Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2023/123 2023/120

HÜKÜM/KARAR: Başvurunun kabulü

SAYISI: K 2020/99614

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Karara davacı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline ait davalı ... nezdinde kasko sigortası poliçesi ile sigortalı olan aracın 19.12.2019 tarihinde park edildiği yerden çalındığını, müvekkilinin derhal karakola giderek ihbarda bulunduğunu, tahkim başvurusu öncesinde davalı ... şirketine yaptıkları başvurunun olumsuz sonuçlandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 41.000,00 TL araç piyasa rayiç bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile talebini 130.000,00 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvuru konusu zararın, kasko sigorta poliçesi teminatı kapsamı dışında olduğunu, davalının davacıya karşı herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, yapılan araştırma sonucunda sigortalı aracın beyan edildiği şekilde ve iddia edildiği gibi çalınmadığının tespit edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; aracın çalınma iddiası öncesinde, aracın çalındığı yerin ihtilaflı olduğu, bu nedenle aracın Ankara ili sınırları içerisinde faaliyet gösteren benzin istasyonlarından 01.06.2019 19.12.2019 tarihleri arasında alınmış en az üç adet yakıt fişinin davacı tarafça dosyaya sunulması yönünde ara karar verildiği, davacı tarafından herhangi bir yakıt fişi sunulmadığı, buna göre davacının aracının ihbar edilen şekilde Ankara ilinden çalındığı iddiasını ispat edemediği ve davacı sigortalının doğru beyan yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 04.02.2021 tarihli 2021/İHK 2440 ... kararı ile; aracın boş alana uzun süreli park edilmesi ve kontrol edilmemesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalı ... şirketinin araştırma raporuna göre aracın davacının iddia ettiği şekilde çalınmadığının tespit edildiği, davacının aracın Ankara'da bulunduğu sırada çalındığını kanıtlaması gerektiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince bu hususta yakıt fişi sunulması için davacı tarafa süre verildiği, davacı tarafça söz konusu belgeler sunulmadığı gibi, bunun yerine geçebilecek başka bir delilin de sunulmadığı, buna göre ... kararında isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 15.12.2021 tarihli 2021/15991 Esas 2021/10382 Karar ... kararı ile "...Uyuşmazlık Hakem Heyetince aracın çalınma iddiası öncesinde, aracın çalındığı yerin ihtilaflı olduğu, bu nedenle aracın Ankara ili sınırları içerisinde faaliyet gösteren benzin istasyonlarından 01.06.2019 19.12.2019 tarihleri arasında alınmış en az üç adet yakıt fişinin davacı tarafça dosyaya sunulması yönünde ara karar verilmiş, davacı tarafça herhangi yakıt fişi sunulmaması nedeniyle başvuru sahibinin aracının ihbar edilen şekilde Ankara ilinden çalındığı iddiasını ispat edilemediği, sigortalının doğru beyan yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiş, davacı tarafın itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince aracın boş alana uzun süreli park edilmesi ve kontrol edilmemesi şeklinde hayatın olağan akışına uygun olmayan bir durum ve davalı ... şirketinin araştırma raporuna istinaden iddia edilen hususların gerçeği yansıtmadığı beyanına rağmen aracın Ankara'da bulunduğunun davacı tarafça kanıtlanmasının gerektiği, ilk hakem heyetince bu hususta yakıt fişi sunulması için davacı tarafa süre verildiği davacı tarafça bu tür delil sunulmadığı gibi, bunun yerine geçebilecek başka bir delilinde sunulmadığı gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir. Davacı tarafça kaskolu aracın Ankara ilinde ruhsatı içerisindeyken çalındığını, 2 adet anahtarının halen kendisinde olduğunu, aracın şahıs kullanımında olduğu için mazot fişlerinin