Yargıtay 4. HD 2023/4842 E. 2023/9482 K.

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2020/284 Değişik İş, 2020/284 Karar

HÜKÜM/KARAR: Davanın Kısmen Kabulü/İtirazın Reddi

SAYISI: 2020/32520

Taraflar arasındaki sigorta tahkim davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, 07.12.2018 tarihinde zorunlu trafik sigortası bulunmayan aracın müvekkilinin yaya haldeki murisine çarpması sonucunda, murisin vefat ettiğini, davacının destekten yoksun kaldığını, Güvence Hesabına yapılan başvuruda kısmi ödeme yapıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL maddi tazminatın faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Yargılama sırasında dava değerini ... için 176.795,35 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davadan önce yapılan ödeme ile sorumluluklarının kalmadığını, tarafların kusur oranlarının tespiti gerektiğini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faizin esas alınmasını, murisin müterafik kusurlu olduğunu, teminat limiti ile sınırlı sorumlu olduklarını, avans faizi talebinin haksız olduğunu, bu sebeple davanın reddini savunmuştur.

III. ... KARARI

...'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... yönünden başvurunun kabulü ile 176.795,35 TL destekten yoksun kalama tazminatının 10.04.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; müteveffa ile davacı ...'in Kocaeli Aile Mahkemesi 16.03.2015 tarihli 2015/198E 2015/229K ... ilamı ile anlaşmalı olarak boşandıklarını, müteveffanın ...'e desteğinin olmadığını, dolayısıyla tazminata hükmedilemeyeceğini, müteveffanın anne ve babasının hayatta olup olmadığı araştrılmadan eski eşe ve çocuklarına pay ayrıldığını, eski eşe yeniden evlenme inidirimi yapılmaksızın karar verildiğini, temerrüt tarihinin hatalı tespit edildiğini, avans faizine hükmedilemeyeceğini, davacı lehine vekalet ücretinin tam verilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetince, davacı ... ile müteveffa ...'un her ne kadar kazadan önce boşandıkları sabit ise de dosya kapsamından birlikte yaşamaya devam ettiklerinin anlaşıldığı, keza müşterek çocukları davacı ... ...'nın kazadan önce 28.05.2016 tarihinde doğduğu, murisin nüfusuna kayıtlı olduğu, dolayısıyla ölümden önce davacıya destek olmaya devam ettiği, dosya kapsamındaki belgelerden murisin dar gelirli olduğunun anlaşıldığı, biri engelli olmak üzere üç çocuğa ve eski eşe destek olduğu, bu sebeple anne ve babasının araştırılmasına gerek olmadığı, kaldı ki davalı vekilinin hesap bilirkişisi raporuna itiraz ederken açıkca bu konuya itiraz etmediği, davacı lehine tam vekalet ücretine hükmedilmesinde hata yapılmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçinde; itirazında belirttiği ve resen gözetilecek sebebler ile ... kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanın açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 51 ve 53 üncü maddeleri, 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, ... Yönetmeliği.

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Destek, hukuk sistemimizde bir başkasının geçimini sağlayan veya ileride sağlayacak olan kişidir. Destek tazminatı isteyebilmek için; ölenin kanuni ve akdi bakım yükümlülüğünün bulunması veya fiilen veya düzenli olarak bakması veya ileride bakması kuvvetle muhtemel olması yeterlidir. Desteğin kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişiler de desteğin sağlığında herhangi bir yardım görmeseler bile tazminat talep edebilirler. Ölenin ölüm tarihine kadar bakma mükellefiyetini yerine getirmemiş olması destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmesine engel değildir. Diğer yandan destek tazminatı miras ilişkisinden doğmaz. Destekten yoksun kalma tazminatının mahiyeti ve amacı, ölenin eylemli yardımını alanların, desteğin ölümünden sonra da bu yardımdan mahrum kalmaması olduğuna göre; destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilebilmesi için, her şeyden önce, destek alma ... olan kişinin destek alma ihtiyacının devam etmesi gerekir.

