 TL nakdi teminat veya banka teminat mektubunu ibraz etmek üzere 2 haftalık süre verilmesine" karar verilmiş, davacı vekilince teminat tutarı 12.10.2017 tarihinde mahkeme veznesine yatırılmıştır. İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararında da takdir edilen teminatın yatırıldığı hususuna işaret edilmiştir. Her ne kadar mahkemece MÖHUK m. 48 yerine HMK m. 84 uyarınca teminatın yatırılmasına karar verildiği belirtilmiş ise de her iki hüküm de teminat hususunu düzenlemektedir.

Açıklanan nedenle davacı şirketçe yatırılmış teminatın bulunduğu, bu yönüyle verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı, temyize gelen davalıların temyiz itirazlarının incelenmesi gerektiği düşüncesinde olduğumdan, sayın çoğunluğun teminata ilişkin bozma kararına katılmıyorum.