saklanmadığını, davalı ... şirketince kaskolu aracın çalınması halinde mazot fişinin sunulmasına ilişkin ön şartına dayalı bir teminatın verilmediğini, davacı tarafla çalındığının fark edildiği an ihbarda bulunarak üzerine düşen yükümlülüğün yerine getirildiği beyan edilmiştir. Davalı ... hırsızlık olayının şüpheli olduğunu iddia etse de dosyaya buna ilişkin somut bir delil sunamamıştır. Böyle bir durumda hasarın teminat dışı kaldığını ispat yükü sigortacıya düşmektedir. O halde, aracın sigortalının iddia ettiği gibi çalınmadığının soyut iddialarla değil ancak somut delillerle kanıtlanması gerektiğinden, davalı ... şirketince ortaya konulan deliller ispat yükünü tersine çevirecek derecede somut nitelikte olmadığından, oluşan rizikonun ve davacının zararının teminat kapsamında olduğu kabul edilip, TTK. 1448 madde düzenlemeside göz önüne alınıp davacının gerçek zararı hesaplattırılarak varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde talebin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan 12.01.2023 tarihli makine mühendisi bilirkişi raporuna göre davacının aracının olay tarihi olan Aralık 2019 tarihi itibariyle ortalama 130.000,00 TL rayiç bedele sahip olduğu, davacı vekilinin 16.01.2023 tarihli dilekçesi ile 41.000,00 TL olan taleplerini 130.000,00 TL’ye artırdıklarını beyan ettiği, davalı vekilinin ıslahla artırılan kısım yönünden zamanaşımı definde bulunduğu, davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 41.000,00 TL tazminat talebinde bulunduğu, buna göre davanın belirsiz alacak davası niteliğinde olduğu, belirsiz alacak davası açılması ile zamanaşımının kesileceği, davacının 16.01.2023 tarihli dilekçesinin ıslah işlemi niteliğinde olmadığı, bu dilekçenin dava değerinin artırılması kapsamında olduğu, bu nedenle bilirkişi raporundan sonra artırılan miktar yönünden davalının zamanaşımına ilişkin definin reddi gerektiği, bozma ilamına göre zararın kasko sigorta poliçesi kapsamında olduğu, davalının zarardan sorumlu olduğu gerekçesiyle başvurunun kabulü ile 130.000,00 TL araç hasar bedelinin 20.04.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davacı lehine 9.200,00 TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davanın kısmi dava olarak açıldığını, ıslahla artırılan kısmın zamanaşımına uğradığını, Yargıtay bozma kararından sonra ıslah yapılmasının mümkün olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin yüksek tespit edildiğini, aracın 2015 ve 2018 yıllarında iki eski hasar kaydı mevcut olduğunu, rayiç bedel tespit edilirken bu hususun dikkate alınmadığını, başvuru konusu zararın, kasko sigorta poliçesi teminat kapsamı dışında olduğunu, davalının davacı sigortalıya karşı herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, yapılan araştırma sonucunda sigortalı aracın beyan edildiği şekilde ve iddia edildiği gibi çalınmadığının tespit edildiğini, davalının 20.04.2020 tarihinden itibaren işleyecek faizden sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, davacının Kasko Sigortası Genel Şartları’nın 3.3.4 nolu “Tazminatın Ödenmesi” başlıklı 2 nolu bendinde belirtilen belgeleri davalıya teslim etmediğini, bu sebeple davalının temerrüde düşmediğini, avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davacı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; davacı lehine tam nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Kasko Sigortası poliçesi ile teminat altına alınan aracın çalınması sebebiyle araç piyasa rayiç bedeli talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107, 109, 176, 177, 179, 180, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası, 370 ve 371 nci maddeleri, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, 6102 ... Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1420 nci maddesi.