Dosya kapsamından müteveffa ... ... ile davacı ...'in Kocaeli Aile Mahkemesi 16.03.2015 tarihli 2015/198E 2015/229K ... kararı ile anlaşmalı olarak boşandıkları, temyizden feragat ettikleri için 14.04.2015 tarihinde kararın kesinleştiği, boşandıkları tarihte müşterek çocukları Alp ... ve ... Kerem'in velayetlerinin anneye verildiği, 28.05.2016 tarihinde (boşandıktan sonra) ... ve ...'in ... isminde müşterek diğer çocuklarının doğduğu(üçüncü çocuk), mütevveffa ...'un 13.06.2016 tarihinde ...'yi tanıdığı nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.Yine Kocaeli 6. Noterliği'nin 25.01.2018 tarih ve 30013 yevmiye nolu Mirascılık Belgesinde, müşterek çocuk ...'nin ...'un mirascısı olduğu belirlenmiştir.

Kazaya ilişkin olarak Muğla 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2019/74E 2020/67K ... dosyasında yürütülen yargılamada, davacı ..., ölen ...'un eski eşi olduğunu, kendisi ile resmi olarak boşandıklarını ancak daha sonra bir araya geldilerini beyan etmiştir. Aynı davada tanık ... ... ...'in komşusu olduğunu, eşiyle 2015 yılında ayrılmalarına rağmen birlikteliklerinin devam ettiğini belirtmiştir.

Bu kapsamda Hakem Heyetince davacı (eski) eş ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatının kabulünde hata edilmemiştir. Ancak nüfus kayıtlarından davacı ...'in 24.07.2020 tarihinde (... kararından önce) yargılama devam ederken yeniden evlendiği, "Savcı" soyadını aldığı anlaşılmıştır. Hakem Heyetinin hükme esas aldığı hesap raporunda ise, davacı (eski eş) ... yönünden, desteğin muhtemel bakiye ömür süresinin tamamı için tazminat hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır.

Oysa, destekten yoksun kalma tazminatının yukarıda ifade edilen amaç ve kapsamı karşısında; somut gerçeğin bulunduğu durumda varsayımlara dayalı hesaplama yapılamayacağı; destek alacaklısı olan davacının ancak desteğin ölüm tarihi ile kendisinin yeniden evlendiği tarih aralığı için tazminata hak kazanabileceği gözetilip hesaplama yapılmalıdır.

Buna göre İtiraz Hakem Heyetince, davacı ... yönünden, davaya konu kaza tarihi ile davacının yeniden evlendiği tarih arasındaki süre için tazminatın hesaplanması hususlarında, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden (davalının usulü kazanılmış hakları korunarak hükme esas alınan rapordaki veriler kullanılarak) ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ek rapor alınıp, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

3. Destekten yoksun kalma zararının hesabında, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış olduğu/olacağı yardımın miktarı doğru şekilde belirlenmelidir.

Dairemizce kabul görmüş pay esasına göre; çocuksuz durumda destek, desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak, gelirden desteğin %50 ve eşin %50 pay alacağı kabul edilmektedir. Çocukların eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş, çocuklar ile ana babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, ana ve babaya 1’er pay ayrılarak böylece

gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile ana ve babaya ayrılacak paylar düşecektir. Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Bu pay esası Türk aile sistemine çok uygun düşmektedir. Çünkü Türk aile sisteminde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, aile bireyi azaldıkça da gelirden alınacak pay yükselecektir. Ana ve babadan birinin destekten çıkması ile payı diğerine aktarılacak, ana ve baba ile çocukların tamamının destekten çıkması durumunda ise yine çocuksuz eş gibi desteğe 2 pay, eşe 2 pay esasına göre %50 pay desteğe, %50 pay eşe verilerek varsayımsal olarak gelir paylaştırılarak tazminat bu ilkelere göre hesaplanmalıdır.

Somut olayda, muris ... ...'nın nüfus aile kayıt tablosunun incelenmesinde, ölüm tarihinde anne ve babasının hayatta olduğu ve hükme esas alınan aktüer raporda, dava dışı anne ve babaya pay ayrılmadığı anlaşılmaktadır. Dairemizce yukarıda belirtilen pay esasına göre desteğin anne ve babasına pay ayrılması ve tazminat hesabında göz önüne alınması gerekirken eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir

4.Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 ... Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir. Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği göz önüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi, İtiraz Hakem heyetince de davalı vekilinin bu yöne ilişkin itirazının reddi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

19.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.