3. Değerlendirme

4. Temyizen incelenen ... kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, bozma ilamına göre zararın kasko sigorta poliçesi kapsamında olduğu, davalının zarardan sorumlu olduğu, hükme esas alınan makine mühendisi bilirkişi raporunda aracın piyasa rayiç bedelinin tespit edilmesinde isabetsizlik olmadığı, faiz başlangıç tarihinin doğru olduğu, kasko poliçesi kapsamında davalının avans faizinden sorumlu olduğu, davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

5. Kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat taleplerinde, sigorta ettiren ile sigortacının tarafı olduğu sözleşmeye dayanılmaktadır. Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 6102 ... TTK’nın 1420 nci maddesinde, sigorta sözleşmesinden ... bütün istemlerin, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağı ifade edilmiştir. 6102 ... TTK’nın 1420 nci maddesi, genel kural olarak, sigorta sözleşmelerinden ... bütün taleplerin iki yılda zamanaşımına uğrayacağı hükmünü getirmiştir. Yine Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları C.9. maddesine göre; sigorta sözleşmesinden ... bütün taleplerin iki yılda zamanaşımına uğrayacağı açıkça ve aynen yer almaktadır.

Somut olayda; davacı taraf, 19.12.2019 tarihinde aracın çalınmasına ilişkin olay nedeniyle ... zararın tazmini için, 17.07.2020 tarihinde, belirsiz alacak ya da HMK'nın 107 nci maddesinden bahsetmeksizin, alınacak raporla tazminatın belirlenmesinden sonra artırım haklarını saklı tutarak eldeki davayı açmış olup, davanın HMK'nın 109 uncu maddesinde düzenlenen "kısmi dava" olduğunun kabulü gerektiği açıktır. Davalı vekilinin ıslahla artırılan kısım yönünden süresinde ileri sürdüğü zamanaşımı defini inceleyen ...'nin, davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 41.000,00 TL tazminat talebinde bulunduğu, buna göre davanın belirsiz alacak davası niteliğinde olduğu, belirsiz alacak davası açılması ile zamanaşımının kesileceği, davacının 16.01.2023 tarihli dilekçesinin ıslah işlemi niteliğinde olmadığı, bu dilekçenin dava değerinin artırılması kapsamında olduğu, bu nedenle bilirkişi raporundan sonra artırılan miktar yönünden davalının zamanaşımına ilişkin definin reddi gerektiği gerekçesine dayanan zamanaşımı değerlendirmesi, açıklanan nedenlerle yerinde olmamıştır.

Kısmi dava olarak açılan davada, davacı vekilince 16.01.2023 tarihli dilekçeyle, talep edilen tazminat miktarının yükseltildiği; bu dilekçenin tebliği üzerine, davalı vekilinin yasal süre içinde, artırılan bölüme ilişkin olarak zamanaşımı defini ileri sürdüğü görülmektedir.

Islah; iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağının istisnalarından olup taraflardan birinin yapmış olduğu bir usûl işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesi olarak tanımlanmaktadır. Islah ile taraflar, dava sebebini, dava konusunu veya talep sonucunu değiştirebilirler. Usûlüne uygun olarak açılmış bir davanın bulunması şartı ile davanın tamamen veya kısmen ıslahı mümkündür. Dava sebebinin veya dava konusunun değiştirilmesi tamamen ıslah hâlleridir. (... Kuru 4. Cilt s. 3990). Davanın kısmen ıslahında ise, dava dilekçesinden sonraki bir usûl işleminin ıslahı söz konusudur. Gerek doktrinde gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edildiği üzere müddeabihi (dava değerini) arttırma hâlinde kısmi ıslah söz konusu olup kısmi ıslahta, tamamen ıslahın aksine ıslah tarihine kadar yapılan bütün usul işlemleri yapılmamış sayılmaz. Kısmi ıslah yapıldığı tarihten ileriye dönük olarak hüküm ifade eder.

Zamanaşımı, borcu ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, doğmuş ve var olan bir hakkın istenebilirliğini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu nedenle zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 154 üncü maddesinde zamanaşımını kesen sebepler sayılmış olup bunlardan biri de dava açılmasıdır. Davanın tamamen ıslahında dava baştan beri (dava dilekçesinden itibaren) ıslah edildiği için ıslah edilen kısım içinde davanın açıldığı tarihte zamanaşımı kesilmiş olur. Kısmi davada ise, zamanaşımı yalnızca dava edilen kısım için kesilir. Henüz açılmayan (saklı tutulan) ve daha sonra ıslahla arttırılan bölüm için zamanaşımı işlemeye devam eder.

Davacının talebinin mal sigortalarının bir türü olan kasko sigortası olduğu, akdi ilişkiye dayalı sorumluluk sigortası niteliğinde olmadığından sorumluluk sigortalarında zarar sorumlusunun yükümlülüğünü üzerine alan sigortacıya uygulanan ceza zamanaşımı süresi bu tür sigortada uygulanamaz. Bu sigorta sözleşmeleri 6102 ... TTK'nın 1420 nci maddesi hükmüne tabi olup, 2 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.

Şu durumda; davaya konu olayın 19.12.2019 tarihinde meydana geldiği, davacının tahkim başvurusundan önce davalı ... şirketine 05.03.2020 tarihinde başvurduğu, olayda uygulanması gereken zamanaşımı süresinin 2 yıl olduğu; kısmi dava olarak açılan davada ıslah dilekçesinin 16.01.2023 tarihinde (zamanaşımı süresinin dolmasından sonra) verildiği, buna göre ıslah ile artırılan kısım bakımından zamanaşımının gerçekleştiği dikkate alınarak, ıslahla artırılan miktar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı olduğu şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VIl. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Aşağıda dökümü yazılı 179,90 TL peşin alınan harcın onama harcına mahsubuna,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

10.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.